Zadania maturalne z chemii

Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 4. (1 pkt)

Właściwości fizyczne cieczy i gazów Podaj/wymień

Tlen cząsteczkowy występuje naturalnie w postaci dwóch odmian alotropowych: ditlenu (O₂) i ozonu (O₃). W warunkach normalnych do dwóch szklanych strzykawek wprowadzono: do jednej 1,00 g ditlenu, a do drugiej 1,00 g ozonu.

Uzupełnij zdania tak, aby powstały poprawne informacje. Wpisz w wyznaczone miejsca oznaczenie literowe A–C.

mniejsza niż
większa niż
taka sama jak

Liczba atomów tlenu w próbce ditlenu jest liczba atomów tlenu w próbce ozonu.
Objętość próbki ditlenu jest objętość próbki ozonu.
Gęstość próbki ditlenu jest gęstość próbki ozonu.

Zadania dodatkowe matury dwujęzycznej (tłumaczenie BiologHelp) Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 4. (1 pkt)

pH Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

W warunkach standardowych metale pierwszej grupy układu okresowego są ciałami stałymi. Gwałtownie reagują z wodą, a jednym z produktów tych reakcji jest wodór. Wszystkie metale z pierwszej grupy reagują z tlenem. Produktem spalania litu jest tlenek litu (Li₂O), sodu – nadtlenek sodu (Na₂O₂), a potasu – ponadtlenek potasu (KO₂). W reakcji z wodorem lit, sód i potas tworzą wodorki o budowie jonowej, które zalicza się do zasadowych. W reakcji z wodą metale te tworzą wodne roztwory wodorotlenków.

Na podstawie: K.-H. Lautenschläger et al., Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2020.

W doświadczeniu do zlewki z wodą, umieszczonej pod wyciągiem, dodano niewielki kawałek metalicznego sodu. Po zakończeniu reakcji jedną kroplę powstałego roztworu przeniesiono do probówki zawierającej wodę z dodatkiem błękitu bromotymolowego.

Rozstrzygnij, czy jest możliwe, aby roztwór w probówce wyglądał tak, jak przedstawiono na zdjęciu 1. Podaj uzasadnienie swojej odpowiedzi.

Rozstrzygnięcie:

Uzasadnienie:

Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 5. (2 pkt)

Izotopy i promieniotwórczość Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę

Przebieg reakcji jądrowych można przedstawić w postaci zapisu skróconego. Na pierwszym miejscu podaje się symbol jądra bombardowanego, następnie w nawiasie – kolejno – symbole cząstki bombardującej i lekkiej cząstki emitowanej, a na końcu – symbole jąder produktów.

Jądro izotopu plutonu ²³⁹Pu po pochłonięciu neutronu rozszczepia się na mniejsze fragmenty, czemu towarzyszy emisja neutronów. Jeden z możliwych przebiegów rozszczepienia tego izotopu przedstawiono na schemacie:

²³⁹Pu (¹₀𝑛, 2¹₀𝑛)¹⁴⁴Ba, ^A_ZX

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018;
L. Jones, P. Atkins, Chemia ogólna. Cząsteczki, materia, reakcje, Warszawa 2016.

Uzupełnij schemat tak, aby otrzymać równanie opisanej reakcji. Napisz, ile neutronów jest w jednym molu izotopu ^A_ZX. Uwzględnij wartość stałej Avogadro.

Liczba neutronów w jednym molu izotopu ^A_ZX:

Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 5. (1 pkt)

Elektrony w atomach, orbitale Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

Na wykresie przedstawiono zmiany wartości pierwszej energii jonizacji – połączone odcinkami – wybranych pierwiastków uszeregowanych według rosnącej liczby atomowej.

Na podstawie: P. Atkins, Chemia fizyczna, Warszawa 2007.

Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.


1.	Tlen ma mniejszą wartość pierwszej energii jonizacji niż azot, ponieważ promień atomowy tlenu jest większy niż promień atomowy azotu.	P	F
2.	Beryl ma wyższą wartość pierwszej energii jonizacji niż bor, ponieważ atom berylu ma całkowicie zapełnioną podpowłokę 2s, a atom boru uzyskuje taką konfigurację po odłączeniu jednego elektronu.	P	F

Zadania dodatkowe matury dwujęzycznej (tłumaczenie BiologHelp) Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 5. (2 pkt)

Metale Wodorki Napisz równanie reakcji

Na podstawie: K.-H. Lautenschläger et al., Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2020.

