Matura z biologii 2026 - proponowane odpowiedzi
Poniżej znajdziecie moje własne propozycje odpowiedzi do zadań z tegorocznej matury z biologii. Treść zacznie pojawiać się po opublikowaniu arkusza przez CKE. Pamiętajcie, że są to tylko propozycje, oficjalny klucz zostanie wydany przez CKE w późniejszym terminie. Życzę wszystkim wysokich wyników! :)
Zadanie 1.1 (0-1)
Mostki disiarczkowe w białkach organizmów tworzone są wyłącznie pomiędzy resztami cysteiny. Stworzenie pojedynczego wiązania wymaga obecności dwóch reszt cysteiny w łańcuchu białkowym. W skład albuminy wchodzi 35 cząsteczek cysteiny, zatem maksymalna możliwa do utworzenia liczba mostków disiarczkowych wynosi 17. Jest to liczba zgodna z faktyczną liczbą występujących w tym białku mostków disiarczkowych.
Zadanie 1.2 (0-1)
Długołańcuchowe kwasy tłuszczowe praktycznie nie rozpuszczają się w wodzie, stąd połączenie ich z cząsteczką dobrze rozpuszczalną w wodzie, jaką jest albumina, umożliwia transport tych kwasów w wodnym środowisku osocza.
Zadanie 2.1 (0-1)
B
Zadanie 2.2 (0-1)
W ramach centrum reakcji PS II wzbudzona specjalna para cząsteczek chlorofilu przekazuje wysokoenergetyczne elektrony na plastochinon (Q), (przenoszący elektrony na kolejne elementy fotosyntetycznego łańcucha transportu elektronów). Elektrony te muszą zostać uzupełnione, stąd do funkcjonowania PS II wymagane jest współdziałanie centrum reakcji PS II z enzymem rozszczepiającym wodę, który dostarcza brakujące (nowe) elektrony uzyskiwane w reakcji fotolizy wody.
Zadanie 2.3 (0-1)
W wyniku reakcji zachodzących podczas fazy fotosyntezy zależnej od światła elektrony z PS I są przenoszone na B (NADP+). Produkt tej reakcji jest wykorzystywany podczas etapu C (redukcji) cyklu Calvina.
Zadanie 3.1 (0-1)
Szczep A stanowiły bakterie, które nie miały zdolności do syntezy metioniny oraz biotyny, natomiast szczep B stanowiły bakterie, które nie miały zdolności do syntezy treoniny, leucyny oraz tiaminy. Dzięki horyzontalnemu transferowi genów (np. w przebiegu koniugacji) występującemu tylko w hodowli mieszanej, część bakterii obu szczepów mogła nabyć od drugiego szczepu informację genetyczną pozwalającą na syntezę aminokwasów i witamin, których naturalnie nie syntetyzowały. Tylko bakterie, które pozyskały możliwość syntezy dodatkowych aminokwasów i witamin mogły rozwijać się na pożywce ich pozbawionej (minimalnej).
Zadanie 3.2 (0-1)
W doświadczeniu Davisa nie zaszła wymiana informacji genetycznej między bakteriami szczepów A i B między innymi dlatego, że hodowla bakterii była wolna od bakteriofagów, które są niezbędne do zajścia transferu genów na zasadzie transdukcji. Transdukcja polega bowiem na przeniesieniu fragmentów informacji genetycznej z jednej bakterii na drugą podczas sekwencyjnej infekcji komórek bakteryjnych wirusem.
LUB
W doświadczeniu Davisa nie zaszła wymiana informacji genetycznej między bakteriami szczepów A i B między innymi dlatego, że oba szczepy oddzielone zostały od siebie filtrem, który przepuszczał jedynie pożywkę, a blokował przenikanie bakterii. Uniemożliwiło to fizyczny kontakt między komórkami bakteryjnymi obu szczepów, niezbędny do dokonania transferu informacji genetycznej na zasadzie koniugacji.
Zadanie 3.3 (0-1)
A2
Zadanie 4.1 (0-1)
Łączenie się podjednostek rybosomu jest niezbędne do prawidłowego przeprowadzenia procesu translacji, a zatem syntezy białek. Spowodowane działaniem linezolidu zaburzenie syntezy białek bakteryjnych istotnie negatywnie wpływa na metabolizm tych komórek.
Zadanie 4.2 (0-1)
Bakterie Gram-dodatnie otoczone są grubą ścianą komórkową, znajdującą się zewnętrznie do błony komórkowej, podczas gdy bakterie Gram-ujemne posiadają cienką ścianę komórkową, otoczoną zewnętrznie dodatkową błoną białkowo-lipidową.
Zadanie 5.1 (0-1)
T, T
Zadanie 5.2 (0-1)
Rozstrzygnięcie: jest przyczyną przyśpieszenia przepływu wody w drewnie roślin
Uzasadnienie: Transpiracja stanowi jeden z mechanizmów sprawczych transportu wody w roślinie - ubytek wody w liściach w wyniku transpiracji prowadzi do jej proporcjonalnego napływu przez system wiązek przewodzących.
Zadanie 6.1 (0-1)
W grupie 1. nasiona rzodkiewki nie wykiełkowały, ponieważ nie miały dostępu do wody. Obecność wody jest niezbędna do rozpoczęcia istotnych dla kiełkowania przemian metabolicznych w nasionach (znajdujących się w stanie spoczynku względnego) / pęcznienia nasion będącego początkowym etapem kiełkowania.
