Zadania maturalne z chemii

Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 11. (3 pkt)

Stężenia roztworów Właściwości roztworów i mieszanin Oblicz Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

W celu oznaczenia stężenia określonych jonów w roztworze należy strącić je całkowicie w postaci trudno rozpuszczalnego osadu, który po odsączeniu suszy się i praży do uzyskania stałej masy. Tę metodę stosuje się m.in. w oznaczaniu zawartości jonów żelaza(III) w badanej próbce.

W wyniku reakcji strącania jonów Fe³⁺ za pomocą nadmiaru jonów wodorotlenkowych z roztworu wydziela się uwodniony tlenek żelaza(III):

2Fe³⁺ + 6OH^– → Fe₂O₃ ∙ 3H₂O↓

Wyodrębniony ilościowo osad praży się w temperaturze ok. 1000 °C do uzyskania bezwodnego Fe₂O₃.

Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna, Warszawa 2022.

11.1. (0–2)

Aby oznaczyć stężenie jonów żelaza(III), z próbki roztworu o objętości 100 cm³ całkowicie strącono uwodniony tlenek żelaza(III). Osad wyodrębniono ilościowo, przeniesiono do tygla i prażono do uzyskania stałej masy tlenku żelaza(III), równej 0,040 g.

Oblicz stężenie molowe jonów żelaza(III) w badanym roztworze.

11.2. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Aby ilościowo wyodrębnić uwodniony tlenek żelaza(III) z badanego roztworu, należy wykonać

dekantację.
destylację.
sączenie.
odparowanie pod wyciągiem.

Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 11. (3 pkt)

Stężenia roztworów Rozpuszczalność substancji Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Podaj/wymień Oblicz

W tabeli podano wartości (zaokrąglone do liczb całkowitych) rozpuszczalności bezwodnego siarczanu(VI) miedzi(II) w wodzie w zakresie temperatury 0 ℃–100 ℃.


Temperatura, ℃	0	20	40	60	80	100
Rozpuszczalność, g w 100 g wody	14	20	29	41	57	77

Na podstawie: J. Sawicka i in., Tablice chemiczne, Gdańsk 2016.

11.1. (0–1)

Narysuj krzywą rozpuszczalności bezwodnego siarczanu(VI) miedzi(II) w wodzie w zakresie temperatury od 0 °C do 100 °C. Odczytaj – w zaokrągleniu do jedności – wartość rozpuszczalności tej soli w temperaturze 72 °C.

Rozpuszczalność soli w temperaturze 72 ℃ : g w 100 g wody.

11.2. (0–2)

Do 150 g wody o temperaturze 20 ℃ dodano 70 g bezwodnego siarczanu(VI) miedzi(II).

Rozstrzygnij, jaki roztwór otrzymano – nasycony w równowadze z osadem czy nienasycony.

Rozstrzygnięcie:

Oblicz stężenie procentowe otrzymanego roztworu siarczanu(VI) miedzi(II).

Zadania dodatkowe matury dwujęzycznej (tłumaczenie BiologHelp) Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 11. (2 pkt)

Reakcje i właściwości kwasów i zasad Fenole Napisz równanie reakcji Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

W temperaturze T przeprowadzono doświadczenie, w którym do probówki z wodnym roztworem fenolanu sodu wlano kwas solny. Zawartość probówki zmętniała.

11.1. (0–1)

Uzupełnij poniższy schemat, tak aby powstało równanie opisanej reakcji w formie jonowej skróconej. Zastosuj definicję kwasów i zasad Brønsteda-Lowry’ego.

11.2. (0–1)

Rozstrzygnij, czy identyczną reakcję można by zaobserwować, gdyby do probówki z wodnym roztworem fenolanu sodu wprowadzono dwutlenek węgla. Podaj uzasadnienie swojej odpowiedzi.

Rozstrzygnięcie:

Uzasadnienie:

Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 12. (3 pkt)

pH Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę

Uczniowie wykonali doświadczenie, w którym porównywali barwy różnych wskaźników pH w wodnych roztworach HCl, NaCl i NaOH. Wszystkie roztwory miały jednakową wartość stężenia, równą 0,1 mol · dm⁻³. W doświadczeniu użyto:

wskaźnika A – fenoloftaleiny – dodanego do jednej probówki
wskaźnika B – czerwieni Kongo – dodanego do dwóch probówek
wskaźnika C – błękitu bromotymolowego – dodanego do trzech probówek.