Napisz następujące równania reakcji:

równanie reakcji w formie cząsteczkowej otrzymywania nadtlenku sodu (Reakcja 1)
równanie reakcji w formie jonowej wodorku potasu z wodą (Reakcja 2).

Reakcja 1:

Reakcja 2:

Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 6. (1 pkt)

Rodzaje wiązań i ich właściwości Podaj/wymień

Dwie krystaliczne substancje – A i B – tworzą różnego typu kryształy. W tabeli podano wybrane właściwości tych substancji.

Substancja	Temperatura topnienia, °C	Rozpuszczalność w wodzie	Przewodnictwo elektryczne
Substancja	Temperatura topnienia, °C	Rozpuszczalność w wodzie	w stanie stałym	po stopieniu
A	185	bardzo dobrze rozpuszczalna	nie wykazuje	nie wykazuje
B	1710	nierozpuszczalna	nie wykazuje	nie wykazuje

Napisz, jakiego typu kryształy – kowalencyjne, molekularne, metaliczne albo jonowe – są tworzone przez każdą z substancji.

Substancja A:

Substancja B:

Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 6. (2 pkt)

Wiązania chemiczne - ogólne Narysuj/zapisz wzór Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Pewien metal należy do tego samego okresu i do tego samego bloku konfiguracyjnego co chlor. W reakcji tego metalu z chlorem powstaje biała substancja stała, która sublimuje w temperaturze ok. 180 °C. W fazie gazowej ta substancja występuje w postaci dimerów, których strukturę dimeryczną przedstawiono na rysunku.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.

6.1 (0–1)

Zidentyfikuj metal tworzący opisany chlorek i narysuj wzór elektronowy monomerycznej cząsteczki tego związku. Zaznacz kreskami pary elektronowe wiązań chemicznych oraz wolne pary elektronowe.

6.2 (0–1)

Wyjaśnij, dlaczego monomery opisanego związku w fazie gazowej dimeryzują. Odwołaj się do budowy elektronowej cząsteczki monomeru.

Wyjaśnienie:

Zadania dodatkowe matury dwujęzycznej (tłumaczenie BiologHelp) Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 6. (2 pkt)

Niemetale Reakcje utleniania i redukcji - ogólne Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Napisz równanie reakcji

Uczeń otrzymał polecenie przeprowadzenia doświadczenia, w którym zachodziła reakcja redoks.
Jako utleniacza uczeń mógł użyć manganianu(VII) potasu lub dichromianu(VI) sodu. Zgodnie z instrukcją nauczyciela reduktorem w doświadczeniu miał być roztwór siarczanu(IV) sodu, a reakcja miała zostać przeprowadzona w środowisku kwasu siarkowego(VI) o stężeniu 0,1 mol · dm⁻³. Poniższe zdjęcia przedstawiają początkową (zdjęcie 1) i końcową (zdjęcie 2) fazę doświadczenia.

6.1. (0–1)

Nauczyciel stwierdził, że doświadczenie zostało przeprowadzone niepoprawnie.

Wyjaśnij, na czym polegał błąd ucznia.

Wyjaśnienie:

6.2. (0–1)

Napisz w formie jonowej równanie reakcji, którą przeprowadził uczeń.

Matura Maj 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 7. (1 pkt)

Stężenia roztworów Oblicz

Hydroliza substancji A w środowisku kwasowym przebiega zgodnie ze schematem:

A ^{H⁺ / H₂O} B + C

Wykonano doświadczenie, podczas którego badano szybkość tej reakcji. Przygotowano wodny roztwór substancji A o stężeniu 0,10 mol∙dm^–3, który zakwaszono kwasem solnym, i utrzymywano temperaturę roztworu równą 25 °C. Co 30 minut mierzono stężenie substancji A w tym roztworze. Wyniki pomiarów przedstawiono na poniższym wykresie.

Na podstawie: P.W. Atkins, Chemia fizyczna, Warszawa 2007.

Oblicz łączne stężenie molowe substancji B i substancji C w chwili t = 255 min opisanego doświadczenia.

Matura Czerwiec 2026, Poziom rozszerzony (Formuła 2023) - Zadanie 7. (1 pkt)

Reakcje utleniania i redukcji - ogólne Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)