Biologia - Zbiór zadań CKE, Poziom rozszerzony (Formuła 2015) - Zadanie 36.

Kategoria: Stawonogi Zwierzęta - ogólne Typ: Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Podaj/wymień

Na rysunkach 1–7 przedstawiono (bez zachowania proporcji wielkości) zwierzęta należące do różnych gromad w królestwie zwierząt.

Źródło: Larousse. Ziemia, rośliny, zwierzęta, praca zbiorowa, Warszawa 1985, s. 313, 317, 321–323, 326, 328.

a)	Podaj nazwę gromady, do której należy zwierzę oznaczone cyfrą 1 oraz – widoczną na rysunku – jedną cechę budowy zewnętrznej, charakterystyczną wyłącznie dla tej gromady i występującą u wszystkich jej przedstawicieli.

b)	Dopisz prawidłowe dokończenie zdania, wpisując oznaczenia cyfrowe zwierząt spośród 1–7.

Powłoka ciała, zapobiegająca przenikaniu wody do wnętrza ciała dzięki martwym wytworom nabłonka oraz tłuszczowej wydzielinie komórek gruczołowych nabłonka, występuje u zwierząt oznaczonych cyframi .

c)	Zaznacz w tabeli znakiem X prawidłowe elementy aparatu ruchu zwierząt oznaczonych cyframi 1 i 4.

Zwierzę	Układ mięśniowy	Szkielet
1.	□ mięśnie wora powłokowego	□ płyn jamy ciała
1.	□ wyspecjalizowane wiązki mięśni	□ oskórkowy szkielet zewnętrzny
4.	□ mięśnie wora powłokowego	□ płyn jamy ciała
4.	□ wyspecjalizowane wiązki mięśni	□ oskórkowy szkielet zewnętrzny

d)	Zaznacz odpowiedź A, B, C albo D i jej uzasadnienie spośród I–IV tak, aby powstało poprawne dokończenie poniższego zdania.

Krew płynie w zamkniętym systemie naczyń krwionośnych u

A.	wszystkich wymienionych zwierząt	i jest wykorzystana do transportu tlenu u	I	wszystkich wymienionych zwierząt.
B.	wszystkich wymienionych zwierząt z wyjątkiem 1.		II	wszystkich wymienionych zwierząt z wyjątkiem 1.
C.	wszystkich wymienionych zwierząt z wyjątkiem 4.		III	wszystkich wymienionych zwierząt z wyjątkiem 4.
D.	wszystkich wymienionych zwierząt z wyjątkiem 1. i 4.		IV	u wszystkich wymienionych zwierząt z wyjątkiem 1. i 4.

e)	Przedstaw znaczenie fizjologiczne wydalania kwasu moczowego przez zwierzęta oznaczone cyframi 1 i 7.

Rozwiązanie

Przykłady poprawnych odpowiedzi

(0-1)

Gromada: owady.
Cecha:

podział ciała na trzy tagmy (części): głowę, tułów i odwłok,
członowane odnóża połączone stawowo z ciałem i pomiędzy ich członami.

(0-1)

1, 3, 5, 7

(0-1)

Zwierzę 1.: wyspecjalizowane wiązki mięśni, oskórkowy szkielet zewnętrzny.
Zwierzę 4.: mięśnie wora powłokowego, płyn jamy ciała.

(0-1)

B. II

(0-1)

Zwierzęta te jako produkt metabolizmu azotowego wytwarzają kwas moczowy, który może być usuwany w postaci krystalicznej. Dzięki temu zwierzęta te skutecznie oszczędzają wodę (zatrzymują wodę) w organizmie, co sprzyja życiu na lądzie, szczególnie w środowisku suchym oraz ciepłym.

Wskazówki

To polecenie wymaga przede wszystkim znajomości ogólnej systematyki zwierząt. Najpierw zastanów się, do jakiego typu należy narysowany przedstawiciel, następnie przypomnij sobie, że typy zwierząt dzielimy na gromady. Po ustaleniu gromady, do której należy narysowany przedstawiciel, przeanalizuj rysunek, skupiając się na cechach budowy zewnętrznej na nim widocznych. Zastanów się, która z tych cech występuje u wszystkich przedstawicieli wskazanej gromady.

Najpierw zwróć uwagę na to, że wymienione cechy to istotne właściwości budowy powłoki ciała, która nie przepuszcza wody. (Przy okazji tego polecenia warto przypomnieć sobie, dlaczego taką barierę stanowi zrogowaciały naskórek oraz warstwa wosku). Zwróć uwagę, z jakim środowiskiem życia jest to związane. Następnie powiąż ze sobą te elementy i ustal, u których z przedstawionych zwierząt powłoka ciała ma wymienione cechy.

Rozwiązanie tego zadania warto rozpocząć od przypomnienia sobie budowy układu mięśniowego (czyli aktywnej części aparatu ruchu) oraz typów szkieletów (biernej części aparatu ruchu) występujących u wskazanych zwierząt, a także położenia mięśni w ciele tych właśnie zwierząt. To współdziałanie danego rodzaju układu mięśniowego oraz danego typu szkieletu zwierząt decyduje o sposobie poruszania się.

Na początku przypomnij sobie, czy hemoglobina występuje u wszystkich wskazanych przedstawicieli królestwa zwierząt oraz w jaki sposób odbywa się u nich pobieranie tlenu ze środowiska, a następnie dostarczanie tlenu do tkanek. Inaczej mówiąc, ustal, jakie narządy wymiany gazowej u nich występują i, czy w związku z tym, krew uczestniczy w transporcie gazów oddechowych.

Rozwiązanie tego polecenia rozpocznij od przypomnienia sobie powiązania między rodzajem wydalanego przez zwierzę produktu metabolizmu azotowego, a ilością wody, którą organizm zwierzęcia zużywa na wydalenie tej substancji z organizmu. Następnie koniecznie powiąż wytwarzanie metabolitu azotowego ze środowiskiem życia przedstawionych zwierząt, a dokładnie – z dostępnością wody (ewentualnie też z temperaturą).