1. Strona główna

Zadania maturalne z biologii

Informacje o zbiorze zadań i wyszukiwarce Arkusze i materiały maturalne w formacie PDF
Znalezionych zadań - 2058

Strony

Co chcesz wydrukować?
Zadania do wydrukowania
Numeracja zadań
Jak zapisać do PDF?
Liczba zadań do wylosowania spośród znalezionych
21

Zadania dodatkowe matury dwujęzycznej (tłumaczenie BiologHelp) Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 7. (5 pkt)

Układ nerwowy i narządy zmysłów Układ oddechowy Mutacje Ewolucjonizm i historia życia na ziemi Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Tetrodotoksyna (TTX) jest toksyną wytwarzaną przez różne gatunki zwierząt. U organizmów wrażliwych na TTX jej cząsteczki wiążą się z kanałami sodowymi i tym samym blokują transport jonów sodu przez błony neuronów. TTX powoduje paraliż mięśni i często śmierć w wyniku uduszenia. Wiele gatunków zwierząt wykształciło oporność na tę toksynę. W populacjach organizmów niewrażliwych na TTX utrwaliły się mutacje w genach kodujących kanały sodowe.

Populacje oporne na TTX zidentyfikowano wśród trzech drapieżnych gatunków węży z rodzaju Thamnophis. Populacje te polują na traszki z rodzaju Taricha, które wytwarzają TTX. U każdego z trzech gatunków węży występują substytucje w sekwencji aminokwasowej kanału sodowego – odmienne u każdego z gatunków, lecz identyczne w obrębie populacji tego samego gatunku.

Przedstawione poniżej drzewo filogenetyczne oparto na analizie sekwencji mitochondrialnego DNA. Czarne trójkąty oznaczają polowanie węży na traszki z rodzaju Taricha; szare prostokąty oznaczają oporność węży na TTX.

Na podstawie: C.R. Feldman et al., “The Evolutionary Origins of Beneficial Alleles During the Repeated Adaptation of Garter Snakes to Deadly Prey”, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 106(32), 2009.

7.1. (0–1)

Na podstawie przedstawionych informacji określ minimalną liczbę przypadków, w których oporność na TTX powstała na drodze niezależnej ewolucji u węży z rodzaju Thamnophis. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych poniżej.

  1. 1 raz
  2. 2 razy
  3. 3 razy
  4. 4 razy

7.2. (0–1)

Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące pokrewieństwa między wężami z rodzaju Thamnophis są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1. Th. sirtalis jest bliżej spokrewniony z Th. proximus niż z Th. couchii. P F
2. Oporne na TTX węże z rodzaju Thamnophis tworzą grupę monofiletyczną. P F

7.3. (0–1)

Wyjaśnij, dlaczego zablokowanie błonowych kanałów sodowych przez TTX hamuje przewodzenie impulsów nerwowych w neuronie.

7.4. (0–1)

Wyjaśnij, dlaczego mutacja w genie kodującym błonowy kanał sodowy może skutkować opornością na TTX.

7.5. (0–1)

Opisz mechanizm, za pomocą którego TTX powoduje śmierć zwierzęcia w wyniku uduszenia.

22

Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 8. (3 pkt)

Protisty Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Toksoplazmoza to występująca u człowieka choroba odzwierzęca wywoływana przez Toxoplasma gondii – jednokomórkowego protista o haploidalnej formie troficznej oraz o mejozie zachodzącej tuż po zapłodnieniu. T. gondii jest organizmem dwużywicielskim: żywicielami ostatecznymi są wyłącznie kotowate, w tym – kot domowy, natomiast do żywicieli pośrednich T. gondii należą niektóre ptaki oraz ssaki. Człowiek może być przygodnym żywicielem tego pasożyta. U człowieka pasożyt potrafi przekraczać barierę krew – łożysko.

8.1. (0–1)

Oceń prawdziwość stwierdzenia: W organizmie człowieka T. gondii wytwarza gamety na drodze podziałów mitotycznych. Wpisz odpowiedź wybraną spośród podanych w nawiasie. Odpowiedź uzasadnij.

Ocena stwierdzenia (prawda / fałsz):

Uzasadnienie:

8.2. (0–1)

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących zasad profilaktyki toksoplazmozy. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1. Należy przestrzegać zasad higieny w kontaktach z kotami. P F
2. Należy unikać spożywania surowego lub niedogotowanego mięsa (np. wołowego). P F

8.3. (0–1)

Rozstrzygnij, czy zgodnie z zasadami profilaktyki kobiety w ciąży powinny unikać kontaktu z osobami chorującymi na toksoplazmozę. Odpowiedź uzasadnij.