Każdy roztwór badano z zastosowaniem dwóch wybranych wskaźników.
Wyniki doświadczenia pokazano na zdjęciach zamieszczonych w tabeli.

Uzupełnij tabelę. Wpisz:

nad zdjęciem każdej probówki literę A, B albo C, odpowiadającą wskaźnikowi, który wprowadzono do tej probówki
w dolnym wierszu tabeli wzór każdej z substancji, której roztwory z dodanymi wskaźnikami pokazano na zdjęciach.

Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 12. (1 pkt)

Sole Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

W tabeli podano wartości (zaokrąglone do liczb całkowitych) rozpuszczalności bezwodnego siarczanu(VI) miedzi(II) w wodzie w zakresie temperatury 0 ℃–100 ℃.


Temperatura, ℃	0	20	40	60	80	100
Rozpuszczalność, g w 100 g wody	14	20	29	41	57	77

Na podstawie: J. Sawicka i in., Tablice chemiczne, Gdańsk 2016.

Przeprowadzono doświadczenie, w którym próbkę stałego hydratu o wzorze CuSO₄ · 5H₂O – zdjęcie A – zważono i poddano prażeniu. Wygląd próbki w trakcie prażenia i bezpośrednio po jego zaprzestaniu przedstawiono na zdjęciach B i C.

Zdjęcie A

Zdjęcie B

Zdjęcie C

Po zakończeniu prażenia próbkę ponownie zważono i stwierdzono, że jej masa się zmieniła. Dodatkowo zaobserwowano, że powstała substancja – pozostawiona przez pewien czas na powietrzu – przyjęła niebieską barwę.

Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.


1.	Podczas doświadczenia masa próbki się zmniejszyła, ponieważ hydrat w trakcie prażenia traci wodę krystalizacyjną	P	F
2.	Otrzymaną białą substancją jest odwodniony CuSO₄ · 5H₂O, który ma właściwości higroskopijne.	P	F

Zadania dodatkowe matury dwujęzycznej (tłumaczenie BiologHelp) Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 12. (3 pkt)

Podstawy chemii organicznej Estry i tłuszcze Narysuj/zapisz wzór Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę

Wzór szkieletowy związku organicznego odzwierciedla kształt jego łańcucha węglowego. We wzorze tym nie zaznacza się atomów węgla i połączonych z nimi atomów wodoru, lecz rysuje się szkielet węglowy w postaci linii łamanych z uwzględnieniem wiązań wielokrotnych, podaje się wzory grup funkcyjnych oraz symbole podstawników (atomów) innych niż wodór. Czasami we wzorze tym uwzględnia się wybrany atom węgla.

Cyklopentolat to lek stosowany w okulistyce. Jego roztwór podaje się przed zabiegami i badaniami okulistycznymi, ponieważ wykazuje mniej działań niepożądanych w porównaniu ze stosowaną wcześniej atropiną. Poniżej przedstawiono wzór szkieletowy cyklopentolatu.

Na podstawie: P. Graham, Chemia medyczna, Warszawa 2019.

12.1. (0–2)

Uzupełnij tabelę. Podaj stopnie utlenienia oraz typ hybrydyzacji orbitali walencyjnych atomów węgla oznaczonych literami a i b we wzorze cząsteczki cyklopentolatu.

	Stopień utlenienia	Typ hybrydyzacji
Carbon atom 𝒂
Carbon atom 𝒃

12.2. (0–1)

Cyklopentolat poddano hydrolizie w odpowiednich warunkach w środowisku kwasowym. W wyniku reakcji otrzymano dwa produkty organiczne, z których jeden był związkiem jonowym.

Narysuj wzór półstrukturalny (grupowy) kationu powstałego w tej reakcji.

Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 13. (2 pkt)

pH Oblicz

Jon CO²⁻₃ reaguje z cząsteczką wody zgodnie z równaniem:

CO²⁻₃ + H₂O ⇄ HCO⁻₃ + OH⁻

Równowagę tej reakcji opisuje stała dysocjacji zasadowej 𝐾_b wyrażona równaniem:

𝐾_b = [HCO⁻₃] ⋅ [OH⁻][CO²⁻₃]

Iloczyn stałej dysocjacji kwasowej jonu HCO⁻₃ i stałej dysocjacji zasadowej sprzężonej z nim zasady CO²⁻₃ jest równy iloczynowi jonowemu wody:

𝐾_a ⋅ 𝐾_b = 𝐾_w

W temperaturze 25 °C iloczyn jonowy wody wynosi 𝐾_w = 1,00 ⋅ 10⁻¹⁴.

Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna, Warszawa 2022;
Z. Galus (red.), Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej, Warszawa 2013.

Oblicz pH – w temperaturze 25 °C – roztworu K₂CO₃ o stężeniu molowym równym 0,10 mol · dm^‒3. W obliczeniach pomiń drugi etap dysocjacji zasadowej.

Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 13. (1 pkt)

Reakcje i właściwości kwasów i zasad Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę

Kwas tiosiarkowy (kwas trioksotiosiarkowy) to związek o wzorze H₂S₂O₃. Wartości jego stałych dysocjacji wynoszą – odpowiednio – p𝐾_a1 = 0,6 i p𝐾_a2 = 1,74 .
Jon S₂O^2–₃ ma strukturę analogiczną do jonu SO^2–₄. Poniżej przedstawiono jeden z możliwych wzorów elektronowych opisujących strukturę tego anionu.

Kwas tiosiarkowy jest substancją nietrwałą, w przeciwieństwie do jego soli – tiosiarczanów. Tiosiarczan sodu można otrzymać w wyniku ogrzewania wodnego roztworu Na₂SO₃ z zawiesiną koloidalnej siarki. Zachodzi wówczas reakcja opisana równaniem:

Na₂SO₃ (aq) + S (s) → Na₂S₂O₃ (aq)

Ten związek krystalizuje z roztworu jako sól uwodniona.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018;
C. Housecroft, A.G. Sharpe, Inorganic chemistry, Harlow 2018.

Jeden z anionów kwasu tiosiarkowego ulega dysocjacji zasadowej. Stała 𝐾_b tego procesu jest równa 5,49 ∙ 10⁻¹³ .

Uzupełnij schemat tak, aby powstało równanie procesu dysocjacji zasadowej opisanego anionu kwasu tiosiarkowego. Zastosuj definicję kwasu i zasady Brønsteda.

Zadania dodatkowe matury dwujęzycznej (tłumaczenie BiologHelp) Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 13. (2 pkt)

Cukry proste Alkohole Narysuj/zapisz wzór Podaj/zinterpretuj przebieg reakcji

Mannoza i glukoza to aldoheksozy. Cząsteczka mannozy różni się od cząsteczki glukozy położeniem grupy -OH przy drugim atomie węgla. Mannoza ulega redukcji do alkoholu polihydroksylowego zwanego mannitolem.

13.1. (0–1)

Narysuj wzór D-mannitolu w projekcji Fischera.

13.2. (0–1)

Wykonano doświadczenie, w którym do probówki zawierającej świeżo strąconą zasadową zawiesinę wodorotlenku miedzi(II) dodano wodny roztwór mannitolu. Zawartość probówki wymieszano.

Wybierz zdjęcie, które przedstawia wygląd zawartości probówki po zakończeniu doświadczenia. Wpisz właściwy numer poniżej.

Numer zdjęcia:

Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 14. (1 pkt)

Chemia wokół nas Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę

Poniżej przedstawiono w przypadkowej kolejności wzory trzech związków: dwa z nich występują w produktach rafinacji ropy naftowej, a jeden jest stosowany jako dodatek do paliwa, bo zapobiega zbyt gwałtownemu spalaniu w komorze silnika (antydetonator).

Uzupełnij tabelę. Wpisz numery, którymi oznaczono opisane związki.

Produkt reformingu	Antydetonator