Biologia - Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 14.
Umaszczenie sierści kota jest determinowane przez współdziałanie wielu genów. Za umaszczenie pręgowane u kotów odpowiadają współdziałające dwa geny autosomalne A i M:
- allel A – warunkuje uwidocznienie się pręgowania
allel a – warunkuje brak pręgowania - allel M – odpowiada za pręgowanie tygrysie
allel m – odpowiada za pręgowanie klasyczne.
Trzeci gen T o dominacji niepełnej w stosunku do genów A i M modyfikuje ich ekspresję:
- allel T – w stanie homozygotycznym decyduje o umaszczeniu gładkim (tzw. abisyńskim), a u heterozygot jest widoczne częściowe pręgowanie, występujące jedynie na łapach, na ogonie i na brzuchu
allel t – w stanie homozygotycznym nie ma wpływu na umaszczenie.
Na poniższych zdjęciach przedstawiono koty o pręgowaniu klasycznym (I) i tygrysim (II).
14.1. (0–1)
Podaj wszystkie możliwe genotypy kota z częściowym pręgowaniem typu klasycznego.
14.2. (0–3)
Kotka o pręgowaniu tygrysim i kocur o pręgowaniu klasycznym mają już potomstwo bez pręgowania i o pręgowaniu klasycznym.
Podaj genotypy pokolenia rodzicielskiego i zapisz krzyżówkę genetyczną z uwzględnieniem tylko loci A i M. Na podstawie krzyżówki genetycznej określ możliwe fenotypy w pokoleniu potomnym oraz podaj ich oczekiwany stosunek.
Genotyp kotki:
Genotyp kocura:
Krzyżówka:
Stosunek fenotypowy:
Rozwiązanie
14.1. (0–1)
Zasady oceniania
1 pkt – podanie dwóch poprawnych genotypów kota z częściowym pręgowaniem typu klasycznego.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
AAmmTt, AammTt
14.2. (0–3)
Zasady oceniania
3 pkt – podanie poprawnych genotypów ORAZ poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej, ORAZ za poprawne podanie oczekiwanego stosunku fenotypowego wśród potomstwa.
2 pkt – podanie poprawnych genotypów ORAZ poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej.
1 pkt – podanie poprawnych genotypów.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Genotyp kotki: AaMm
Genotyp kocura: Aamm
Krzyżówka:
Stosunek fenotypowy:
pręgowanie tygrysie : pręgowanie klasyczne : brak pręgowania – 3 : 3 : 2