Zadanie 6.2 (0-1)
W celu prawidłowego oszacowania bilansu węgla w roślinach należało w ostatnim dniu trwania doświadczenia wykonać pomiar suchej, a nie – świeżej, masy nasion lub siewek, ponieważ nasiona z różnych grup poddano odmiennym warunkom nawodnienia, co wpłynęło na ich masę niezależnie od bilansu węgla.
Zadanie 6.3 (0-1)
Rozstrzygnięcie: wyniki pomiaru suchej masy uzyskane w grupie 2. należy porównać z grupą 1.
Uzasadnienie:
Tylko w grupie 1 nie zachodziły w sposób istotny przemiany metaboliczne (ani oddychanie, ani fotosynteza), które mogłyby wpłynąć na suchą masę, stąd stanowi ona dobrą referencję dla zmian suchej masy próby badanej, gdy chcemy oszacować łączny wpływ przemian metabolicznych (oddychania i fotosyntezy).
Zadanie 6.4 (0-1)
Podczas trwania doświadczenia u roślin z grupy 2. zachodziła fotosynteza - rośliny tej grupy miały odpowiednie warunki do zajścia tego procesu (dostęp do światła i wody) oraz doszło do wzrostu suchej masy materiału roślinnego. W procesie fotosyntezy następuje synteza związków organicznych z nieorganicznych (asymilacja CO2), co prowadzi do wzrostu suchej masy roślin.
Zadanie 6.5 (0-1)
T, T
Zadanie 7.1 (0-1)
B2
Zadanie 7.2 (0-1)
I. Łyko (floem)
II. Drewno (ksylem)
Zadanie 8.1 (0-1)
Ocena stwierdzenia: fałsz
Uzasadnienie: Żywicielami ostatecznymi T. gondii są wyłącznie kotowate i tylko w ich organizmach zachodzi rozmnażanie płciowe z wytworzeniem gamet.
Uwaga: Uzasadnienie odnoszące się do mitozy jako podziału prowadzącego do powstania gamet nie będzie miało tu zastosowania: ze względu na haploidalność formy troficznej gamety faktycznie powstają na skutek mitozy.
Zadanie 8.2 (0-1)
P, P
Zadanie 8.3 (0-1)
Rozstrzygnięcie: nie
Uzasadnienie:
Osoby chorujące na toksoplazmozę nie wydalają form zakaźnych pasożyta, stąd nie jest możliwe zarażenie się pasożytem przez kontakt z osobą chorą.
Zadanie 9 (0-1)
Nazwa kości X: obojczyk
Nazwa kości Y: łopatka
Zadanie 10 (0-1)
Głównym azotowym produktem metabolizmu białek u ssaków jest A. (mocznik), którego synteza odbywa się w komórkach D. (wątroby).
Zadanie 11.1 (0-1)
Stymulacja neuronu jest przyczyną A. (wzrostu) przepuszczalności błony komórkowej dla Na+, co prowadzi do D. (depolaryzacji) błony komórkowej.
Zadanie 11.2 (0-1)
P, P
Zadanie 12.1 (0-1)
N, T
Zadanie 12.2 (0-1)
TMAO wpływa stabilizująco na strukturę przestrzenną CI2 poddawanego działaniu mocznika o stężeniu 8 mol ∙ dm−3 w temperaturze 60 °C, zapobiegając jego denaturacji.
Zadanie 12.3 (0-1)
Zawartość TMAO w tkance mięśniowej ryb rośnie wraz ze wzrostem głębokości ich występowania. Zależność ta jest spełniona zarówno w przypadku ryb chrzęstnoszkieletowych jak i kostnoszkieletowych.
Zadanie 12.4 (0-1)
P, P
Zadanie 13.1 (0-1)
Zastosowanie próby kontrolnej w postaci wytworzonej mechanicznie bańki powietrza pozwala na uzyskanie wyników dla analogicznej sytuacji, jednak bez wpływu układu oddechowego zwierzęcia na zawartość gazu. Pozwala to oszacować faktyczne zużycie tlenu z bańki powietrza przez A. aquaticus, z wykluczeniem czynników zewnętrznych, mogących mieć wpływ na pomiary (np. w postaci dyfuzji tlenu między bańką a wodą).
Zadanie 13.2 (0-1)
Potwierdzenie hipotezy: tak
Uzasadnienie:
Ciśnienie parcjalne tlenu w bańce powietrza znajdującej się na głowie A. aquaticus istotnie maleje z czasem w stosunku do ciśnienia parcjalnego w mechanicznie wytworzonym pęcherzyku, co świadczy o wykorzystywaniu tlenu zawartego w bańce powietrznej przez organizm i jest zgodne z postawioną hipotezą.
Zadanie 14.1 (0-1)
W terapii CAR-T nie należy stosować receptorów CAR rozpoznających niespecyficzne antygeny nowotworowe, ponieważ antygeny te występują również na zdrowych komórkach organizmu, które mogłyby zostać zaatakowane / uśmiercone przez zmodyfikowane limfocyty rozpoznające takie niespecyficzne antygeny.
Zadanie 14.2 (0-1)
Komórki nowotworowe mają zwykle obniżoną ilość białek MHC na swojej powierzchni, co utrudnia rozpoznanie nieprawidłowych antygenów i niszczenie komórek nowotworowych przez naturalne limfocyty. Limfocyty CAR-T, w przeciwieństwie do naturalnych limfocytów, mają możliwość rozpoznawania antygenów, które nie są zaprezentowane przez białka MHC, dzięki czemu obniżenie poziomu tych białek na powierzchni komórek nowotworowych nie stanowi przeszkody dla rozpoznania i niszczenia komórek nowotworowych przez limfocyty CAR-T.
