Biologia - Zadania dodatkowe matury dwujęzycznej (tłumaczenie BiologHelp) Maj 2023, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 8.
Poniższy schemat przedstawia etapy przepływu informacji genetycznej od genu do peptydu w komórkach eukariotycznych.
Sekwencje eksonów zostały podkreślone i zaznaczone pogrubioną czcionką. Każdy z trzech eksonów zawiera pojedynczy kodon.
8.1. (0-2)
Uzupełnij powyższy schemat. Wpisz w odpowiednie miejsca sekwencję nukleotydową mRNA i sekwencję aminokwasową kodowanego peptydu.
8.2. (0-1)
Podaj nazwy etapów ekspresji informacji genetycznej oznaczonych na schemacie cyframi 1-3.
8.3. (0-1)
Wykaż, że jeden gen może kodować peptydy różniące się sekwencją aminokwasów. W odpowiedzi uwzględnij potranskrypcyjną modyfikację pre-mRNA.
Rozwiązanie
8.1. (0-2)
Zasady oceniania
2 pkt – za prawidłowe podanie dwóch sekwencji.
1 pkt – za prawidłowe podanie jednej sekwencji.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
III. mRNA: 5′ AUG GGG CCC 3′
IV. peptyd: NH2 Met-Gly-Pro COOH
8.2. (0-1)
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie prawidłowych nazw trzech etapów.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
- transkrypcja
- składanie eksonów / splicing / wycinanie intronów / dojrzewanie pre-mRNA
- translacja
Uwagi od BiologHelp:
W mojej ocenie jako nazwę etapu oznaczonego nr 2 można podać również sformułowanie "obróbka potranskrypcyjna (pre-mRNA)". Nie zostało ono ujęte w oficjalnym kluczu CKE, jednak zgodnie z zasadami oceniania punkt otrzymujemy za podanie prawidłowych nazw, a ta w mojej ocenie jest prawidłowa i stosowana w literaturze.
Na uwagę zasługuje fakt, że ze względu na pewną niejednoznaczność polecenia (brak informacji, czy należy podać ogólne nazwy etapów, czy też dokładnie nazwać proces przedstawiony na schemacie), uznawane były zarówno odpowiedzi odnoszące się do etapu ogólnego (dojrzewanie pre-mRNA), jak i do konkretnego procesu wchodzącego w jego skład (splicing). W takim przypadku należało jednoznacznie wskazać, o który element ogólnego etapu chodzi w schemacie. Sformułowanie „modyfikacja potranskrypcyjna” nie jest moim zdaniem prawidłową odpowiedzią, ponieważ może dotyczyć z osobna zarówno splicingu, jak i np. tworzenia czapeczki czy ogona poli-A, których na schemacie nie przedstawiono.
8.3. (0-1)
Zasady oceniania
1 pkt – za prawidłową odpowiedź, odnoszącą się od alternatywnego splicingu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązanie
Z tego samego pre-mRNA mogą zostać wycięte inne introny, a to spowoduje powstanie różnych mRNA i ostatecznie peptydów.
