Poniżej przedstawiono w przypadkowej kolejności wzory trzech związków: dwa z nich
występują w produktach rafinacji ropy naftowej, a jeden jest stosowany jako dodatek do
paliwa, bo zapobiega zbyt gwałtownemu spalaniu w komorze silnika (antydetonator).
Uzupełnij tabelę. Wpisz numery, którymi oznaczono opisane związki.
Poli(kwas mlekowy), oznaczany symbolem PLA, jest biodegradowalnym termoplastycznym
poliestrem wytwarzanym z surowców naturalnych, takich jak skrobia. Wyodrębnioną z roślin
skrobię poddaje się hydrolizie, której ostatecznym produktem jest D-glukoza.
Ten monosacharyd jest następnie substratem fermentacji prowadzącej do kwasu mlekowego
(kwasu 2-hydroksypropanowego).
26.1. (0–1)
Uzupełnij schemat tak, aby powstało równanie hydrolizy skrobi. Zastosuj wzór
sumaryczny glukozy.
(C6H10O5)n + ⟶
26.2. (0–1)
Napisz równanie fermentacji mlekowej glukozy. Zastosuj wzór sumaryczny glukozy
i wzór półstrukturalny (grupowy) kwasu mlekowego.
W wyniku kontaktu ze skałami i z glebą woda wzbogaca się m.in. w związki wapnia. Obecność tych związków w wodzie jest przyczyną zwiększonej twardości. Twardość węglanową (przemijającą) można usunąć przez gotowanie, co prowadzi do przechodzenia wodorowęglanu wapnia w osad węglanu.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
Napisz w formie jonowej równanie reakcji, która zachodzi podczas gotowania twardej wody zawierającej wodorowęglan wapnia.
Węglan sodu to jeden z najważniejszych produktów nieorganicznego przemysłu chemicznego.
Jest otrzymywany metodą amoniakalną, w której surowcami są amoniak, chlorek sodu oraz
węglan wapnia. Proces składa się z wielu etapów. Jednym z produktów ubocznych okazuje
się chlorek amonu, z którego, w wyniku działania wodorotlenkiem wapnia, odzyskiwany jest
amoniak. Ostateczny produkt (węglan sodu) powstaje w wyniku ogrzewania wodorowęglanu
sodu w procesie zwanym kalcynacją.
Napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji odzyskiwania amoniaku z chlorku
amonu (równanie 1.) oraz równanie reakcji kalcynacji wodorowęglanu sodu
(równanie 2.).
Poniżej przedstawiono wybrane piktogramy stosowane do oznaczania niebezpiecznych
substancji i mieszanin.
Spośród przedstawionych piktogramów wybierz dwa stosowane do opisu zagrożeń
wynikających ze stosowania w laboratorium kwasu azotowego(V). Uzupełnij tabelę – w pisz oznaczenia cyfrowe wybranych piktogramów i zaznacz literę wskazującą znaczenie danego piktogramu.
Warunki bezpieczeństwa
Piktogram
Znaczenie piktogramu: substancja
Pracować w rękawicach i odzieży ochronnej; stosować ochronę oczu i twarzy.
A. żrąca lub korodująca metale B. utleniająca C. wybuchowa D. toksyczna
Przechowywać z dala od odzieży i innych materiałów zapalnych.
A. żrąca lub korodująca metale B. utleniająca C. wybuchowa D. toksyczna
Superfosfat jest nawozem sztucznym zawierającym diwodoroortofosforan(V) wapnia
(Ca(H2PO4)2), siarczan(VI) wapnia (CaSO4) oraz zanieczyszczenia niezawierające wapnia
i siarki. W superfosfacie zawartość procentowa siarki wynosi 11,9%, a zawartość procentowa
wapnia jest równa 22,2%.
Oblicz w procentach masowych zawartość diwodoroortofosforanu(V) wapnia
w superfosfacie.
Zadanie usunięte przez CKE z wersji informatora dla egzaminu maturalnego od roku szkolnego 2024/2025 jako niezgodne z podstawą programową.
Jakość gleb zależy m.in. od zawartości tzw. próchnicy, stanowiącej mieszaninę związków
chemicznych pochodzących z rozkładu szczątków organicznych. Sposób określenia
w przybliżeniu zawartości próchnicy w glebie polega na ilościowym utlenieniu związków
organicznych, których głównym składnikiem jest węgiel.
