Biologia - Matura Maj 2025, Poziom rozszerzony (Formuła 2015) - Zadanie 2.
Plastydy to zróżnicowana pod względem budowy i funkcji grupa organellów roślinnych. Do plastydów zaliczamy m.in.: proplastydy, amyloplasty, etioplasty, chloroplasty oraz chromoplasty. Podczas rozwoju rośliny jedne formy plastydów mogą się przekształcać w inne formy plastydów.
Poniżej przedstawiono mikrofotografie niewybarwionych tkanek roślinnych z widocznymi plastydami.
Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.
Fotografie: K. Peters; R. Vossen, Microscopy of Nature. […] (microscopyofnature.com);
M. Megías i in., Atlas of Plant and Animal Histology (mmegias.webs.uvigo.es).
2.1. (0–2)
Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby w poprawny sposób opisywało przemiany plastydów. Wpisz w wyznaczone miejsca odpowiednie nazwy plastydów oraz oznaczenia literowe mikrofotografii (A–C).
Podczas dojrzewania owoców obecne w fotosyntetyzującej części owocu , widoczne na mikrofotografii , mogą się przekształcać w – plastydy wypełnione karotenoidami, widoczne na mikrofotografii .
2.2. (0–1)
Podaj jedną cechę budowy występującą u wszystkich pięciu form plastydów roślinnych wymienionych w tekście.
Rozwiązanie
2.1. (0–2)
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawne uzupełnienie czterech luk.
1 pkt – za poprawne uzupełnienie trzech luk.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Podczas dojrzewania owoców obecne w fotosyntetyzującej część owocu
chloroplasty, widoczne na mikrofotografii A, mogą się przekształcać
w chromoplasty – plastydy wypełnione karotenoidami, widoczne na
mikrofotografii B.
2.2. (0–1)
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie jednej przykładowej wspólnej cechy budowy dla plastydów wymienionych
w tekście.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
- otoczenie dwiema błonami
- oddzielenie od cytozolu błoną biologiczną
- obecność rybosomów
- kolisty DNA / obecność DNA / obecność materiału genetycznego
- duża zawartość sulfolipidów i galaktolipidów w błonach przy małej zawartości fosfolipidów
- wypełnienie macierzą / matrix / stromą
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do otoczenia plastydów błoną komórkową lub
podwójną błoną.
