Zadania maturalne z biologii

Informacje o zbiorze zadań i wyszukiwarce Arkusze i materiały maturalne w formacie PDF

Znalezionych zadań - 184

Strony

Zadania dodatkowe matury dwujęzycznej (tłumaczenie BiologHelp) Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 3. (4 pkt)

Budowa i funkcje komórki Metody badawcze i doświadczenia Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na mikrofotografii A przedstawiono budowę wewnętrzną komórek szparkowych u Pancratium maritimum, gatunku należącego do rodziny amarylkowatych (Amaryllidaceae). Cechą charakterystyczną tych roślin jest obecność połączeń między aparatami szparkowymi (połączenie oznaczono strzałką na fotografii B1). Sformułowano następującą hipotezę:

Połączenia między aparatami szparkowymi są tworzone przez pasma cytoplazmatyczne.

W celu weryfikacji tej hipotezy przeprowadzono trzy doświadczenia.

Doświadczenie 1. Aparaty szparkowe P. maritimum traktowano przez 12 minut 3% roztworem pektynazy – enzymu trawiącego pektyny (będące mieszaniną polisacharydów). Na fotografiach B1–B4 przedstawiono kolejne etapy doświadczenia. +

Doświadczenie 2. Komórki skórki liścia P. maritimum poddano działaniu hipertonicznego roztworu mannitolu. Obecność połączeń między aparatami szparkowymi obserwowano po 5 i 20 minutach. Wyniki doświadczenia przedstawiono na fotografiach C1 i C2. Gwiazdkami oznaczono protoplasty komórek, które uległy plazmolizie. Strzałkami oznaczono połączenia między aparatami szparkowymi.

Doświadczenie 3. Komórki skórki liścia P. maritimum wybarwiono 1% roztworem błękitu toluidyny – barwnika używanego do wykrywania ligniny związanej z włóknami celulozowymi. Wynik tego doświadczenia przedstawiono na fotografiach D1 i D2. Strzałkami oznaczono połączenia między aparatami szparkowymi.

Na podstawie: P. Saridis et al., “Stomata in Close Contact: The Case of Pancratium maritimum L. (Amaryllidaceae)”, Plants (Basel) 11(23), 2022.

3.1. (0–2)

Rozstrzygnij, czy sformułowana przez badaczy hipoteza została potwierdzona, czy odrzucona. Uzasadnij swoją odpowiedź, odwołując się do wyników trzech opisanych doświadczeń.

Rozstrzygnięcie:

Doświadczenie 1:

Doświadczenie 2:

Doświadczenie 3:

3.2. (0–1)

Rozpoznaj struktury komórki szparkowej oznaczone na fotografii A literami X i Y. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych poniżej.

X – mitochondrium Y – błona komórkowa
X – chloroplast Y – cytoszkielet
X – chloroplast Y – błona komórkowa
X – jądro komórkowe Y – ściana komórkowa

3.3. (0–1)

Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące plazmolizy protoplastów opisanej w Doświadczeniu 2 są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.


1.	Plazmoliza protoplastów zaszła w wyniku osmozy.	P	F
2.	W wyniku plazmolizy objętość protoplastów uległa zwiększeniu.	P	F

Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 5. (5 pkt)

Fizjologia roślin Metody badawcze i doświadczenia Sformułuj wnioski, hipotezę lub zaplanuj doświadczenie Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

Przeprowadzono doświadczenie, którego celem było zbadanie wpływu czerwonego światła na suchą masę siewek soi (Glycine max). Nasiona soi odmiany BRS 537 podzielono na cztery grupy. Nasiona z każdej grupy naświetlono dawkami światła laserowego o długości fali 660 nm według następującego schematu:

grupa T0 – nasiona nienaświetlane
grupa T1 – dawka naświetlania 0,8 J ∙ cm^–2
grupa T2 – dawka naświetlania 1,6 J ∙ cm^–2
grupa T3 – dawka naświetlania 3,2 J ∙ cm^–2.

Następnie nasiona z każdej grupy umieszczono na oddzielnych bibułkach do kiełkowania, przykryto kolejnym arkuszem bibuły i zwilżono wodą destylowaną w proporcji 2,5-krotności suchej masy bibuły. Bibuły zwinięto w rolkę, umieszczono w plastikowej torbie, a następnie przechowywano w inkubatorze w temperaturze 25 °C i przy 12-godzinnym fotoperiodzie (12 h dzień / 12 h noc) przez 7 dni. Po tym okresie zważono suchą masę siewek w każdej grupie.

