Biologia - Zadania dodatkowe matury dwujęzycznej (tłumaczenie BiologHelp) Maj 2025, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 5.
Większość hormonów ludzkich wywiera więcej niż jeden efekt w organizmie. Na przykład adrenalina zarówno zwiększa przepływ krwi do mięśni szkieletowych, jak i zmniejsza przepływ krwi do przewodu pokarmowego.
5.1. (0–1)
Wyjaśnij wartość adaptacyjną zwiększenia przepływu krwi do mięśni szkieletowych, któremu towarzyszy zmniejszenie przepływu krwi do przewodu pokarmowego. W odpowiedzi uwzględnij rolę adrenaliny w reakcji na stres.
5.2. (0–1)
Podaj dwa przykłady wpływu długotrwałego stresu na zdrowie człowieka.
Rozwiązanie
5.1. (0–1)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie znaczenia zmian przepływu krwi, uwzględniające rolę adrenaliny jako hormonu przygotowującego organizm do walki lub ucieczki.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązanie
- Dzięki adrenalinie krew dociera do mięśni szkieletowych, potrzebnych do walki lub ucieczki, a jest wycofywana z organów, które nie są istotne podczas reakcji obronnej organizmu.
- Dzięki zaopatrzeniu mięśni szkieletowych w krew mogą one wykonać intensywną pracę w sytuacji stresowej, np. podczas walki, a wycofanie krwi z jelit pozwala na jej wykorzystanie przez mięśnie.
- Jelita nie biorą udziału w reakcji organizmu na stres, np. podczas ucieczki. Dzięki adrenalinie krew jest wycofywana z jelit i przekazywana do mięśni, które podczas wysiłku potrzebują dużo tlenu.
5.2. (0–1)
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie dwóch efektów długo utrzymującego się stresu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
- bóle głowy
- choroby serca i układu krążenia
- cukrzyca
- depresja
- otyłość
- problemy z trawieniem
- bóle mięśniowe
- utrata masy ciała
- stany lękowe
- zaburzenie psychiczne
- wypadanie włosów
- nowotwory
- obniżona odporność