Rozstrzygnięcie:

Uzasadnienie:

23

Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2015) - Zadanie 8. (3 pkt)

Protisty Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Toksoplazmoza to występująca u człowieka choroba odzwierzęca wywoływana przez Toxoplasma gondii – jednokomórkowego protista o haploidalnej formie troficznej oraz o mejozie zachodzącej tuż po zapłodnieniu. T. gondii jest organizmem dwużywicielskim: żywicielami ostatecznymi są wyłącznie kotowate, w tym – kot domowy, natomiast do żywicieli pośrednich T. gondii należą niektóre ptaki oraz ssaki. Człowiek może być przygodnym żywicielem tego pasożyta. U człowieka pasożyt potrafi przekraczać barierę krew – łożysko.

8.1. (0–1)

Oceń prawdziwość stwierdzenia: W organizmie człowieka T. gondii wytwarza gamety na drodze podziałów mitotycznych. Wpisz odpowiedź wybraną spośród podanych w nawiasie. Odpowiedź uzasadnij.

Ocena stwierdzenia (prawda / fałsz):

Uzasadnienie:

8.2. (0–1)

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących zasad profilaktyki toksoplazmozy. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1. Należy przestrzegać zasad higieny w kontaktach z kotami. P F
2. Należy unikać spożywania surowego lub niedogotowanego mięsa (np. wołowego). P F

8.3. (0–1)

Rozstrzygnij, czy zgodnie z zasadami profilaktyki kobiety w ciąży powinny unikać kontaktu z osobami chorującymi na toksoplazmozę. Odpowiedź uzasadnij.

Rozstrzygnięcie:

Uzasadnienie:

24

Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 8. (3 pkt)

Ssaki Ekologia Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Podaj/wymień

Wampir zwyczajny (Desmodus rotundus) jest gatunkiem krwiopijnego nietoperza, występującym od Meksyku po południową Argentynę. Samica rodzi jedno młode, które początkowo jest karmione mlekiem, a następnie razem z matką wyrusza na łowy. Wampir zwyczajny żeruje nocą, pijąc krew ptaków i ssaków. Ostrymi zębami nacina skórę swych żywicieli i zlizuje krew, spływającą z ran. W ślinie wampirów znajdują się antykoagulanty – substancje zapobiegąjace nadmiernemu krzepnięciu krwi – oraz peptydy o działaniu znieczulającym. Żołądek wampira odpowiada za gromadzenie pobranej krwi oraz za wchłanianie z niej wody. Podczas pobierania pokarmu nerki zwierzęcia wytwarzają duże ilości hipoosmotycznego moczu. Kiedy nietoperz trawi pokarm podczas snu w dziennych kryjówkach, jego nerki wytwarzają małą ilość hiperosmotycznego moczu z wysokim stężeniem mocznika.

Na podstawie: K. Kowalski i L. Rychlik, Jadowite ssaki, „Kosmos” 63, 2014; N.A. Campbell i in., Biologia, Poznań 2013. Fotografia: U. Schmidt.

8.1. (0–1)

Na podstawie przedstawionych informacji podaj jedną cechę fizjologiczną wampira zwyczajnego, która pozwala jednoznacznie zaklasyfikować ten gatunek do ssaków.

8.2. (0–1)

Wykaż, że wydalanie przez wampira zwyczajnego dużych ilości hipoosmotycznego moczu podczas pobierania pokarmu jest adaptacją fizjologiczną do latania.

8.3. (0–1)

Określ, na czym polega pasożytnictwo, oraz wykaż, że przedstawiona w tekście zależność między wampirem zwyczajnym a ssakami i ptakami jest pasożytnictwem.

25

Zadania dodatkowe matury dwujęzycznej (tłumaczenie BiologHelp) Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 8. (1 pkt)

Ekologia Podaj/wymień

Do monitorowania zmian pokrycia roślinnością na obszarze wyłączonym z użytkowania rolniczego wykorzystano technologie cyfrowe. Na przestrzeni kilku lat na tym obszarze wykonywano zdjęcia lotnicze oraz lotniczy skaning laserowy. Przetworzenie tych danych dostarczyło szczegółowych informacji o strukturze przestrzennej zbiorowisk drzewiastych i krzewiastych porastających skanowany obszar, w tym o wysokości i zwarciu roślinności.