Zadanie 14.3 (0-2)
W przypadku zastosowania elektroporacji do uzyskania limfocytów CAR-T wprowadzamy określoną liczbę gotowych cząsteczek mRNA stanowiących matrycę do syntezy receptora CAR. mRNA jest nietrwałe, stąd pozwala na syntezę tylko ograniczonej liczby cząsteczek receptora, po czym synteza trwale ustaje. W przypadku wykorzystania retrowirusa do uzyskania limfocytów CAR-T wprowadzony przez wirus RNA jest przepisywany w procesie odwrotnej transkrypcji na trwalszą cząsteczkę DNA, która z kolei stanowi podstawę do syntezy wielu nowych cząsteczek mRNA, na podstawie których w procesie translacji powstają białka receptora CAR. Nie ma tutaj ograniczenia w liczbie syntetyzowanych białek, ponieważ zdegradowane mRNA zastępowane mogą być nowym, powstałym (w procesie transkrypcji) na podstawie zachowanej cząsteczki DNA.
Zadanie 14.4 (0-1)
P, P
W mojej ocenie drugie zdanie nie jest oczywiste do oceny. Jak możemy się przekonać nawet na podstawie tekstu wprowadzającego, sam kontakt limfocytu T z antygenem nie jest wystarczający do rozpoczęcia namnażania tego limfocytu, konieczny jest odpowiedni sposób zaprezentowania tego antygenu. Innymi słowy w mojej ocenie to odpowiednie zaprezentowanie antygenu, a nie kontakt jako taki, jest faktyczną przyczyną namnażania się limfocytów T. Z drugiej strony ze względu na to, że kontakt z antygenem jest kluczowy w tym procesie, przypuszczam że autor zadania miał na myśli prawdziwość tego stwierdzenia. Ponadto trudno też jednoznacznie zanegować to zdanie. Podobnie jak nie określimy za fałszywe zdania: "Nadmierna prędkość na drodze jest przyczyną wypadków" - przez analogię, nie zawsze wystąpienie nadmiernej szybkości (kontaktu z antygenem) prowadzi do zdarzenia drogowego (namnażania limfocytów T), jednak zdanie nadal jest prawdziwe. Podsumowując należy uznać, że zdanie jest nieprecyzyjne, ale prawdziwe.
Zadanie 14.5 (0-1)
grasica
Zadanie 15.1 (0-1)
Po kontakcie z białkami wirusa komórki układu odpornościowego (limfocyty B, plazmocyty) produkują specyficzne przeciwciała. W niektórych przypadkach dochodzi do samoistnej eliminacji HCV przez układ odpornościowy. Komórki układu odpornościowego zwykle jednak nadal produkują przeciwciała odpornościowe przeciwko temu wirusowi, utrzymując ich niższy poziom jeszcze przez pewien czas.
Zbliżone zadanie pojawiło się na maturze z czerwca 2021 (formuła 2015, zadanie 14.1). Poniżej pasująca odpowiedź z klucza do tego zadania:
- Dana osoba mogła być zarażona HCV, ale jej układ odpornościowy zwalczył tego wirusa. Po takiej infekcji we krwi pozostają przez pewien czas przeciwciała anty-HCV, chociaż wirus został wyeliminowany.
Zadanie 15.2 (0-1)
PCR stanowi metodę amplifikacji DNA, podczas gdy materiałem genetycznym wirusa jest RNA. Aby zatem móc powielić informację genetyczną wirusa HCV przy użyciu PCR należy ją najpierw przepisać na DNA w procesie odwrotnej transkrypcji, dla której kluczowym enzymem jest właśnie odwrotna transkryptaza.
Zadanie 16.1 (0-1)
Alternatywne składanie RNA zachodzi w przypadku genów B. (nieciągłych) i polega na łączeniu C. (eksonów) w różnych kombinacjach.
Zadanie 16.2 (0-2)
mitochondrium - zachodzi translacja (TAK)
jądro komórkowe - nie zachodzi translacja (NIE)
Zadanie 17.1 (0-1)
peptydowe
Zadanie 17.2 (0-1)
metafaza i anafaza
Zadanie 17.3 (0-1)
interfaza (faza S interfazy)
Jeżeli mamy być precyzyjni, należałoby zauważyć, że fazą cyklu komórkowego jest interfaza, natomiast faza S jest etapem interfazy. Nie wykluczone jednak, że klucz CKE będzie bardziej liberalny.
Zadanie 18.1 (0-1)
N, T
Zadanie 18.2 (0-1)
A
Zadanie 19 (0-3)
1. bdbd
2.
| Lp. | Genotyp gamety | Prawdopodobieństwo jego wystąpienia |
|---|---|---|
| 1. | BD | 0,4125 (41,25%) |
| 2. | bd | 0,4125 (41,25%) |
| 3. | Bd | 0,0875 (8,75%) |
| 4. | bD | 0,0875 (8,75%) |
3.
