Biologia - Matura Czerwiec 2025, Poziom rozszerzony (Formuła 2015) - Zadanie 9.
Na poniższym rysunku przedstawiono budowę jaja pewnego owodniowca.
9.1. (0–2)
Uzupełnij tabelę – podaj nazwy oraz określ funkcje błon płodowych oznaczonych na schemacie literami A i B.
| Oznaczenie | Nazwa błony płodowej (kosmówka / omocznia / owodnia) |
Funkcja błony płodowej |
|---|---|---|
| A | ||
| B |
9.2. (0–1)
Wykaż, że obecność owodni w jajach owodniowców jest adaptacją do składania jaj w środowisku lądowym.
Rozwiązanie
9.1. (0–2)
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli.
1 pkt – za poprawne wypełnienie jednego wiersza tabeli LUB za poprawne podanie dwóch nazw błon płodowych.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
| Oznaczenie | Nazwa błony płodowej (kosmówka / omocznia / owodnia) |
Funkcja błony płodowej |
|---|---|---|
| A | omocznia | gromadzenie zbędnych produktów przemiany materii / udział w wymianie gazowej / odzyskiwanie wody |
| B | kosmówka | ochrona zarodka przed czynnikami zewnętrznymi lub pośrednictwo w wymianie gazowej ze środowiskiem |
9.2. (0–1)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wykazanie, że obecność owodni w jajach owodniowców jest adaptacją do składania jaj w środowisku lądowym, uwzględniające rolę owodni w tworzeniu mikrośrodowiska wewnątrz jaja, w którym może rozwijać się zarodek, i uniezależnienie tego rozwoju od środowiska wodnego.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
- Zarodek, rozwijający się w takim jaju, jest umieszczony w jamie owodni wypełnionej przez płyn owodniowy, dzięki czemu ma zapewnione dogodne mikrośrodowisko do rozwoju, co uniezależnia rozwój tych zwierząt od środowiska wodnego.
- Jama owodni jest wypełniona płynem, który zapewnia zarodkowi środowisko wodne na lądzie.
- Błona owodni zamyka środowisko wodne wokół zarodka, dzięki czemu jajo może zostać złożone na lądzie.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do funkcji samego środowiska wodnego, np.: „Wykonywanie swobodnych ruchów”, „Łagodzenie wstrząsów”.