Dane uzyskane w latach 2007 i 2015 z monitoringu badanego obszaru przedstawiono w postaci zdjęć lotniczych (A) oraz map przedstawiających wysokość (B) i zwarcie (C) roślinności. Na zdjęciach lotniczych obszar przedstawiony na mapach zaznaczono żółtą obwódką.

Na podstawie: M. Szostak and P. Wężyk, “Geoinformatyczne monitorowanie dynamiki […] leśnej”, 2021 (www.arcanagis.pl).

Opisz dwie zmiany w strukturze zbiorowisk roślinnych, które zaszły między rokiem 2007 a 2015 na monitorowanym obszarze porolnym.

26
27

Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 9. (3 pkt)

Parzydełkowce Metody badawcze i doświadczenia Podaj/wymień Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Sformułuj wnioski, hipotezę lub zaplanuj doświadczenie

Ukwiał Nematostella vectensis to gatunek modelowy w badaniach biologicznych. Zbadano wpływ GABA (kwasu gamma-aminomasłowego) na rozwój N. vectensis. Larwy – planule – były hodowane w sztucznej wodzie morskiej. Do jednej hodowli dodano dodatkową porcję sztucznej wody morskiej, a do drugiej – roztwór GABA, którego stężenie końcowe wynosiło 10−3 mol ∙ dm−3. Doświadczenie wykonano w trzech powtórzeniach, a w każdym powtórzeniu użyto 100 larw.

Poniżej przedstawiono wyniki badania: A – odsetek planul przekształconych w polipy oraz B – typowe formy zwierzęcia w kolejnych dniach po zapłodnieniu. Na wykresie przedstawiono wartości średnie, słupki błędów oznaczają odchylenie standardowe.

Na podstawie: S. Levy i in., Ectopic Activation of GABAB Receptors […] in […] Nematostella vectensis, „Nature Ecology and Evolution” 5(1), 2021.

9.1. (0–1)

Podaj nazwę typu zwierząt, do którego należy N. vectensis.

9.2. (0–1)

Rozstrzygnij, która próba – tylko ze sztuczną wodą morską czy z dodatkiem GABA – była próbą kontrolną. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do roli tej próby w interpretacji wyników doświadczenia.

Rozstrzygnięcie:

Uzasadnienie:

9.3. (0–1)

Sformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników doświadczenia.

28
29

Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 10. (3 pkt)

Układ krążenia Układ hormonalny Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

U człowieka zmiany objętości krwi mogą wpływać na jej ciśnienie tętnicze. Jeśli objętość krwi wzrasta, to ciśnienie krwi rośnie, podczas gdy spadek objętości krwi jest przyczyną spadku ciśnienia krwi. Niewielki wzrost objętości krwi występujący w ciągu dnia jest spowodowany m.in. przyjmowaniem pokarmu i płynów.

Na podstawie: D.U. Silverthorn (red.), Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2021.

10.1. (0–1)

Uzupełnij schemat przedstawiający regulację ciśnienia krwi w organizmie człowieka. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.

10.2. (0–2)

Podaj nazwę hormonu wydzielanego przez tylny płat przysadki mózgowej, który to hormon reguluje objętość wydalanego moczu, oraz wyjaśnij, na czym polega działanie tego hormonu. W odpowiedzi uwzględnij mechanizm oraz skutek działania hormonu.

Nazwa:

Wyjaśnienie:

30

Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 11. (2 pkt)

Układ nerwowy i narządy zmysłów Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

Powstawanie potencjału czynnościowego jest regulowane przez zmianę przepuszczalności błony neuronu dla jonów Na+ i K+. Na wykresie przedstawiono mechanizm tego procesu.

Na podstawie: D.D. Chiras, Human Biology, Burlington 2019.

11.1. (0–1)

Uzupełnij zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.

Stymulacja neuronu jest przyczyną AB przepuszczalności błony komórkowej dla Na+, co prowadzi do CD błony komórkowej.

  1. wzrostu
  2. spadku
  3. hiperpolaryzacji
  4. depolaryzacji

11.2. (0–1)

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących powstawania potencjału czynnościowego. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1. Kanały potasowe otwierają się po kanałach sodowych, dzięki czemu jony K+ wypływają z komórki. P F
2. Podczas czynności neuronu kanały potasowe pozostają otwarte dłużej niż kanały sodowe. P F

Strony

Liczba zadań do wylosowania spośród znalezionych