Biologia - Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 22.
W wodach śródlądowych zachodniej Europy udokumentowano współwystępowanie dwóch gatunków obcych pochodzących z rejonu Morza Kaspijskiego i z zachodniej Syberii: pasożytniczej przywry Bucephalus polymorphus oraz małża – racicznicy zmiennej (Dreissena polymorpha). Racicznica zmienna pojawiła się w wodach zachodniej Europy już w XIX wieku, a przywra – pod koniec XX wieku. Cykl życiowy B. polymorphus rozpoczyna się od pojawienia się pierwszego stadium larwalnego – miracidium, które może wniknąć tylko do ciała racicznicy zmiennej, małża prowadzącego osiadły tryb życia. Miracidium w ciele małża rozwija się w sporocystę, a w sporocyście dojrzewają cerkarie. Dojrzałe cerkarie opuszczają ciało racicznicy i dostają się do wody. Następnie, po wniknięciu do ciała ryb z rodziny karpiowatych, cerkarie przekształcają się w metacerkarie. Kolejnym żywicielem B. polymorphus są różne gatunki ryb rybożernych – po zjedzeniu ofiary z metacerkariami w organizmie ryb rybożernych przywry dojrzewają płciowo i dochodzi do zapłodnienia.
22.1. (0–1)
Wypisz z tekstu żywicieli pośrednich oraz żywicieli ostatecznych przywry B. polymorphus.
Żywiciele pośredni:
Żywiciele ostateczni:
22.2. (0–1)
Uzasadnij, że obecność racicznicy zmiennej jest niezbędna do zamknięcia cyklu życiowego przywry B. polymorphus.
Rozwiązanie
22.1. (0–1)
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wypisanie z tekstu wszystkich żywicieli pośrednich i ostatecznych przywry B. polymorphus.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Żywiciele pośredni:
– racicznica zmienna / Dreissena polymorpha / racicznica / Dreissena / małż
– ryby karpiowate / Cyprinidae
Żywiciele ostateczni:
– ryby rybożerne
22.2. (0–1)
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzasadnienie, uwzględniające specyficzność pierwszego żywiciela pośredniego.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
- Pierwszym żywicielem pośrednim tej przywry może być tylko racicznica zmienna.
- Racicznica jest niezbędna do rozwoju sporocyst i cerkarii B. polymorphus.
- Na pewnym etapie larwy mogą żyć wyłącznie w racicznicy.
- Miracidium może wnikać jedynie do ciała D. polymorpha.
