Chemia - Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 19.
Reakcja Hecka jest stosowana do łączenia cząsteczek dwóch różnych związków organicznych z utworzeniem nowego wiązania węgiel – węgiel. Jednym z substratów tej reakcji jest halogenopochodna węglowodoru aromatycznego (halogenek arylu), a drugim – związek nienasycony z podwójnym wiązaniem przy skrajnym atomie węgla. W odpowiednich warunkach reakcja przebiega zgodnie z równaniem:
W jednym z etapów produkcji leku przeciwzapalnego – naproksenu – stosuje się reakcję Hecka. W jej wyniku powstaje związek Q, którego wzór przedstawiono poniżej.
19.1. (0–1)
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
W celu otrzymania związku Q w reakcji Hecka należy jako substratu użyć substancji o wzorze
19.2. (0–2)
Uzupełnij tabelę. Wpisz formalne stopnie utlenienia oraz typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3) orbitali walencyjnych atomów węgla oznaczonych we wzorze związku Q literami a i b.
| Atom węgla | Stopień utlenienia | Typ hybrydyzacji |
|---|---|---|
| a | ||
| b |
Rozwiązanie
19.1. (0–1)
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
B
19.2. (0–2)
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli – napisanie stopnia utlenienia i typu hybrydyzacji wskazanego atomu węgla w dwóch związkach.
1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli
ALBO
– poprawne uzupełnienie jednej kolumny tabeli.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
| Atom węgla | Stopień utlenienia | Typ hybrydyzacji |
|---|---|---|
| a | –I ALBO –1 | sp2 |
| b | 0 | sp2 |