W przypadku każdej opisanej grupy zastosowano cztery powtórzenia po 25 siewek. Na poniższym wykresie przedstawiono wyniki doświadczenia w postaci wartości średnich z czterech powtórzeń, wraz z odchyleniem standardowym.

Na podstawie: Y. Sarreta i J.C. de Castro Neto, Effects of 660 nm Laser Irradiation of Soybean Seeds on Germination, Emergence and Seedling Growth, „Acta Agrophysica” 28, 2021.

5.1. (0–1)

Na podstawie przedstawionych informacji sformułuj wniosek z doświadczenia.

5.2. (0–2)

Uzasadnij, że w celu otrzymania wiarygodnych wyników było konieczne:

1. utrzymanie tej samej temperatury we wszystkich grupach

2. umieszczenie kiełkujących nasion w plastikowej torbie.

5.3. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.

Wyniki w próbie T2 były

A.	mniej	zróżnicowane niż w próbie T0, o czym świadczy	1.	mniejsza	wartość odchylenia standardowego w próbie T2 niż w próbie T0.
B.	bardziej	zróżnicowane niż w próbie T0, o czym świadczy	2.	większa

5.4. (0–1)

Uzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.

Rośliny dnia krótkiego do zainicjowania kwitnienia wymagają okresu nieprzerwanej ciemności AB od pewnej wartości krytycznej. Ta wartość CD taka sama dla roślin różnych gatunków zaliczanych do grupy roślin dnia krótkiego.

krótszego
dłuższego
jest
nie jest

Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 6. (5 pkt)

Oddychanie komórkowe Fizjologia roślin Metody badawcze i doświadczenia Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Aby określić wpływ głównych procesów metabolicznych – fotosyntezy i oddychania komórkowego – na bilans węgla, czyli wzrost lub spadek zawartości związków organicznych w roślinach, przeprowadzono następujące doświadczenie. Na trzech szalkach (patrz tabela poniżej) wyścielonych bibułą wysiano po 1,5 g nasion rzodkiewki. Następnie nasiona poddano różnym warunkom nawodnienia oraz oświetlenia:

nasiona z grupy 1. umieszczono na suchym podłożu i ich nie podlewano, natomiast nasiona z grup 2. i 3. umieszczono na wilgotnym podłożu i podlewano w miarę potrzeby
nasiona z grup 1. i 2. oświetlano, natomiast nasiona z grupy 3. trzymano w ciemności.

Nasiona wykiełkowały jedynie w grupach 2. i 3. Po 10 dniach materiał roślinny – nasiona lub siewki – wysuszono i dla każdej z badanych grup określono zawartość suchej masy.

Numer grupy	Warunki doświadczenia		Wyniki
Numer grupy	Woda	Światło	Kiełkowanie	Sucha masa materiału roślinnego
1.	nie	tak	nie	1,46 g
2.	tak	tak	tak	1,63 g
3.	tak	nie	tak	1,20 g

Na podstawie: D. Ebert-May i in., Disciplinary Research Strategies […], „BioScience” 53(12), 2003.

6.1. (0–1)

Wyjaśnij, dlaczego w grupie 1. nasiona rzodkiewki nie wykiełkowały.

6.2. (0–1)

Uzasadnij, że w celu prawidłowego oszacowania bilansu węgla w roślinach należało w ostatnim dniu trwania doświadczenia wykonać pomiar suchej, a nie – świeżej, masy nasion lub siewek.

6.3. (0–1)

Rozstrzygnij, z którą grupą – 1. czy 3. – należy porównać wyniki pomiaru suchej masy uzyskane w grupie 2., aby określić łączny wpływ fotosyntezy i oddychania komórkowego na bilans węgla w grupie 2. Odpowiedź uzasadnij.

Rozstrzygnięcie:

Uzasadnienie:

6.4. (0–1)

Wykaż, że podczas trwania doświadczenia u roślin z grupy 2. zachodziła fotosynteza.

6.5. (0–1)

Oceń, czy podczas trwania doświadczenia u roślin z grup 2. i 3. zachodziło oddychanie komórkowe. Wybierz T, jeśli ten proces zachodził, albo N – jeśli nie zachodził.


