Biologia - Zbiór zadań CKE, Poziom rozszerzony (Formuła 2015) - Zadanie 91.
Grupa krwi człowieka w układzie AB0 zależy od dziedziczenia jednego z trzech alleli (IA, IB
lub i). Allele IA oraz IB są kodominujące w stosunku do siebie oraz dominujące w stosunku
do allelu i. Innym ważnym układem antygenowym jest czynnik Rh. Na powierzchni
erytrocytów ludzi z grupą krwi Rh+ występuje antygen D, a u osób z grupą Rh– brak jest tego
antygenu. Allel warunkujący obecność antygenu D jest dominujący, cecha ta dziedziczy się
zgodnie z I prawem Mendla.
Matka, ma grupę krwi AB Rh+, zaś ojciec ma grupę krwi 0 Rh–.
a) | Oceń, czy u dziecka tej pary może wystąpić grupa krwi A Rh–. Zapisz genotypy rodziców oraz uzupełnij szachownicę Punnetta. |
Genotypy rodziców:
Odpowiedź:
b) | Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń dotyczących dziedziczenia czynnika Rh. Wpisz znak X w odpowiednie komórki tabeli. |
Lp. | Informacja | Prawda | Fałsz |
---|---|---|---|
1. | Osoby posiadające allel dominujący (D) zawsze mają grupę krwi Rh+. | ||
2. | Kobieta o genotypie DD i mężczyzna o genotypie Dd mogą mieć dziecko z grupą krwi Rh–. | ||
3. | Prawdopodobieństwo, że dziecko pary o genotypach Dd będzie miało grupę krwi Rh–, jest równe 50%. |
c) | Określ, czy podczas ciąży u opisanej kobiety może wystąpić konflikt serologiczny. Odpowiedź uzasadnij. |
Rozwiązanie
Genotyp matki: IAIBDd
Genotyp ojca: iidd
![](https://biologhelp.pl/sites/default/files/styles/large/public/maturalne/2015-zbior-cke-biol-91-klucz.png?itok=Wq-tIKQn)
Odpowiedź: U dziecka tej pary może wystąpić grupa krwi A Rh– (z prawdopodobieństwem 25%).
Uwagi od BiologHelp:
Należy zauważyć, że na podstawie treści zadania nie jesteśmy w stanie rozstrzygnąć, czy matka jest homo, czy heterozygotą pod względem genu kodującego antygen D, zatem jej genotyp może mieć dwojaką postać: IAIBDd lub IAIBDD. Zgodnie z poleceniem należy ocenić czy u dziecka przedstawionej pary może wystąpić grupa krwi A Rh(–). Taka możliwość istnieje tylko w przypadku, gdy matka jest heterozygotą pod względem genu D. Taki zatem genotyp posłuży nam do skonstruowania krzyżówki uzasadniającej odpowiedź, że możliwość przedstawiona w zadaniu istnieje. Nie jest jednak prawdą, że prawdopodobieństwo wystąpienia grupy krwi A Rh(–) u dziecka wskazanej pary to 25%. Stwierdzenie takie byłoby prawdziwe tylko dla sytuacji, w której wiedzielibyśmy, że matka dziecka jest heterozygotą pod względem genu D - tego jednak nie jesteśmy w stanie stwierdzić na podstawie treści zadania. Aby zatem u dziecka tej pary wystąpiła grupa krwi A Rh(–) muszą wystąpić dwa zdarzenia: matka musi być heterozygotą pod względem genu D (prawdopodobieństwo takiego zdarzenia będzie równe częstości występowania heterozygot w populacji osób z grupą krwi Rh(+)), a następnie matka musi przekazać dziecku odpowiednie allele (prawdopodobieństwo takiego zdarzenia to 25%). Nie znając prawdopodobieństwa pierwszego zdarzenia nie jesteśmy w stanie ocenić prawdopodobieństwa urodzenia dziecka z poszukiwanym genotypem, wiemy natomiast z całą pewnością, że będzie to prawdopodobieństwo mniejsze niż 25%. Stąd też wykreślona część oryginalnego klucza od CKE.
1. P; 2. F; 3. F
Przykład poprawnej odpowiedzi
Konflikt serologiczny nie wystąpi. Matka ma grupę krwi Rh+,więc nie wytwarza przeciwciał
anty-D, zaś konflikt serologiczny występuje, gdy w organizmie matki z grupą krwi Rh– rozwija się płód z grupą Rh+.