Biologia - Matura Maj 2017, Poziom rozszerzony (Formuła 2015) - Zadanie 14.

Kategoria: Dziedziczenie Ewolucjonizm i historia życia na ziemi Typ: Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Pozostałe

Zdrowym rodzicom urodziło się dziecko chore na fenyloketonurię – chorobę warunkowaną przez autosomalny allel recesywny (f).

14.1. (0–1)

Zaznacz poniżej właściwe określenia dotyczące genotypu tego dziecka (A–C) i genotypów jego rodziców (1.–3.) pod względem alleli genu warunkującego fenyloketonurię.

Chore dziecko jest A. heterozygotą, a jego rodzice są 1. heterozygotami.
B. homozygotą dominującą, 2. homozygotami dominującymi.
C. homozygotą recesywną, 3. homozygotami recesywnymi.

14.2. (0–2)

Określ, jakie jest prawdopodobieństwo, że następne dziecko tych rodziców nie będzie chore na fenyloketonurię. Odpowiedź uzasadnij, zapisując odpowiednią krzyżówkę genetyczną lub obliczenia.

 

 

 

14.3. (0–2)

Korzystając z prawa Hardy’ego-Weinberga, oblicz prawdopodobieństwo, że losowo wybrana osoba jest nosicielem allelu fenyloketonurii, jeżeli częstość występowania tej choroby w danej populacji wynosi 1 na 10 000 urodzeń. Zapisz obliczenia.

 

 

 

Odpowiedź:

Rozwiązanie

14.1. (0–1)

Schemat punktowania

1 p. – za poprawne wskazanie genotypu dziecka i genotypów jego rodziców (C i 1).
0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

C 1

14.2. (0–2)

Schemat punktowania

2 p. – za poprawne obliczenie prawdopodobieństwa wynikającego z prawidłowo zapisanej krzyżówki genetycznej lub obliczeń.
1 p. – za poprawnie zapisanie krzyżówki genetycznej przy niewłaściwie obliczonym prawdopodobieństwie.
0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązania

I.

Prawdopodobieństwo, że następne dziecko tych rodziców nie będzie chore na fenyloketonurię: 75%.

II.

Ff x Ff
FF, Ff, Ff, ff
Prawdopodobieństwo, że następne dziecko tych rodziców nie będzie chore na fenyloketonurię: 0,75.

III.

Prawdopodobieństwo urodzenia chorego dziecka: 1⁄2 x 1⁄2 = 1⁄4
Prawdopodobieństwo urodzenia zdrowego dziecka: 1 – 1⁄4 = 3⁄4
Prawdopodobieństwo, że następne dziecko tych rodziców nie będzie chore na fenyloketonurię: 3⁄4 .

Uwaga:
W przypadku, gdy zdający użyje innego oznaczenia literowego alleli genu, np. „A” i „a” i poda legendę, może otrzymać 2 p., jeżeli poprawnie rozwiąże i zinterpretuje krzyżówkę. Zastosowanie innych oznaczeń bez legendy z poprawnym rozwiązaniem krzyżówki i podaniem prawdopodobieństwa – oznacza przyznanie 1 p.
Jeżeli zdający zapisze gen jako sprzężony z płcią – otrzymuje 0 p. za całe zadanie, pomimo wyniku 75% uzyskanego na podstawie krzyżówki.

14.3. (0–2)

Schemat punktowania

2 p. – za poprawne obliczenie prawdopodobieństwa na podstawie wzoru Hardy’ego- -Weinberga.
1 p. – za właściwą metodę, wynikającą ze wzoru Hardy’ego-Weinberga (określenie częstości allelu warunkującego fenyloketonurię oraz zapis częstości heterozygot), ale błąd rachunkowy w obliczeniach lub niepoprawny zapis matematyczny.
0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązanie

q2 = 1/10000 lub 0,0001
q = 1/100 lub 0,01
p = 1 – 0,01 = 0,99
2pq = 2 x 0,01 x 0,99 = 0, 0198 ≈ 0,02

Odpowiedź: Prawdopodobieństwo bycia nosicielem fenyloketonurii: 1,98% lub 2%, lub 0,0198, lub 0,02, lub 1/50, lub 99/5000.

Uwaga:
Gdy zdający nie wyciągnie pierwiastka z 1/10000, tylko traktuje tę wartość jako częstość allelu lub po uzyskaniu wartości 2pq wykonuje jeszcze dalsze obliczenia, świadczące o niezrozumieniu, że jest to częstość nosicieli – jest to błąd metody, a nie błąd rachunkowy.

Komentarz wideo

W tym miejscu mamy przygotowany dla Ciebie komentarz wideo do zadania zrealizowany w ramach współpracy z powtorkazbiologii.pl. Dostęp do niego jest płatny.

Aby obejrzeć objaśnienie do tego oraz innych najbardziej kłopotliwych zadań, kliknij poniższy przycisk.
Dowiedz się więcej i uzyskaj dostęp

Przeglądaj zadania z przykładowymi darmowymi objaśnieniami wideo