Chemia - Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2015) - Zadanie 2.
O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:
- pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36
- pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek i jest głównym składnikiem powietrza.
W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów walencyjnych w atomie pierwiastka Q.
Wodny roztwór soli ma barwę żółtą i zawiera jony jony AO2–4 pochodzące z soli pierwiastka A o wzorze K2AO4.
Przeprowadzono doświadczenie. Do dwóch probówek z roztworem soli wprowadzono: do pierwszej wodny roztwór kwasu siarkowego(VI), a do drugiej – wodny roztwór wodorotlenku potasu, zgodnie z poniższym schematem.
Zmiany świadczące o przebiegu reakcji zaobserwowano tylko w jednej probówce.
Rozstrzygnij, w której probówce – I czy II – zaszła reakcja. Napisz, co zaobserwowano podczas tego doświadczenia. Sformułuj wniosek dotyczący trwałości jonów AO2–4 w roztworze o odczynie kwasowym i w roztworze o odczynie zasadowym.
Rozstrzygnięcie:
Obserwacje:
Wniosek:
Rozwiązanie
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie, napisanie poprawnych obserwacji i poprawnego wniosku
dotyczącego trwałości jonów AO2–4
w roztworach o odczynie kwasowym i o odczynie
zasadowym.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz napisanie poprawnych obserwacji i niepoprawnego
wniosku dotyczącego trwałości jonów AO2–4 w roztworach o odczynie kwasowym
i o odczynie zasadowym albo brak wniosku
ALBO
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie, napisanie błędnych obserwacji albo brak obserwacji oraz
poprawne sformułowanie wniosku dotyczącego trwałości jonów AO2–4 w roztworach
o odczynie kwasowym i o odczynie zasadowym.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
Rozstrzygnięcie: (W probówce) I
Obserwacje: Zmiana zabarwienia roztworu na pomarańczową. (W drugiej probówce nie
zaobserwowano zmian).
Przykładowe wnioski:
Jony AO2–4 albo jony CrO2–4 są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym, a nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym.
ALBO
Jony AO2–4 albo jony CrO2–4
są trwałe tylko w roztworze o odczynie zasadowym.
ALBO
Jony AO2–4 albo jony CrO2–4 są nietrwałe tylko w roztworze o odczynie kwasowym.
ALBO
2AO2–4 + 2H+ → A2O2–7 + H2O ALBO 2CrO2−4 + 2H+ → Cr2O2–7 + H2O
Jony AO2–4 są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym.
ALBO
2AO2–4 + 2H3O+ → A2O2–7 + 3H2O ALBO 2CrO2−4 + 2H3O+ → Cr2O2–7 + 3H2O
Jony AO2–4 są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym.
Uwaga: Odpowiedź, w której zdający w obserwacjach napisze tylko „zmiana barwy roztworu”, jest niewystarczająca.
