Zadania maturalne z biologii

981

Matura Maj 2010, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 9. (2 pkt)

Metody badawcze i doświadczenia Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Przygotowano sok z liści czerwonej kapusty. Miał on barwę ciemnoniebieską spowodowaną występowaniem barwników – antocyjanów. Antocyjany w środowisku kwasowym zmieniają barwę z niebieskiej na czerwoną i dlatego mogą być stosowane jako wskaźnik kwasowości. Do dwóch probówek, oznaczonych A i B, wlano po 100 ml przygotowanego soku z kapusty. Do probówki A nie dodano nic, a do probówki B dodano trochę drożdży i trochę cukru.
Obydwie probówki szczelnie oklejono folią. Po godzinie sprawdzono wyniki:

w probówce A nic się nie zmieniło,
w probówce B zaobserwowano zmianę zabarwienia soku z niebieskiego na czerwone.

a)	Podaj nazwę (lub wzór chemiczny) substancji, powstającej w opisanym doświadczeniu, która po rozpuszczeniu się w wodzie spowodowała zmianę zabarwienia soku w probówce B.

b)	Wyjaśnij, jaki proces chemiczny spowodował zmianę barwy soku.

982

Matura Maj 2010, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 10. (2 pkt)

Fotosynteza Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na schemacie przedstawiono udział przenośnika fosforanowego w transporcie fosfotrioz i fosforanu. Pominięto zewnętrzną błonę chloroplastu i przestrzeń międzybłonową.

Transport fosfotrioz i fosforanów - schemat

Na podstawie analizy schematu wyjaśnij, uwzględniając kierunki transportu, jakie znaczenie dla efektywnego przebiegu procesu fotosyntezy ma sprzężenie transportu fosfotrioz i fosforanu.

983

Matura Czerwiec 2010, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 10. (2 pkt)

Tkanki roślinne Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Transport substancji w drewnie i łyku, które tworzą wiązkę przewodzącą u roślin okrytonasiennych odbywa się z różną szybkością, np. maksymalna szybkość przewodzenia wody przez naczynia drewna u roślin zielnych wynosi 100 cm na minutę, a szybkość przewodzenia asymilatów przez rurki sitowe łyka wynosi 2,8–11 cm na minutę.

Spośród niżej wymienionych cech tkanek roślinnych, wybierz dwie cechy budowy naczyń świadczące o przystosowaniu do opisanej funkcji i wyjaśnij ich znaczenie.

Niewielkie światło komórek w związku z silnie zgrubiałymi ścianami.
Częściowy lub całkowity zanik ścian poprzecznych między członami naczyń.
Komórki żywe silnie zwakuolizowane.
Martwe komórki bez protoplastu.

984

Matura Maj 2010, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 11. (2 pkt)

Metabolizm - pozostałe Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Siarka jest ważnym makroelementem. Rośliny pobierają ją z gleby w postaci jonu siarczanowego (SO₄^2– ). Siarczany w komórkach roślinnych są redukowane i przekształcane w grupę sulfhydrylową (–SH) aminokwasu cysteiny. Do przeprowadzenia tej reakcji konieczne są: ATP i czynnik redukujący – NADH lub NADPH.

a)	Podaj, z jakiego procesu zachodzącego w komórkach roślin mogą pochodzić zarówno cząsteczki ATP jak i NADH.

b)	Wyjaśnij, na czym polega rola NADH i NADPH jako czynników redukujących w opisanym procesie.

985

Matura Czerwiec 2010, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 14. (2 pkt)

Gady Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Jednym z osiągnięć ewolucyjnych gadów było wykształcenie błon płodowych. Na schemacie przedstawiono rozmieszczenie błon płodowych w rozwijającym się jaju.

a)	Spośród podanych opisów błon płodowych zaznacz ten, który jest poprawnym opisem schematu.

1 – owodnia, 2 – kosmówka, 3 – omocznia.
1 – omocznia, 2 – owodnia, 3 – kosmówka.
1 – owodnia, 2 – omocznia, 3 – kosmówka.
1 – kosmówka, 2 – omocznia, 3 – owodnia.

b)	Wyjaśnij, jakie znaczenie dla życia gadów na lądzie miało wykształcenie się błon płodowych w procesie ewolucji.

986

Matura Maj 2010, Poziom podstawowy (Formuła 2007) - Zadanie 14. (1 pkt)

Wirusy, wiroidy, priony Choroby człowieka Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

W 2008 r. nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny przyznano m.in. za odkrycie, że wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) może być jednym z czynników wywołujących raka szyjki macicy. Choroba ta jest jedną z najgroźniejszych nowotworowych chorób kobiecych, na którą rocznie umiera na świecie około 300 tys. kobiet.

Jak to odkrycie jest wykorzystane w profilaktyce medycznej?

987

Matura Maj 2010, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 15. (2 pkt)

Płazińce Nicienie Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na schematach (A–C) przedstawiono uproszczone cykle życiowe robaków pasożytniczych.

a)	Spośród schematów B i C wybierz ten, który przedstawia cykl życiowy tasiemca uzbrojonego. Uzasadnij wybór.

b)	Wybierz z poniższych i podkreśl dwa przykłady pasożytów, dla których charakterystyczny jest cykl rozwojowy przedstawiony na schemacie A.

owsik, tasiemiec nieuzbrojony, glista ludzka, bruzdogłowiec szeroki, tasiemiec bąblowcowy

988

Matura Sierpień 2010, Poziom podstawowy (Formuła 2007) - Zadanie 15. (2 pkt)

Układ rozrodczy Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na schemacie przedstawiono procesy zachodzące w jajniku podczas owulacyjnego cyklu miesiączkowego kobiety oraz towarzyszące im zmiany poziomu hormonów płciowych w jej krwi.

a)	Zaznacz właściwe zakończenie zdania.

Poziom hormonu B w przebiegu cyklu bezowulacyjnego w porównaniu z cyklem owulacyjnym będzie

niższy
wyższy
nie zmieni się

b)	Wyjaśnij, dlaczego niedoczynność ciałka żółtego w pierwszych miesiącach ciąży jest zagrożeniem dla rozwoju zarodka.

989

Matura Maj 2010, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 16. (3 pkt)

Nasienne Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Podaj/wymień

U roślin okrytozalążkowych występuje podwójne zapłodnienie – zjawisko charakterystyczne tylko dla tej grupy roślin. Na poniższych schematach przedstawiono proces wnikania łagiewki pyłkowej i wprowadzania komórek plemnikowych do woreczka zalążkowego.

a)	Podaj nazwy elementów woreczka zalążkowego oznaczonych na schemacie A cyframi 1 i 2.

b)	Wyjaśnij, na czym polega podwójne zapłodnienie u roślin okrytozalążkowych.

c)	Podaj, co rozwija się z każdej z zapłodnionych komórek.

990

Matura Czerwiec 2010, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 16. (2 pkt)

Układ oddechowy Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Podaj/wymień

Górne drogi oddechowe transportują powietrze do płuc w sposób zapobiegający zanieczyszczaniu, oziębianiu i wysuszaniu kolejnych odcinków dróg oddechowych.

a)	Wymień przynajmniej dwie cechy budowy jamy nosowej spełniające warunki podane w powyższym tekście.

b)	Na przykładzie jednej cechy budowy jamy nosowej wykaż słuszność stwierdzenia, że powinno się wdychać powietrze przez nos, a nie przez usta.