Chemia - Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 1.
O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:
- pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36
- pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek i jest głównym składnikiem powietrza.
W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów walencyjnych w atomie pierwiastka Q.
1.1. (0–2)
Uzupełnij tabelę. Wpisz dla każdego z pierwiastków A i Q:
- symbol chemiczny
- symbol bloku konfiguracyjnego
- maksymalny stopień utlenienia.
| Symbol chemiczny | Symbol bloku konfiguracyjnego | Maksymalny stopień utlenienia | |
|---|---|---|---|
| Pierwiastek A | |||
| Pierwiastek Q |
1.2. (0–1)
Napisz konfigurację tych elektronów atomu A w stanie podstawowym, które mogą uczestniczyć w tworzeniu wiązań. Zastosuj schemat klatkowy (graficzny) konfiguracji elektronowej. Uwzględnij numery powłok i symbole podpowłok.
Rozwiązanie
1.1. (0–2)
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli – podanie symboli chemicznych oraz
dla każdego z pierwiastków symbolu bloku konfiguracyjnego i maksymalnego stopnia
utlenienia.
1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli – podanie symbolu chemicznego,
symbolu bloku konfiguracyjnego i maksymalnego stopnia utlenienia
ALBO
– poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli – podanie symboli chemicznych
i symboli bloków konfiguracyjnych albo symboli chemicznych i maksymalnych stopni
utlenienia.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
| Symbol chemiczny | Symbol bloku konfiguracyjnego | Maksymalny stopień utlenienia | |
|---|---|---|---|
| Pierwiastek A | Cr LUB chrom | d | VI ALBO +VI ALBO 6 ALBO +6 |
| Pierwiastek Q | N LUB azot | p | V ALBO +V ALBO 5 ALBO +5 |
Uwaga: Jeśli zdający w odniesieniu do pierwiastka Q zapisze „N2” w kolumnie Symbol chemiczny, to za uzupełnienie tego wiersza nie otrzymuje punktu.
1.2. (0–1)
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie w formie klatkowej (graficznej) fragmentu konfiguracji
elektronowej atomu chromu w stanie podstawowym, opisującego rozmieszczenie
elektronów, które mogą brać udział w tworzeniu wiązań, na podpowłokach
z uwzględnieniem numerów powłok i symboli podpowłok.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
ALBO
Uwaga: Elektrony niesparowane muszą mieć zgodny spin.
