Biologia - Zbiór zadań CKE, Poziom rozszerzony (Formuła 2015) - Zadanie 85.
Muszka owocowa (Drosophila melanogaster) ma cztery pary chromosomów. Gen
warunkujący barwę oczu znajduje się u tego owada w chromosomie X, przy czym allel
warunkujący barwę białą (a) jest recesywny, zaś allel warunkujący barwę czerwoną (A) jest
dominujący. Niesprzężony z płcią jest natomiast gen warunkujący cechę skrzydeł: allel
dominujący (S) warunkuje skrzydła długie, a recesywny (s) warunkuje skrzydła krótkie
(zredukowane). Dziedziczenie płci u muszki owocowej odbywa się według podobnych zasad
jak u człowieka. Samica posiada dwa chromosomy płci XX, a samiec chromosomy płci XY.
Cykl rozwojowy muszki owocowej w temperaturze 25°C trwa od 8 do 9 dni. Gatunek ten,
ze względu na swoje cechy, wykorzystywany jest w badaniach genetycznych jako organizm
modelowy.
Na poniższych rysunkach przedstawiono zestawy chromosomów czterech osobników muszki
owocowej (A–D). W chromosomach płci zaznaczono lokalizację genu warunkującego barwę
oczu.
![](https://biologhelp.pl/sites/default/files/styles/large/public/maturalne/2015-zbior-cke-biol-85.png?itok=ww87Xz5S)
a) | Spośród rysunków A–D zaznacz te, które przedstawiają zestawy chromosomów osobników męskich i określ barwę oczu każdego z tych osobników. |
b) | Spośród krzyżówek muszki owocowej (1–4) zaznacz tę, w wyniku której w potomstwie męskim prawdopodobieństwo wystąpienia osobników o oczach czerwonych, jak też białych wynosi 0,5 (50%). Uzasadnij odpowiedź, przedstawiając wynik tej krzyżówki w postaci szachownicy Punnetta. Podkreśl genotypy osobników męskich o oczach czerwonych. |
- XAXa × XaY
- XAXA × XaY
- XaXa × XAY
- XAXA × XAY
![](https://biologhelp.pl/sites/default/files/styles/large/public/maturalne/2015-zbior-cke-biol-85b.png?itok=MpfRECaM)
c) | Stosując oznaczenia literowe alleli genów podane w informacji do zadania, zapisz wszystkie możliwe genotypy: |
- samicy o czerwonych oczach i długich skrzydłach
- samca o czerwonych oczach i krótkich skrzydłach
d) | Na poniższym schemacie, przedstawiającym cykl rozwojowy muszki owocowej, wpisz nazwy stadiów rozwojowych oznaczonych cyframi 1 i 2 oraz podaj nazwę typu przeobrażenia występującego u tego owada. |
![](https://biologhelp.pl/sites/default/files/styles/large/public/maturalne/2015-zbior-cke-biol-85c.png?itok=cAu8442b)
Nazwa typu przeobrażenia:
e) | Na podstawie podanych informacji oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących trafności wyboru muszki owocowej jako organizmu modelowego w badaniach genetycznych. Wpisz znak X w odpowiednie komórki tabeli. |
Lp. | Informacja | Prawda | Fałsz |
---|---|---|---|
1. | Samice i samce muszki owocowej wyraźnie różnią się kolorem i rozmiarem, co ułatwia obserwację. | ||
2. | Mała liczba potomstwa pozwala na wiarygodną analizę statystyczną wzorów dziedziczenia. | ||
3. | Krótki cykl życiowy umożliwia obserwację wzorów dziedziczenia w kolejnych pokoleniach w krótkim czasie. | ||
4. | Ponieważ muszka owocowa ma mały genom, więc mała ilość DNA, który trzeba poddać analizie, ułatwia lokalizację genów badanych cech. |
Rozwiązanie
B. Samiec o oczach czerwonych. D. Samiec o oczach białych.
- XAXASS, XAXASs, XAXaSS, XAXaSs
- XAYss
- Poczwarka.
- Larwa.
Nazwa typu przeobrażenia: zupełne.
- P;
- F;
- P;
- P