Biologia - Matura Czerwiec 2011, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 3.
Poniższe zdania dotyczą błon biologicznych. Zaznacz dwa, które są nieprawdziwe.
- Wszystkie komórki są otoczone błoną komórkową.
- Wewnątrz komórek eukariotycznych znajdują się struktury otoczone jedną lub dwiema błonami.
- Mimo różnic funkcjonalnych wszystkie błony w komórce zbudowane są z dwuwarstwy lipidowej, w której znajdują się białka.
- Stosunek zawartości białek i lipidów jest taki sam dla każdego rodzaju błony komórkowej.
- Glikokaliks występuje na powierzchni błon komórkowych w komórkach prokariotycznych i eukariotycznych.
Rozwiązanie
Poprawne odpowiedzi:
- zdania: D, E
Uwagi od BiologHelp:
Uważam, że ocena prawdziwości zdania E może nie być tak oczywista, jak wydaje się na pierwszy rzut oka. W literaturze polskojęzycznej dominuje definicja glikokaliksu jako występującej u eukariontów otoczki złożonej z reszt węglowodanowych bezpośrednio związanych z błoną komórkową. Tymczasem w literaturze anglojęzycznej termin "glycocalyx" ma szersze znaczenie i odnosi się do każdej otoczki sacharydowej otaczającej komórkę, niekoniecznie związanej z błoną komórkową.
W związku z tym można spotkać określenie "bacterial glycocalyx" w odniesieniu do bakteryjnej otoczki, np. śluzowej. Termin ten bywa przenoszony do polskojęzycznych prac naukowych i literatury fachowej jako „bakteryjny glikokaliks”. Należy jednak podkreślić, że jest to struktura inna niż glikokaliks komórek eukariotycznych, nie musi być związana z błoną komórkową, choć może - jak w przypadku bakterii Gram-ujemnych, u których ściana komórkowa jest otoczona zewnętrzną błoną komórkową.
Uważam, że na maturze uczeń powinien posługiwać się podręcznikową definicją glikokaliksu. Osobiście jednak unikałbym formułowania pytań o podobnej konstrukcji, aby nie pozostawiać pola do rozbieżnych interpretacji.
Poniżej podaję przykłady literatury, w której zastosowano pojęcie glikokaliksu w odniesieniu do komórek prokariotycznych.
Literatura anglojęzyczna:
- Costerton JW, Irvin RT, Cheng KJ (1981) The bacterial glycocalyx in nature and disease. Annu Rev Microbiol 35:299–324
- Urry, L. A., Cain, M. L., Wasserman, S. A., Minorsky, P. V., & Orr, R. B. (2021). Campbell biology (12th ed.). Pearson.
Literatura polskojęzyczna:
- Różalski, A., Kwil, I., Torzewska, A., Baranowska, M., & Stączek, P. (2007). Bakterie z rodzaju Proteus–cechy i czynniki chorobotwórczości. Postepy Hig Med Dosw.(online), 61, 204-219.
- Zemlik, J. (2018). Próchnica wczesnodziecięca. PZWL.
Za zaznaczenie dwóch nieprawdziwych zdań dotyczących błony komórkowej – po 1 pkt
