Biologia - Zbiór zadań CKE, Poziom rozszerzony (Formuła 2015) - Zadanie 68.
W organizmie człowieka występuje tkanka tłuszczowa żółta i brunatna, przy czym brunatna
jest obecna tylko u noworodków i małych dzieci.
W tabeli porównano tkankę tłuszczową żółtą i brunatną.
| Cecha | Tkanka tłuszczowa żółta | Tkanka tłuszczowa brunatna |
|---|---|---|
| Liczba mitochondriów w komórce | duża | bardzo duża |
| Sprzężenia między oddychaniem komórkowym a syntezą ATP | ścisłe | luźne |
| Główna forma energii wytwarzanej w komórkach | ATP | ciepło |
| Występowanie zakończeń nerwowych na powierzchni komórek | nie | tak |
| a) | Na podstawie informacji zamieszczonych w tabeli podaj po jednej funkcji tkanki tłuszczowej żółtej i brunatnej w organizmie człowieka. |
| b) | Wykaż związek między występowaniem zakończeń nerwowych na powierzchni komórek w tkance brunatnej a wytwarzaniem przez nią ciepła. |
| c) | Wyjaśnij, uwzględniając funkcję tkanki tłuszczowej brunatnej, dlaczego ta tkanka występuje tylko u noworodków i małych dzieci. |
| d) | Zaznacz poprawne dokończenie zdania. |
Syntezę tłuszczów w tkance tłuszczowej żółtej może wzmagać podwyższone stężenie w organizmie
- insuliny.
- glukagonu.
- adrenaliny.
- kalcytoniny.
Rozwiązanie
Uwagi od BiologHelp:
Treść zadania podano w oryginalnym brzmieniu, jednak energia nie może być produkowana ani wytwarzana (trzecia pozycja w tabeli). W kluczach CKE z kolejnych lat odpowiedzi zawierające sformułowanie „wytwarzanie/produkcja energii” nie były uznawane. Należy również zauważyć, że wydajność oddychania tlenowego wynosi poniżej 50%, co oznacza, że z energii zawartej w wiązaniach chemicznych (np. glukozy) ponad połowa ulega rozproszeniu w postaci ciepła – niezależnie od tego, czy mowa o żółtej, czy brunatnej tkance tłuszczowej. Innymi słowy, pod względem ilościowym główną formą energii uzyskiwanej w wyniku przemian komórkowych jest ciepło, a nie energia zmagazynowana w wiązaniach wysokoenergetycznych ATP. Być może autor miał na myśli aspekt funkcjonalny, czego jednak nie doprecyzowano.
Przykłady poprawnych odpowiedzi
Żółta tkanka tłuszczowa: magazynowanie tłuszczów (zapasowego źródła energii),
termoizolacja, ochrona przed urazami.
Brunatna tkanka tłuszczowa: termoregulacja, wytwarzanie ciepła (termogeneza).
Zakończeniami nerwowymi szybko dociera do tkanki brunatnej pobudzenie do wytworzenia ciepła w odpowiedzi na stres spowodowany oziębieniem organizmu.
Małe dzieci, ze względu na szybką utratę ciepła (mają większy stosunek powierzchni do objętości niż dorośli) lub nieporadność, są bardziej narażone na wychłodzenie, przed czym chroni je ta tkanka; szybko i łatwo dostarcza im ciepła.
A