1.	Grupa 2.	T	N
2.	Grupa 3.	T	N

Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 6. (4 pkt)

Metody badawcze i doświadczenia Stawonogi Sformułuj wnioski, hipotezę lub zaplanuj doświadczenie Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

Larwy motyla tantnisia krzyżowiaczka (Plutella xylostella) żerują na liściach kapusty brukselskiej (Brassica oleracea var. gemmifera). Korzenie kapusty są pokarmem larw muchówki śmietki kapuścianej (Delia radicum). Samica śmietki składa około 100–150 jaj na hipokotylu lub w glebie. Po 5–10 dniach z jaj wylęgają się larwy. Przez 2–30 dni larwy żyją wewnątrz korzeni, drążąc w nich korytarze. Po tym czasie przechodzą w stadium poczwarki, w którym pozostają przez 15–20 dni. Badacze postanowili sprawdzić hipotezę, że żerowanie tantnisia krzyżowiaczka na kapuście jest przyczyną ograniczenia rozwoju śmietki kapuścianej poprzez uruchomienie mechanizmów obronnych rośliny. W tym celu przygotowano następującą próbę badawczą:

Na najmłodszy w pełni rozwinięty liść trzytygodniowej kapusty brukselskiej wprowadzono 10 larw tantnisia krzyżowiaczka. Ogonek tego liścia owinięto watą, aby zapobiec rozprzestrzenieniu się larw na inne liście.
Po dwóch dniach dziesięć nowo wyklutych larw śmietki kapuścianej umieszczono bezpośrednio na hipokotylu rośliny.
Następnie po trzech dniach usunięto larwy tantnisia krzyżowiaczka.
Przez 35 kolejnych dni liczono pojawiające się dorosłe postaci śmietki kapuścianej.

Próba kontrolna była taka sama jak próba badawcza – z tym wyjątkiem, że nie wprowadzono larw motyla. Zastosowano kilkadziesiąt powtórzeń obu prób. W tabeli przedstawiono wyniki eksperymentu.

	Próba kontrolna	Próba badawcza
Odsetek larw śmietki kapuścianej przeobrażonych w imago	79,8 %	59,4 %

Na podstawie: P.N. Karssemeijer i in., Leaf‑chewing Herbivores […], „Oecologia” 199, 2022.

6.1. (0–1)

Sformułuj wniosek z przeprowadzonego eksperymentu.

6.2. (0–1)

Określ, w jakim celu po trzech dniach od wprowadzenia na hipokotyle roślin larw śmietki kapuścianej usunięto z liści owady – larwy tantnisia krzyżowiaczka, mimo że eksperyment nadal trwał. W odpowiedzi uwzględnij testowaną hipotezę.

6.3. (0–1)

Uzasadnij, że zastosowanie wielokrotnych powtórzeń w przedstawionym doświadczeniu było konieczne, aby uzyskane wyniki były wiarygodne.

6.4. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.

U śmietki kapuścianej występuje rozwój złożony z przeobrażeniem

A.	zupełnym,	na co wskazuje	1.	występowanie postaci larwalnych i poczwarki.
B.	niezupełnym,	na co wskazuje	2.	występowanie końcowego stadium – imago.

Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 9. (3 pkt)

Parzydełkowce Metody badawcze i doświadczenia Podaj/wymień Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Sformułuj wnioski, hipotezę lub zaplanuj doświadczenie

Ukwiał Nematostella vectensis to gatunek modelowy w badaniach biologicznych. Zbadano wpływ GABA (kwasu gamma-aminomasłowego) na rozwój N. vectensis. Larwy – planule – były hodowane w sztucznej wodzie morskiej. Do jednej hodowli dodano dodatkową porcję sztucznej wody morskiej, a do drugiej – roztwór GABA, którego stężenie końcowe wynosiło 10⁻³ mol ∙ dm⁻³. Doświadczenie wykonano w trzech powtórzeniach, a w każdym powtórzeniu użyto 100 larw.

Poniżej przedstawiono wyniki badania: A – odsetek planul przekształconych w polipy oraz B – typowe formy zwierzęcia w kolejnych dniach po zapłodnieniu. Na wykresie przedstawiono wartości średnie, słupki błędów oznaczają odchylenie standardowe.

