Biologia - Matura Maj 2025, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 9.
Na poniższej ilustracji przedstawiono schematyczny przekrój przez staw kolanowy człowieka oraz mikrofotografie czterech tkanek łącznych (A–D).
Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.
9.1. (0–2)
Uzupełnij tabelę – dla każdej tkanki łącznej oznaczonej na przekroju stawu kolanowego (1.–4.) podaj jej nazwę oraz dopasuj właściwą mikrofotografię (A–D). Wpisz nazwy oraz litery w odpowiednie komórki tabeli.
| Nr na schemacie | Nazwa tkanki łącznej | Mikrofotografia |
|---|---|---|
| 1. | ||
| 2. | ||
| 3. | ||
| 4. |
9.2. (0–1)
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.
Staw kolanowy to
| A. | staw prosty, | ponieważ | 1. | umożliwia ruch w jednej osi. |
| 2. | umożliwia ruch w kilku osiach. | |||
| B. | staw złożony, | |||
| 3. | stanowi połączenie więcej niż dwóch kości. |
9.3. (0–1)
Przedstaw rolę mazi stawowej w czasie ruchu stawu.
Rozwiązanie
9.1. (0–2)
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli.
1 pkt – za poprawne uzupełnienie jednej kolumny tabeli LUB dwóch wierszy tabeli.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
| Nr na schemacie | Nazwa tkanki łącznej | Mikrofotografia |
|---|---|---|
| 1. | kostna | B |
| 2. | chrzęstna (szklista) | C |
| 3. | właściwa (zbita / włóknista / zwarta) | A |
| 4. | tłuszczowa (żółta) | D |
Uwaga:
Uznaje się w wierszu 1. odpowiedzi „kostna drobnowłóknista”, „kostna beleczkowa”, „kostna
gąbczasta”, „kostna zbita”.
Nie uznaje się w wierszach 1. i 2. odpowiedzi zbyt ogólnych – „oporowa”, „szkieletowa”.
Nie uznaje się w wierszu 3. wyłącznie odpowiedzi „włóknista”, „zbita”, ponieważ te określenia
pasują zarówno do tkanek łącznych oporowych (tkanka chrzęstna włóknista, tkanka kostna
zbita), jak i do tkanki łącznej właściwej.
Uwagi od BiologHelp:
Można zauważyć pewną niekonsekwencję w konstrukcji zadania – na schemacie kolana oznaczono tkankę kostną gąbczastą, natomiast na fotografii widoczna jest tkanka kostna zbita. Co prawda w kluczu odpowiedzi CKE uznawało również odpowiedzi zawierające precyzyjne nazwy rodzaju tkanki kostnej (gąbczasta lub zbita) – mimo że takie sformułowanie zawsze stoi w sprzeczności albo ze schematem, albo z mikrofotografią – jednak uważam, że nieprecyzyjność w konstrukcji zadania maturalnego może być problematyczna. Może ona sprawić, że część zdających poświęci na rozwiązanie niepotrzebnie więcej czasu, zastanawiając się nad wymaganym stopniem dokładności odpowiedzi bądź dopatrując się w zadaniu „haczyka”.
9.2. (0–1)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
B3
9.3. (0–1)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne przedstawienie roli mazi stawowej, uwzględniające zmniejszenie tarcia
w stawie (między powierzchniami stawowymi) LUB amortyzację obciążeń.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
- Maź stawowa zmniejsza tarcie chrząstek o siebie w czasie zginania stawu, dzięki czemu zapobiega ich ścieraniu.
- Redukuje tarcie, co zapobiega uszkodzeniom powierzchni stawowych.
- Zapewnia poślizg powierzchni stawowych.
- Dzięki mazi stawowej kości nie ścierają się podczas ruchu.
- Ma działanie amortyzujące.
- Maź stawowa tworzy poduszkę hydrauliczną absorbującą wstrząsy.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych dotyczących ochrony mechanicznej bez wskazania,
na czym ta ochrona polega, np. „Maź stawowa chroni powierzchnie stawowe”.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do odżywiania powierzchni
stawowych.