0,4125 (41,25%)
Uwaga ogólna do zadania:
Zadanie rozwiązałem w sposób "maturalny" przyjmując pewne uproszczenie, żeby nie powiedzieć przekłamanie. Mianowicie autor zadania zdaje się ignorować fakt, że w większości opisywanych przypadków u samców muszki owocowej zjawisko crossing-over praktycznie nie występuje, bądź występuje bardzo rzadko. Podane wartości odległości pomiędzy badanymi genami zostały opracowane na podstawie rekombinacji zachodzącej u samic. Żeby sprawa nie była taka prosta, zagłębiając się w literaturę można spostrzec, że podane w zadaniu geny znajdują się na chromosomie 2, dla którego (choć dotyczy to pewnie również pozostałych chromosomów) opisuje się wyjątki od zasady braku crossing-over u samców (wyjątki od wyjątku...) - zbadano szczepy wolnożyjących muszek, gdzie u samców wykryto zjawisko rekombinacji na tym chromosomie. Crossing-over, czy właściwie ogólniej wymiana fragmentów chromatyd, występuje zatem u samców dzikich szczepów muszki owocowej, choć zwykle z mniejszą częstością niż u samic. Aby jednak uniknąć powyższych rozważań i wątpliwości wystarczyło jako homozygotę recesywną wybrać samca (tak jak robił to Morgan). Nie jest to pierwsze tego typu zadanie, podobny problem dostrzegam w zadaniu (również) 19 z maja 2016, formuła 2015. Nakierowuje mnie to na przypuszczenie, że zapewne i w kluczu z tego roku opisany problem zostanie pominięty.
Zadanie 20.1 (0-1)
Występowanie zębów szablastych u Thylacosmilus i Smilodon jest wynikiem ewolucji zbieżnej, ponieważ cecha ta pojawiła się niezależnie w dwóch liniach ewolucyjnych / cecha ta nie występowała u ostatniego wspólnego przodka obu grup zwierząt.
Zadanie 20.2 (0-1)
F, F
Zadanie 21.1 (0-1)
Nazwa zależności: mutualizm
Uzasadnienie: Oba organizmy uzyskują korzyści z relacji: pająk z rodzaju Pamphobeteus zyskuje ochronę złożonych jaj przed mrówkami i larwami much, ponieważ żaba żywi się tymi owadami. Żaba C. royi zyskuje natomiast ochronę i wilgotne środowisko życia w norze pająka.
Zadanie 21.2 (0-1)
W przypadku pająków trawienie następuje zewnętrznie w ciele ofiary, do którego pająk wstrzykuje enzymy trawienne, natomiast u płazów występuje jedynie trawienie wewnętrzne w przewodzie pokarmowym.
Zadanie 22.1 (0-1)
Żywiciele pośredni: racicznica zmienna, ryby z rodziny karpiowatych
Żywiciele ostateczni: ryby rybożerne (różne gatunki)
Zadanie 22.2 (0-1)
Obecność racicznicy zmiennej jest niezbędna do zamknięcia cyklu życiowego przywry B. polymorphus ponieważ pierwsze stadium rozwojowe - larwa przywry (miracidium), może wniknąć tylko do ciała wspomnianego gatunku małża aby przejść do kolejnego stadium rozwojowego.
Zadanie 23.1 (0-1)
F, F
Zadanie 23.2 (0-1)
Ocena stwierdzenia: fałsz
Uzasadnienie: Podstawa nisza ekologiczna organizmu jest niszą teoretyczną, określającą optymalny zakres czynników pozwalających na optymalny rozwój organizmu, przy założeniu braku interakcji międzygatunkowych, nie stanowi lokalizacji geograficznej występowania.
We wskazówkach do tego zadania wyjaśniam różnice między siedliskiem, niszą podstawową i realizowaną: Zadanie autorskie 10/2023.
Zadanie 23.3 (0-1)
10-25 °C
- Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz
Komentarze
Dotogaming
08.05.2026 - 18:11
Czy w 7.1 nie jest przypadkiem korzeń?
Dawid Pawlos
08.05.2026 - 18:20
Tak, miał być korzeń, już usunąłem pomyłkę.
Mateusz Kolet
08.05.2026 - 19:16
a czy jak napisałem ze w 14,3 po odwrotnej transkrypcji, powstałe DNA zostanie wbudowane do DNA limfocytu to przejdzie czy raczej nie ?
Dawid Pawlos
09.05.2026 - 1:48
Jeżeli ogólnie z wypowiedzi wynika, że to wbudowanie prowadzi do zwiększenia liczby lub czasu obecności transkryptów mRNA, na podstawie którego powstają białka CAR, to taka odpowiedź jest prawidłowa. Typowo retrowirusy wbudowują DNA do komórki gospodarza, choć informacja ta moim zdaniem nie jest kluczowa dla wyjaśnienia i sama w sobie, bez odniesienia się do pozostałych elementów ekspresji informacji genetycznej wydaje mi się niewystarczająca.
Happy 2
08.05.2026 - 22:47
A czy zadanie 19 przypadkiem nie jest źle zrobione pod względem merytorycznym? Bo pytają o prawdopodobieństwo gamet samca muszki owocowej, a teoretycznie może mieć on tylko dwa rodzaje gamet bo nie zachodzi u niego proces crossing-over a zrobienie tabelki na 4 rodzaje gamet wprowadza w błąd
stef
08.05.2026 - 23:09
https://biologhelp.pl/matura/matura-maj-2016-poziom-rozszerzony-nowy/zadanie-19 moze i tak ale cke stosuje uproszczenie
Happy 2
08.05.2026 - 23:30
No ale to wtedy mija się z celem tej matury jeżeli będzie poprawna odpowiedź w teorii i praktyce niepoprawna a w przypadku zaakceptowania dwóch to jedna odpowiedź drugiej będzie przeczyć. A myślę w formule 2023 nie powinno być już miejsca na takie błędy
Dawid Pawlos
09.05.2026 - 1:39
Myślę, że autor zadania całkowicie pominął opisywany przez Ciebie problem i nie oczekiwał jego uwzględniania w rozwiązaniu, stąd przewidziane 4 miejsca na rodzaje gamet. Dodałem stosowny komentarz w propozycjach odpowiedzi - sprawa jest jeszcze bardziej zagmatwana niż wydaje się na pierwszy rzut oka ;) Ale fakt, można było lepiej zaprojektować to zadanie, a zmiana która by to naprawiła byłaby praktycznie kosmetyczna.