Utlenianie węgla zawartego w związkach organicznych można przeprowadzić za pomocą
dichromianu(VI) potasu, w środowisku kwasu siarkowego(VI) z dodatkiem siarczanu(VI)
rtęci(II) jako katalizatora (reakcja 1.), co w uproszczeniu można zilustrować równaniem:
W tej metodzie stosuje się nadmiar dichromianu(VI), a następnie – w obecności wskaźnika –
utleniacz dodany w nadmiarze poddaje się reakcji z jonami żelaza Fe2+ jako reduktorem
(reakcja 2.).
6Fe2+ + Cr2O2−7 + 14H+ → 6Fe3+ + 2Cr3+ + 7H2O
Jest to tzw. miareczkowanie reduktometryczne, podczas którego roztwór soli żelaza(II)
o znanym stężeniu znajduje się w biurecie. Ten roztwór dodaje się stopniowo do kolby
z utleniaczem i na końcu dokładnie odczytuje, jaka jego objętość została zużyta w reakcji.
W celu ustalenia zawartości próchnicy pobrano próbkę gleby o masie 450 mg. Do próbki
dodano roztwór dichromianu(VI) potasu o stężeniu 0,10 mol ∙ dm–3, tak aby nadmiar utleniacza
stanowił 15% przy założeniu, że zawartość próchnicy w glebie jest maksymalna (tabela 1.), a
średnia zawartość węgla w próchnicy wynosi 58% (w procentach masowych). Na reakcję
z nadmiarem utleniacza zużyto 42,6 cm3 roztworu reduktora (jony Fe2+) o stężeniu
0,10 mol ∙ dm–3.
Tabela 1.
Nazwa gleby
Zawartość próchnicy, procent masy
gleby bielicowe
0,6–1,8
gleby płowe
1,2–2,3
czarnoziemy
2,6–4,0
rędziny
2,0–6,0
mady
1,1–4,2
Na podstawie: Bartosz Korabiewski, Materiały do ćwiczeń z gleboznawstwa, Zakład Geografii Fizycznej,
Uniwersytet Wrocławski
Tabela 2.
Zawartość próchnicy, procent masy
Interpretacja wyniku
< 1,0
niska
1,0–2,0
średnia
2,1–3,0
wysoka
> 3,0
bardzo wysoka
Na podstawie: http://www.oschrbialystok.internetdsl.pl/pdf/publikacje/prochnica_ocena.pdf
[dostęp: 13.07.2018]
Na podstawie obliczeń ustal zawartość próchnicy w badanej glebie. Zinterpretuj
otrzymany wynik na podstawie kryteriów podanych w tabeli 2.
Poniżej przedstawiono opis jednej z najnowocześniejszych, a jednocześnie powszechnie
stosowanej metody pokrywania karoserii samochodowych powłokami antykorozyjnymi
lub dekoracyjnymi.
Do malowania wykorzystuje się farby tworzące z wodą układy koloidalne. Malowanie zachodzi
w wyniku przepływu prądu elektrycznego. W polu elektrycznym obdarzone ładunkiem
elektrycznym koloidalne cząstki farby poruszają się do elektrody, którą jest karoseria
samochodu. Proces nakładania powłoki prowadzi się z zastosowaniem prądu stałego
o określonym napięciu.
Zaznacz nazwę zjawiska stanowiącego podstawę opisanego procesu.
W przemyśle duże ilości wody są zużywane w celu chłodzenia aparatury. W wyniku użycia
wody twardej w podwyższonej temperaturze powstają trudno rozpuszczalne osady tworzące
kamień kotłowy, np.:
Aby zapobiec powstawaniu kamienia kotłowego w instalacjach przemysłowych, niekiedy
stosuje się tzw. szczepienie kwasem, czyli rozkład rozpuszczonych w wodzie wodorowęglanów
wapnia i magnezu mocnymi kwasami, np. kwasem siarkowym(VI).
Na podstawie: K. Schmidt-Szałowski, M. Szafran, E. Bobryk, J. Sentek, Technologia chemiczna. Przemysł
nieorganiczny, Warszawa 2013.
Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeżeli informacja jest
prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
1.
Składnikami kamienia kotłowego są m.in. węglan wapnia i wodorotlenek magnezu.
P
F
2.
Po dodaniu kwasu siarkowego(VI) do wody zawierającej wodorowęglany zachodzi reakcja opisana równaniem: HCO−3 + H+ ⟶ CO2 + H2O
P
F
3.
Użycie kwasu siarkowego(VI) skutkuje całkowitym usunięciem obecnych w wodzie jonów Ca2+ i Mg2+.