Na podstawie: S. Levy i in., Ectopic Activation of GABAB Receptors […] in […] Nematostella vectensis, „Nature Ecology and Evolution” 5(1), 2021.

9.1. (0–1)

Podaj nazwę typu zwierząt, do którego należy N. vectensis.

9.2. (0–1)

Rozstrzygnij, która próba – tylko ze sztuczną wodą morską czy z dodatkiem GABA – była próbą kontrolną. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do roli tej próby w interpretacji wyników doświadczenia.

Rozstrzygnięcie:

Uzasadnienie:

9.3. (0–1)

Sformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników doświadczenia.

Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 12. (4 pkt)

Ryby Skład organizmów Metody badawcze i doświadczenia Sformułuj wnioski, hipotezę lub zaplanuj doświadczenie Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

Ryby chrzęstnoszkieletowe gromadzą we krwi duże ilości mocznika, którego całkowite stężenie osmotyczne we krwi jest równe stężeniu wody morskiej albo nawet je przekracza. Oprócz mocznika, ważnym składnikiem krwi ryb chrzęstnoszkieletowych jest tlenek trimetyloaminy (TMAO). Poniżej przedstawiono wyniki symulacji komputerowych wpływu wysokiej temperatury, mocznika o wysokim stężeniu (8 mol ∙ dm⁻³) oraz TMAO o dwóch różnych stężeniach (1 mol ∙ dm⁻³, 4 mol ∙ dm⁻³) na strukturę przestrzenną białka – inhibitora chymotrypsyny 2 (CI2).

Obecność TMAO potwierdzono także w tkance mięśniowej wielu ryb kostno- i chrzęstnoszkieletowych. Przypuszcza się, że ten związek w mięśniach stabilizuje strukturę białek w warunkach wysokiego ciśnienia hydrostatycznego. Na poniższym wykresie przedstawiono wyniki pomiaru zawartości TMAO w tkance mięśniowej ryb morskich żyjących na różnych głębokościach, uzyskane przez różne zespoły badawcze.

Na podstawie: B.J. Bennion i V. Daggett, Counteraction […], „PNAS” 101(17), 2004; H. Laurent i in., The Ability of Trimethylamine N-oxide […], „Communications Chemistry” 5(116), 2022.

12.1. (0–1)

Na podstawie przedstawionych wyników symulacji oceń, czy w warunkach podanych w poniższej tabeli dochodzi do denaturacji CI2. Wybierz T, jeśli dochodzi do denaturacji, albo N – jeśli do niej nie dochodzi.


1.	Temperatura 60 °C przy stężeniu TMAO równym 4 mol ∙ dm⁻³, bez mocznika.	T	N
2.	Temperatura 60 °C przy stężeniu mocznika równym 8 mol ∙ dm⁻³, bez TMAO.	T	N

12.2. (0–1)

Sformułuj wniosek dotyczący wpływu TMAO na strukturę przestrzenną CI2 poddawanego działaniu mocznika o stężeniu 8 mol ∙ dm⁻³.

12.3. (0–1)

Sformułuj wniosek dotyczący zależności między głębokością występowania ryb a zawartością TMAO w ich tkance mięśniowej. W odpowiedzi odnieś się do obu grup ryb.

12.4. (0–1)

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących osmoregulacji ryb chrzęstnoszkieletowych. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.


1.	Dzięki gromadzeniu się mocznika we krwi płyny ustrojowe tych ryb są w przybliżeniu izotoniczne względem wody morskiej.	P	F
2.	Dzięki gromadzeniu się mocznika we krwi te ryby nie są narażone na nadmierny osmotyczny odpływ wody.	P	F

Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 13. (2 pkt)

Metody badawcze i doświadczenia Podaj/zinterpretuj przebieg reakcji Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Niewielkie jaszczurki z rodzaju Anolis, występujące na Wyspach Karaibskich, w sytuacji zagrożenia chowają się pod powierzchnią wody. Niektóre z gatunków, np. Anolis aquaticus, pozostają zanurzone pod powierzchnią wody nawet przez kilkanaście minut. W tym czasie w przedniej części ich głowy powstaje bańka wydychanego powietrza, którego objętość cyklicznie powiększa się w czasie wydechu (A) i zmniejsza się w czasie wdechu (B) – co ilustrują poniższe zdjęcia.