Happy 2
09.05.2026 - 15:52
A nie uważa Pan, że przez pominięcie tego kluczowego aspektu, że u samców muszki owocowej nie zachodzi crossing-over to zadanie staje się przez to w zasadzie bez sensu?
Dawid Pawlos
10.05.2026 - 0:38
Zgodnie z komentarzem poczynionym przeze mnie przy odpowiedzi do zadania uważam, że zadanie można było lepiej skonstruować. Jednocześnie zaznaczam, że stwierdzenie jakoby crossing-over, czy ogólnie pojęta wymiana fragmentów chromatyd, w ogóle nie zachodziło u samców muszki owocowej jest stwierdzeniem błędnym, ponieważ takie zjawisko zostało opisane u dzikich szczepów muszki. Jeżeli zatem autor zadania w poleceniu nakazuje wprost podanie 4 możliwych genotypów, to należy założyć, że badano szczep muszki, w przypadku którego u samców zachodzi rekombinacja. To co rzeczywiście można by było zarzucić konstrukcji zadania, to najprawdopodobniej zawyżone wartości zachodzenia rekombinacji u samca oraz konstrukcja zadania narażająca je na dyskusje akademickie co do częstości zachodzenia crossing-over u samców. Jeżeli jednak przyjmiemy założenia przedstawione w zadaniu, to można udzielić tylko jednej odpowiedzi.
Aleksander Mikos
09.05.2026 - 7:33
Dzień dobry, czy w zadaniu o trawieniu z pajakami i płazami można napisać, że trawienie u pająków jest możliwe dzięki enzymom wydzielanym przez watrobotrzustke a u płazów trawienie zachodzi dzięki enzymom wydzielanym przez trzustkę.
Dawid Pawlos
09.05.2026 - 11:46
Dzień dobry, niestety moim zdaniem pochodzenie enzymów trawiennych nie stanowi opisu sposobu trawienia, którego dotyczyło pytanie. W mojej ocenie odpowiedź bazująca jedynie na przytoczonej różnicy nie będzie punktowana.
xxxx222
09.05.2026 - 8:57
Czy w zadaniu z pajakiem i zaba moze byc akceptowana symbioza
Dawid Pawlos
09.05.2026 - 12:00
Symbioza co do zasady jest szerszym pojęciem i obejmuje również relacje, w których tylko jeden z organizmów otrzymuje korzyść. Dlatego z mojego punktu widzenia taka odpowiedź nie jest poprawna. CKE ma na to różne spojrzenie, dlatego nie jestem w stanie przewidzieć jak będzie to wyglądało w oficjalnym kluczu. W zadaniu 20 z lipca 2020 (formuła 2015) CKE uznawało zarówno użycie sformułowania symbioza jak i mutualizm, podczas gdy w zadaniu 33 matury czerwcowej z 2019 roku (formuła 2007) sformułowanie "symbioza" uznawane było za zbyt ogólne i nie punktowane.
dddawid
09.05.2026 - 9:57
Mam wątpliwości co do 11.2.
„Kanały potasowe otwierają się po kanałach sodowych, dzięki czemu jony K⁺ wypływają z komórki.”
Zdanie sugeruje, że przyczyną wypływu jonów K⁺ jest późniejsze otwarcie kanałów potasowych względem sodowych („dzięki czemu”). Tymczasem bezpośrednią przyczyną wypływu K⁺ jest otwarcie kanałów potasowych oraz gradient elektrochemiczny dla potasu. Kolejność otwierania kanałów wpływa jedynie na moment wystąpienia zjawiska, a nie stanowi jego przyczyny.
Biorąc pod uwagę powyższe, zaznaczyłem tutaj fałsz i uważam, że taka powinna być punktowana odpowiedź.
Dawid Pawlos
09.05.2026 - 12:18
Przyznaję, że podczas udzielania odpowiedzi również nieco zatrzymałem się nad tym zdaniem, jednak w mojej ocenie zdanie nie jest na tyle jednoznaczne, aby uznać przedstawioną argumentację za wystarczającą do jednoznacznego odrzucenia zdania jako fałszywe. Co do zasady prawdą jest, że jony potasowe wypływają z komórki dzięki otwarciu kanałów potasowych i oceniane zdanie to potwierdza. Zależności wypływu jonów potasu od kolejności otwarcia kanałów również nie można w prosty sposób zanegować - należy zauważyć, że nagromadzenie ładunków dodatnich wewnątrz komórki poprzez napływ jonów sodowych również sprzyja wypływowi dodatnich jonów potasowych przez otwarte kanały potasowe. Trudno tutaj w mojej ocenie znaleźć jednoznaczne argumenty za tym, aby interpretować to zdanie jako fałsz, choć faktycznie jest sformułowane nieco niefortunnie dla prostej oceny.
Zofka
09.05.2026 - 10:27
Dzień dobry. Ostatnie zadanie troche mnie zbiło z tropu:(( i juz musialam szybko rozwiązywać- napisałam, że wybrzeże florydy nie jest niszą podstawową, gdyż w środowisku naturalnym nigdy nie będą w pełni optymalne warunki do życia danego organizmu. Zatem jest to nie nisza podstawowa, a realizowana krewetki. Czy jest szansa ze będzie zaliczone?
niestety nie napisalam nic o konkurencji i nie wiem czy dobrze odnioslam sie do definicji niszy podstawowej..
