Chemia - Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 11.

Kategoria: Stężenia roztworów Rozpuszczalność substancji Typ: Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Podaj/wymień Oblicz

W tabeli podano wartości (zaokrąglone do liczb całkowitych) rozpuszczalności bezwodnego siarczanu(VI) miedzi(II) w wodzie w zakresie temperatury 0 ℃–100 ℃.

Temperatura, ℃ 0 20 40 60 80 100
Rozpuszczalność, g w 100 g wody 14 20 29 41 57 77
Na podstawie: J. Sawicka i in., Tablice chemiczne, Gdańsk 2016.

11.1. (0–1)

Narysuj krzywą rozpuszczalności bezwodnego siarczanu(VI) miedzi(II) w wodzie w zakresie temperatury od 0 °C do 100 °C. Odczytaj – w zaokrągleniu do jedności – wartość rozpuszczalności tej soli w temperaturze 72 °C.

Rozpuszczalność soli w temperaturze 72 ℃ : g w 100 g wody.

11.2. (0–2)

Do 150 g wody o temperaturze 20 ℃ dodano 70 g bezwodnego siarczanu(VI) miedzi(II).

a)
Rozstrzygnij, jaki roztwór otrzymano – nasycony w równowadze z osadem czy nienasycony.

Rozstrzygnięcie:

b)
Oblicz stężenie procentowe otrzymanego roztworu siarczanu(VI) miedzi(II).

Rozwiązanie

11.1. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wykonanie wykresu oraz odczytanie i napisanie wartości rozpuszczalności soli w podanej temperaturze.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Rozpuszczalność soli w temperaturze 72 °C: 50 ± 2 g w 100 g wody.

Uwaga: Wykres musi zawierać 6 punktów połączonych krzywą albo odcinkami (tworzyć łamaną). Punkty na wykresie muszą być naniesione na przecięciu odpowiednich linii siatki. Odczytana wartość rozpuszczalności musi być adekwatna do poprawnie narysowanego wykresu.

11.2. (0–2)

Zasady oceniania
2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne obliczenie stężenia procentowego otrzymanego roztworu.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i niepoprawne obliczenie stężenia procentowego otrzymanego roztworu albo brak obliczenia.
ALBO
1 pkt – niepoprawne rozstrzygnięcie albo brak rozstrzygnięcia oraz poprawne obliczenie stężenia procentowego otrzymanego roztworu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

a)
Rozstrzygnięcie:
Nasycony (w równowadze z osadem)

b)
(Sposób 1.
20 g CuSO4
𝑥

100 g H2O
150 g H2O

𝒙 = 30 g)

(Sposób 2.
masawody = 150 g
masasoli = 70 g
rozpuściło się 20 ∙ 1,5 = 30 g soli
masaroztworu = 180 g )

30 g180 g ∙ 100 % = 16,7 (%)

Uwaga: Rozstrzygnięcie nie wymaga obliczeń.