Postawiono hipotezę, że w ten sposób jaszczurki A. aquaticus przez jakiś czas korzystają z tlenu znajdującego się w wydychanym powietrzu.

Naukowcom udało się określić ciśnienie parcjalne tlenu (pO₂) w takiej bańce powietrza. Poniżej przedstawiono wykres I, ilustrujący wyniki pomiarów pO₂ w bańce powietrza znajdującej się na głowie A. aquaticus, oraz wykres II, ilustrujący wyniki pomiarów pO₂ w bańce powietrza mechanicznie wytwarzanej pod powierzchnią wody przy użyciu strzykawki.

Niebieskie punkty wskazują jednostkowe wyniki pomiarów, błękitna linia wskazuje ustaloną na ich podstawie linię trendu, a czerwona linia wskazuje średnią wartość pO₂ w powietrzu atmosferycznym w czasie pomiaru.

Na podstawie: C.K. Boccia i in., Repeated Evolution of Underwater Rebreathing in Diving Anolis Lizards, „Current Biology” 31(13), 2021.

13.1. (0–1)

Określ, jakie znaczenie dla poprawnej interpretacji wyników doświadczenia w próbie badawczej (wykres I) miało wykonanie pomiarów pO₂ w próbie kontrolnej – w bańce powietrza mechanicznie wytwarzanej pod powierzchnią wody przy użyciu strzykawki (wykres II).

13.2. (0–1)

Rozstrzygnij, czy wyniki doświadczenia potwierdziły postawioną hipotezę. Wpisz odpowiedź wybraną spośród podanych w nawiasie. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do wyników uzyskanych w próbie badawczej oraz w próbie kontrolnej.

Potwierdzenie hipotezy (tak / nie):

Uzasadnienie:

Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 16. (1 pkt)

Metody badawcze i doświadczenia Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

Poniżej przedstawiono wyniki obserwacji dynamiki liczebności populacji drapieżnika i ofiary. Użyto osobników dwóch gatunków roztoczy o odmiennych strategiach pokarmowych: Eotetranychus sexmaculatus oraz Typhlodromus occidentalis. Hodowlę założono na owocach pomarańczy, których skórka służyła roślinożercy jako pokarm. Osobniki E. sexmaculatus zostały wprowadzone do układu badawczego siódmego marca, natomiast osobniki T. occidentalis wprowadzono jedenaście dni później.

Poniżej przedstawiono zmiany liczebności populacji (podano liczbę osobników w przeliczeniu na powierzchnię jednego owocu pomarańczy) obu gatunków roztoczy w czasie.

Na podstawie: C.B. Huffaker, Experimental Studies on Predation: Dispersion Factors and Predator–Prey Oscillations, „Hilgardia: A Journal of Agricultural Science” 14(27), 1958; C.J. Krebs, Ecology: Experimental Analysis of Distribution and Abundance, Harlow 2014.

Które zdanie jest poprawnym opisem wyników powyższej obserwacji? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Szczyt liczebności populacji E. sexmaculatus nastąpił pięć dni po szczycie liczebności populacji T. occidentalis.
W dniu 30 marca populacja T. occidentalis była bardziej liczna niż populacja E. sexmaculatus.
Spadek liczebności populacji T. occidentalis miał miejsce przed spadkiem liczebności populacji E. sexmaculatus.
Przed wprowadzeniem T. occidentalis do hodowli liczebność populacji E. sexmaculatus rosła.

Zadania dodatkowe matury dwujęzycznej (tłumaczenie BiologHelp) Maj 2025, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 1. (3 pkt)

Enzymy Metody badawcze i doświadczenia Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Poniższy eksperyment przeprowadzono w celu zbadania aktywności katalitycznej dwóch związków: nieorganicznego manganianu(VII) potasu oraz katalazy uzyskanej z ziemniaka. Cztery probówki zostały napełnione 10% roztworem nadtlenku wodoru i roztworem jednego z dwóch katalizatorów. Dwie z czterech probówek zawierały katalizator, który wcześniej został podgrzany do temperatury 60 °C przez 10 minut, a następnie schłodzony do temperatury pokojowej przed dodaniem do probówki. Dodatkowa probówka została napełniona roztworem nadtlenku wodoru bez katalizatora.