Dawid Pawlos
10.05.2026 - 1:10
Dzień dobry, niestety w tak skonstruowanej odpowiedzi znajduje się kluczowy błąd. Wybrzeże Florydy nie stanowi opisu niszy ekologicznej organizmu, a co najwyżej odnosi się do lokalizacji geograficznej występowania tego gatunku. W mojej ocenie taka odpowiedź nie będzie punktowana ze względu na błąd merytoryczny. Brak odniesienia się do konkurencji nie jest moim zdaniem błędem. W mojej odpowiedzi odniosłem się do możliwie pełnej definicji niszy podstawowej, jednak nie sądzę, aby było to aż tak restrykcyjnie wymagane w kluczu odpowiedzi. Najbardziej kluczowe było moim zdaniem wskazanie, że "zachodnie wybrzeża Oceanu Atlantyckiego" nie stanowi opisu wymagań środowiskowych, czy optymalnego zakresu czynników biotycznych i abiotycznych, stąd nie można uznać go za opis niszy jako taki. Niemniej jednak zawarte w poleceniu wymaganie aby odnieść się konkretnie do definicji niszy podstawowej sugeruje, że autor zadania może mieć nieco inne zdanie od mojego. Sam jestem ciekaw klucza CKE do tego zadania.
Zofka
10.05.2026 - 7:39
Dziękuję za odpowiedź. Czy mogę miec jeszcze pytanie do zadania 6.4? Napisałam, zachodzi fotosynteza, poniewaz nasiona mialy dostęp do swiatla i wody oraz wykielkowaly. Wynika stąd, ze zachodziła u nich faza jasna fotosyntezy do której potrzebne są woda i światło, co umożliwilo zachodzenie dalszych etapów fotosyntezy, których produktami wtórnymi są cukry. Cukry te posłużyły nasionom jako źródlo energii do kielkowania. Zatem, skoro mialy dostęp do wody i swiatła oraz wykielkowaly to mozna wnioskowac, ze zahodzila u nich fotosynteza. Czy takie wytlumaczenie byloby dopuszczalne?
Dawid Pawlos
14.05.2026 - 9:37
Obawiam się, że powyższa odpowiedź nie będzie punktowana. Kluczowe było odniesienie się do wzrostu suchej masy roślin. Początkowe etapy kiełkowania zachodzą bez udziału fotosyntezy, z wykorzystaniem materiałów zapasowych zmagazynowanych w obrębie nasiona. Przedstawiona argumentacja mogłaby zatem prowadzić do nieuprawnionych wniosków w przypadku oceny wczesnego kiełkowania (spełniony jest dostęp do światła i woda oraz zachodzi kiełkowanie). W związku z powyższym, nie może stanowić podstawy do wykazania zachodzenia fotosyntezy.
Kici
09.05.2026 - 13:47
Dzień dobry. (W zadaniu 14.3) czy przyczyną większej liczby receprorów CAR na powierzchni limfocytów T przy zastosowaniu retrowirusa może być to że retrowirusy zmieniają ekspresje genów zainfekowanej komórki przez co wprowadzony gen kodujacy CAR ulega intensywniejszej ekspresji niż ten wprowadzony przez elektroporacje?
Dawid Pawlos
10.05.2026 - 1:20
Dzień dobry, obawiam się, że tak sformułowana odpowiedź jest zbyt ogólna, aby była punktowana. Przede wszystkim brakuje tutaj uwzględnienia MECHANIZMÓW ekspresji w OBU metodach.
audreyrose
09.05.2026 - 14:32
gdyby ktoś chciał się pośmiać, w 16.2 napisałam "chloroplast"... totalnie przeoczyłam, że chodziło o komórki człowieka. ladies and gentlemen, oficjalnie zostaliście przeze mnie uznani za autotrofy.
H2o
09.05.2026 - 15:45
Dzień dobry w zadaniu 16.2 można napisać jąderko?
Dawid Pawlos
10.05.2026 - 1:32
Dzień dobry, moim zdaniem jest to element jądra komórkowego, a nie osobne organellum komórkowe.
mati_
09.05.2026 - 15:51
Dzień dobry! Czy w zadaniu 18.1 nie jest przypadkiem na odwrót? T, N?? Jeszcze jedno: jeśli napisałam, że bakterie gram dodatnie mają kilka warstw mureiny i brak błony zewnętrznej, a gram ujemne jedna warstwę i błonę zewnętrzną zamiast gruba/cienka to czy to będzie na pewno błąd? Pozdrawiam i z góry dziękuję za odpowiedź
Dawid Pawlos
10.05.2026 - 2:02
Dzień dobry,
w kwestii zadania 18.1 nie zmienię zdania:
na podstawie analizy rodowodu MOŻNA WYKLUCZYĆ
- Dziedziczenie autosomalne dominujące. (NIE)
- Dziedziczenie recesywne sprzężone z płcią. (TAK - zdrowy mężczyzna nie przekaże wadliwego chromosomu X chorej córce - a ta aby być chora potrzebuje wadliwego chromosomu od matki i od ojca)
Osobiście uznałbym odpowiedź z odniesieniem się do liczby warstw mureiny, choć liczba "kilku" warstw w przypadku bakterii gram dodatnich może być ogólnie nieco zaniżona.
natasha dzieciu...
09.05.2026 - 16:40
A czemu w 23.3 optimum jest od 10 do 25 skoro przy temperaturze 10 w zakresie optimum zasolenie śmiertelność wynosi w pewnym momencie mniej niż 100%
Dawid Pawlos
10.05.2026 - 2:25
Zgodnie z poleceniem należało podać przedział optimum temperaturowego, czyli znaleźć najwyższą i najniższą wartość temperatury w ramach optymalnego zasolenia, dla której występuje najmniejsza śmiertelność. Nie oznacza to jeszcze, że każda wartość temperatury z tego zakresu będzie optymalna dla każdego optymalnego zasolenia. Mowa tylko o granicach tych optymalnych temperatur (przedziale).
