Biologia - Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 3.

Kategoria: Budowa i funkcje komórki Mutacje Typ: Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę

Zaburzenia liczby chromosomów w komórce mogą być spowodowane przez nondysjunkcję. Dochodzi do niej, kiedy para chromosomów homologicznych lub chromatyd siostrzanych nieprawidłowo rozdzieli się – odpowiednio – podczas pierwszego lub drugiego podziału mejotycznego. Na poniższym schemacie przedstawiono, jak może dojść do nondysjunkcji podczas I podziału mejotycznego oraz podczas II podziału mejotycznego. Miejsce zachodzenia nondysjunkcji oznaczono literami ND.

Na postawie: Aneulpoidia i nondysjunkcja. Zespół Downa i pokrewne choroby. Rearanżacje chromosomowe (pl.khanacademy.org).

3.1. (0–2)

Określ skutki nondysjunkcji podczas II podziału mejotycznego. Wpisz w wyznaczone miejsca tabeli liczbę chromosomów w każdej z komórek potomnych oznaczonych na schemacie literami A–D.

Komórka potomna	Liczba chromosomów
A
B
C
D

3.2. (0–2)

Określ, czy procesy wskazane poniżej zachodzą w I, w II, czy – w obu podziałach mejotycznych. Wpisz w odpowiednie komórki tabeli literę T (tak), jeżeli dany proces zachodzi, albo literę N (nie) – jeżeli nie zachodzi.

Uwaga: Przyjmij założenie, że podział mejotyczny zachodzi prawidłowo.

Proces	I podział	II podział
Skracają się włókna wrzeciona podziałowego.
Tworzą się biwalenty.
Centromery w chromosomach ulegają rozdzieleniu.

Rozwiązanie

3.1. (0–2)

Zasady oceniania
2 pkt – poprawne wypełnienie czterech komórek tabeli.
1 pkt – poprawne wypełnienie trzech komórek tabeli.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Przykładowe odpowiedzi

Komórka potomna	Liczba chromosomów
A	n + 1 albo 3
B	n – 1 albo 1
C	n albo 2
D	n albo 2

Komórka potomna	Liczba chromosomów
A	n – 1 albo 1
B	n + 1 albo 3
C	n albo 2
D	n albo 2

3.2. (0–2)

Zasady oceniania
2 pkt – poprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli.
1 pkt – poprawne wypełnienie dwóch wierszy LUB jednej kolumny tabeli.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Proces	I podział	II podział
Skracają się włókna wrzeciona podziałowego.	T	T
Tworzą się biwalenty.	T	N
Centromery w chromosomach ulegają rozdzieleniu.	N	T