Projekt eksperymentu i poczynione obserwacje przedstawiono w poniższej tabeli.

	Zawartość probówki	Obserwacje
1.	nadtlenek wodoru (10%) + nieogrzewany manganian potasu(VII)	uwolnienie pęcherzyków gazu
2.	nadtlenek wodoru (10%) + nieogrzewana katalaza	uwolnienie pęcherzyków gazu
3.	nadtlenek wodoru (10%) + ogrzewany manganian potasu(VII)	uwolnienie pęcherzyków gazu
4.	nadtlenek wodoru (10%) + ogrzewana katalaza	brak oznak reakcji
5.	nadtlenek wodoru (10%)	brak oznak reakcji

1.1. (0–1)

Wyjaśnij, dlaczego w probówce nr 4 nie zaobserwowano żadnych oznak reakcji pomimo dodania katalizatora.

1.2. (0–1)

Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały proces katalizy enzymatycznej. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.

Enzymy są najczęściej (białkami / węglowodanami). Enzymy przyspieszają zachodzenie reakcji chemicznych dzięki (przesunięciu stanu równowagi / obniżeniu energii aktywacji) reakcji.

1.3. (0–1)

Wyjaśnij, dlaczego roztwory manganianu potasu(VII) i katalazy zostały schłodzone do temperatury pokojowej przed ich dodaniem do probówek 3 i 4.

Matura Maj 2025, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 4. (5 pkt)

Nasienne Enzymy Metody badawcze i doświadczenia Sformułuj wnioski, hipotezę lub zaplanuj doświadczenie Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Kiwi to nazwa handlowa owoców aktinidii smakowitej (Actinidia deliciosa). Aktinidia jest rośliną dwupienną, a jej owoce rozwijają się z pojedynczych słupków.

Poniżej przedstawiono fotografię przekroju poprzecznego przez owoc kiwi.

W owocach kiwi znajduje się enzym – aktynidaza, który jest proteinazą. Aby sprawdzić właściwości aktynidazy, uczniowie przeprowadzili doświadczenie. W tym celu przygotowali cztery takie same pojemniki ze stężałą galaretką żelatynową, zawierającą białko zwierzęce – kolagen. Włókna kolagenowe splatają się ze sobą i tworzą sieć ograniczającą ruch wody, dzięki czemu galaretka ma postać żelu.

W zestawach 1. i 2. uczniowie umieścili na powierzchni galaretek takie same fragmenty świeżo przekrojonego owocu kiwi, a w zestawach 3. i 4. pozostawili samą galaretkę. Następnie uczniowie umieścili zestawy 1. i 3. w temperaturze 20 °C, a zestawy 2. i 4. – w temperaturze 5 °C. Po kilku godzinach zaobserwowali częściowe rozpuszczenie się galaretki w pojemniku trzymanym w temperaturze pokojowej i zawierającym owoc kiwi (zestaw 1.).

Poniżej przedstawiono schemat doświadczenia i uzyskane wyniki.

Numer zestawu	Umieszczenie fragmentu kiwi	Temperatura	Stan galaretki po kilku godzinach
1.	tak	20 °C	częściowe upłynnienie
2.	tak	5 °C	brak upłynnienia
3.	nie	20 °C	brak upłynnienia
4.	nie	5 °C	brak upłynnienia

Na poniższym rysunku przedstawiono wyniki uzyskane w zestawach 1. i 2.

Na podstawie: P. Jedynak, To kiwi cię zadziwi, „Wiedza i Życie” 9, 2022.

4.1. (0–1)

Sformułuj problem badawczy przedstawionego doświadczenia.

4.2. (0–1)

Wyjaśnij, dlaczego w zestawie 1. – w przeciwieństwie do zestawu 2. – doszło do uwolnienia wody z galaretki. W odpowiedzi uwzględnij strukturę galaretki.

4.3. (0–1)

Przedstaw znaczenie zestawów kontrolnych 3. i 4. w interpretacji wyników doświadczenia.

4.4. (0–2)

Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące aktinidii smakowitej są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.


1.	W zalążni słupka aktinidii smakowitej znajduje się tylko jeden zalążek.	P	F
2.	Tylko część osobników aktinidii smakowitej wydaje owoce.	P	F
3.	Aktinidia smakowita to roślina okrytozalążkowa.	P	F