Jeżeli podeszlibyśmy do zadania przedstawionym przez Panią tropem, to okazałoby się, że nie istnieje żadna wartość temperatury, przy której dowolne optymalne zasolenie da zerową śmiertelność - przy skrajnych wartościach optymalnego zasolenia mamy tylko jedną wartość lub bardzo wąski zakres temperatur, w których przeżywalność wynosi 100%, a temperatury te nie pokrywają się dla wysokiego i niskiego zasolenia.
Kic775
09.05.2026 - 17:14
Jest szansa, że w 14.4 PF będzie też zaliczne?
Dawid Pawlos
10.05.2026 - 2:50
Co prawda drugie zdanie w tym zadaniu jest w mojej ocenie nieprecyzyjne, jednak trudniej je zanegować niż potwierdzić. Podobnie jak nie określimy za fałszywe zdania: "Nadmierna prędkość na drodze jest przyczyną wypadków" - przez analogię, nie zawsze wystąpienie nadmiernej szybkości (kontaktu z antygenem) prowadzi do zdarzenia drogowego (namnażania limfocytów T), jednak zdanie nadal jest prawdziwe. Podsumowując należy uznać, że zdanie jest nieprecyzyjne, ale prawdziwe i przypuszczam, że nie będzie tu alternatyw w kluczu. Niemniej jednak bywało już, że klucz CKE mnie zaskakiwał ;)
stef
09.05.2026 - 21:52
Mam pytanie, skoro na schemacie w każdym z przypadków widać zachowaną II-rzędową strukturę białka to czy nie oznacza to, że białko nie uległo całkowitej denaturacji?
Dawid Pawlos
10.05.2026 - 3:16
Denaturacja białka to zaburzenie jego struktury przestrzennej (konformacji) prowadzące najczęściej do utraty funkcji. Nie jest konieczne całkowite rozprostowanie łańcucha białkowego, abyśmy mogli mówić o jego denaturacji. W różnych opracowaniach rzeczywiście często wymienia się, że jest to zaburzenie struktury II-, III- i IV- rzędowej, aby podkreślić, że nie dotyczy to struktury I-rzędowej, która jest zachowana. Wymienienie tych struktur nie oznacza jednak, że abyśmy mogli mówić o denaturacji muszą być zaburzone wszystkie, wystarczy, że nastąpi utrata jednej z nich. Gdyby rozumieć takie określenie w sposób łączny, należałoby uznać, że tylko białka posiadające strukturę IV-rzędową mogą ulegać denaturacji, co oczywiście nie jest prawdą.
Володя Хрептак
10.05.2026 - 11:24
Skąd w o ogóle muszę wiedzieć o czymś takim jak transdukcja, być może jest to w 4 klasie?Na razie jestem w 3.
hjsreh08
10.05.2026 - 17:31
tak, to jest w czwartej klasie przy horyzontalnym transferze genów, dodatkowo czasem jest to już podawane w dziale dotyczącym bakterii (2 klasa)
j.cichocka
10.05.2026 - 13:34
Dzień dobry, czy jeżeli w zadaniu 12.2 odniosłam się jedynie do TMAO jako czynnika stabilizującego strukturę białka w obecności mocznika, ale nie napisałam bezpośrednio że zapobiega denaturacji, to czy może mi to zostać nieuznane?
Dawid Pawlos
11.05.2026 - 14:31
Dzień dobry, sformułowanie wniosku wskazującego na stabilizację struktury przestrzennej białka CI2 przez TMAO w podanych warunkach jest moim zdaniem wystarczającą odpowiedzią. Nie powinno być w mojej ocenie bezwzględnie konieczne użycie słowa "denaturacja".
hjsreh08
10.05.2026 - 17:30
Dzień dobry, dlaczego w zadaniu 18.1 jest prawdą, że to jest dziedziczenie recesywne sprzężone z płcią? Dlaczego nie możemy założyć, że to będzie choroba mitochondrialna?
Dawid Pawlos
12.05.2026 - 3:03
Dzień dobry, w zadaniu 18.1 prawdą jest to, że MOŻNA WYKLUCZYĆ dziedziczenie recesywne sprzężone z płcią. Należy zwrócić uwagę podkreśloną część polecenia. Wyjaśniałem to już w odpowiedzi na inny komentarz.
bulanek
10.05.2026 - 19:58
Zad. 21.1. Czy jeśli ktoś zamiast mutualizm napisał mutualizm fakultatywny, czy uznałby Pan tę odpowiedź?
Dawid Pawlos
12.05.2026 - 3:06
Z treści zadania nie wynika aby opisany został mutualizm obligatoryjny, stąd uważam, że doprecyzowanie w postaci określenia "mutualizm fakultatywny" powinno zostać uznane.
waniliuwa
10.05.2026 - 21:27
W zadaniu o toksoplazmozie napisałam, że tak, można się zarazić przez kontakt z krwią zakażonego, czy mogłoby to przejść? Niby rzadki przypadek ale wciąż jest taka możliwość
Dawid Pawlos
12.05.2026 - 3:19
Sam kontakt z krwią osoby chorej nie będzie wystarczający do zakażenia, potrzebne by było raczej przetoczenie jego krwi lub przeszczepienie narządu. Pasożyt ten nie przenika aktywnie przez skórę. Wskazany kierunek odpowiedzi nie stanowi zatem argumentu za ograniczeniem kontaktu z osobami zakażonymi.
natasza888
10.05.2026 - 23:37
Dzień dobry, czy uważa Pan, że klucz będzie nieco bardziej na korzyść zdających? Bo zauważyłam, że niektóre odpowiedzi przez Pana sugerowane są długie, jednak w rzeczywistym czasie pisania matury, nawet z chęcią rozwinięcia odpowiedzi po prostu brakło miejsca. Poza tym, jakie są Pana osobiste odczucia co to tej matury? Jestem bardzo ciekawa
Dawid Pawlos
12.05.2026 - 3:35
Dzień dobry, z reguły udzielam rzeczywiście obszerniejszych odpowiedzi niż znajdują się później w kluczu CKE. Dla przejrzystości np. przepisuję cześć pytania czy tekstu wprowadzającego, co można by było spokojnie skrócić w warunkach "bojowych" na sali egzaminacyjnej. Staram się też często zwrócić uwagę na różne aspekty, albo podaję dodatkowe sformułowania w nawiasach, co nie koniecznie musi znaleźć się jednocześnie w wypowiedzi. Szczególnie odpowiedzi na polecenia "uzasadnij" bywają przez CKE formułowane bardziej zdawkowo. W każdym bądź razie, jak zawsze zaznaczam, nie tworzę klucza, lecz przedstawiam moje propozycje odpowiedzi.
Co do moich odczuć nie sądzę aby coś wniosły ;) Nie miałem większych trudności w rozwiązaniu zadań, choć przyznaję, że liczba podpunktów w tym roku była uciążliwa pod kątem potrzebnego czasu na analizę i rozwiązanie.
tomasz.jedrasik
11.05.2026 - 0:26
Dzien dobry, mam pytanie do zadań:
17.1 czy mogloby by byc wiazanie kohezynowe?
22.1 czy zostaloby mi uznane zadanie jesli poprawnie wskazałem żywicieli ostatecznych, ale jako żywicieli pośrednich napisałem Żywiciele pośredni: racicznica zmienna, MAŁŻ, ryby z rodziny karpiowatych.
Tak bardzo skupiłem się na wychwyceniu esencji zadania, ze nie zorientowałem się, ze malz i racicznica zmienna to jedno i to samo.
Dawid Pawlos
12.05.2026 - 3:48
Dzień dobry,
17.1 - nie słyszałem o takim wiązaniu, a w treści zadania jasno zaznaczono, że enzym jest protezą, co stanowi silną przesłankę za tym, że chodziło o wiązanie peptydowe
22.1 - będzie to zależało od interpretacji odpowiedzi przez egzaminatora, jednak w mojej ocenie mamy tu do czynienia z błędem merytorycznym.
tomasz.jedrasik
12.05.2026 - 11:42
22.1 - no tak, tylko ten bład nie zakloca sensu odpowiedzi ani nie podważa mojej wiedzy.
Dawid Pawlos
14.05.2026 - 9:48
Co do zasady jednak zakłóca - z dwóch żywicieli pośrednich robimy trzech. Poza tym z tekstu wynika, że jedynym małżem, do którego może wniknąć pasożyt jest właśnie racicznica zmienna - podanie w odpowiedzi oddzielnie "małż" sugeruje, że żywicielem pośrednim może być dodatkowo dowolny gatunek małża. Celem zadania była między innymi ocena umiejętności analizy tekstu, a taka odpowiedź podważa tę umiejętność. Tak jak wspomniałem, jest to moja osobista ocena, nie wiem jak będzie to zinterpretowane przez egzaminatora.
Bori
11.05.2026 - 8:20
Chciałam zapytać, czy Pana zdaniem w pytaniu 14.5 są możliwe inne odpowiedzi. Pytanie dotyczyło dorosłego człowieka, u którego w większości przypadków grasica ulega inwolucji, a jej funkcje przejmuje głównie śledziona i obwodowe węzły chłonne. Czy to było pytanie podchwytliwe? Dziękuję za odpowiedź
Dawid Pawlos
18.05.2026 - 2:04
Moim zdaniem nie było to podchwytliwe pytanie - w sensie, że nie należało się tutaj doszukiwać "podstępu". Owszem, grasica ulega inwolucji u dorosłych osób, jednak jest to proces stopniowy i nie wynika z niego całkowita utrata funkcji bezpośrednio po wejściu w "dorosłość". Faktycznie masa grasicy zmniejsza się prawie o połowę u osób 25-letnich w stosunku do największej jej masy obecnej w okresie pokwitania. Niemniej jednak zanik masy tego narządu trwa latami osiągając ok. 1/8 masy maksymalnej w wieku 70 lat. Pomimo spadku masy tego narządu dokumentowano utrzymywanie się jego funkcji do około 40 roku życia. Można zatem spokojnie stwierdzić, że to grasica jest głównym (zgodnie z poleceniem) miejscem dojrzewania limfocytów T u dorosłego człowieka.
Według mojej wiedzy śledziona i obwodowe węzły chłonne nie przejmują funkcji grasicy w kontekście różnicowania limfocytów T, mogą one co najwyżej brać udział w proliferacji limfocytów T, które w wcześniej opuściły grasicę. Owszem, w literaturze można spotkać się z innymi miejscami różnicowania limfocytów T, jednak skala tego różnicowania jest mniejsza jak również funkcje tak zróżnicowanych limfocytów T są nieco odmienne lub ograniczone w stosunku do tych różnicowanych w grasicy. Jeżeli zatem mamy wymienić główny narząd to będzie to grasica i nie ma tu moim zdaniem miejsca na inną odpowiedź.
Strony