Zadania maturalne z biologii

901

Matura Czerwiec 2011, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 5. (3 pkt)

Budowa i funkcje komórki Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na schematach przedstawiono dwie struktury komórkowe: rybosom i proteosom.

a)	Uzupełnij tabelę, wpisując nazwy przedstawionych powyżej struktur komórkowych i zachodzących w nich procesów.

	Nazwa struktury	Proces zachodzący w tej strukturze
A
B

b)	Wyjaśnij, jakie znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania komórki ma występowanie w komórce obu tych struktur.

902

Matura Maj 2011, Poziom podstawowy (Formuła 2007) - Zadanie 5. (1 pkt)

Układ pokarmowy i żywienie Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Trzustka jest gruczołem wydzielania zewnętrznego oraz gruczołem wydzielania wewnętrznego (dokrewnego).

Wyjaśnij, na czym polega rola trzustki jako gruczołu wydzielania zewnętrznego.

903

Matura Czerwiec 2011, Poziom podstawowy (Formuła 2007) - Zadanie 5. (1 pkt)

Układ kostny i mięśniowy Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

W mięśniach człowieka wyróżniamy włókna mięśniowe typu I i typu II. Włókna mięśniowe typu I kurczą się wolno, ale mogą pracować nieprzerwanie przez długi czas i nie ulegają zmęczeniu. Włókna mięśniowe typu II są zdolne do szybkich i silnych skurczów, ale skurcze te są krótkotrwałe i mięśnie szybko ulegają zmęczeniu. Zawartość włókien obu typów w mięśniach człowieka jest różna i zależy od rodzaju jego aktywności fizycznej. W tabeli przedstawiono procentową zawartość włókien mięśniowych typu I oraz typu II w mięśniu pośladkowym ludzi o różnej aktywności fizycznej.

Ludzie o różnej aktywności fizycznej	Zawartość włókien mięśniowych
Ludzie o różnej aktywności fizycznej	A (%)	B (%)
Człowiek przeciętnie wysportowany	53	47
Sprinter	24	76
Średniodystansowiec	62	38
Długodystansowiec (maratończyk)	79	21

Na podstawie: Biologia. Jedność i różnorodność, pod red. M. Maćkowiak, A. Michalak, PWN, Warszawa 2008

Podaj, którą literą (A czy B) oznaczono kolumnę tabeli ilustrującą zawartość włókien typu I w mięśniu pośladkowym. Uzasadnij wybór.

904

Matura Maj 2011, Poziom podstawowy (Formuła 2007) - Zadanie 6. (3 pkt)

Układ oddechowy Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Informacje do zadań 6. i 7.
Na schemacie przedstawiono kształt klatki piersiowej oraz położenie przepony podczas wydechu i wdechu.

a)	Na podstawie schematu określ, co dzieje się z klatką piersiową i przeponą podczas wdechu.

Klatka piersiowa
Przepona

b)	Wyjaśnij, dlaczego wdech jest określany fazą czynną wentylacji płuc, a wydech fazą bierną.

905

Matura Sierpień 2011, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 7. (2 pkt)

Enzymy Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na schemacie przedstawiono przebieg reakcji enzymatycznej przed dodaniem (A) i po dodaniu (B) substancji X.

a)	Zaznacz poprawne dokończenie poniższego zdania:

Substancja oznaczona na schemacie symbolem X to

substrat.
aktywator.
inhibitor kompetycyjny.
inhibitor niekompetycyjny.

b)	Na podstawie schematu opisz wpływ substancji X na działanie enzymu.

906

Matura Maj 2011, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 7. (2 pkt)

Enzymy Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Aktywność enzymów może być hamowana przez cząsteczki zwane inhibitorami.
Na schemacie przedstawiono dwa rodzaje hamowania aktywności enzymów.

Na podstawie schematu opisz, na czym polega hamowanie:

kompetycyjne (A)

niekompetycyjne (B)

907

Matura Czerwiec 2011, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 7. (3 pkt)

Metabolizm - pozostałe Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Adenozynotrifosforan (ATP) jest nukleotydem zawierającym w swojej cząsteczce wiązania wysokoenergetyczne. Na schemacie przedstawiono budowę cząsteczki (ATP).

a)	Zaznacz strzałkami na schemacie miejsca występowania wiązań wysokoenergetycznych w cząsteczce ATP.

b)	Wyjaśnij, co oznacza termin „wiązanie wysokoenergetyczne”.

c)	Określ, które stwierdzenie dotyczące roli ATP w komórce jest prawdziwe, a które fałszywe. Wpisz w ostatniej kolumnie tabeli literę P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub literę F, jeśli stwierdzenie jest fałszywe.

		P/F
1.	ATP jest nośnikiem energii i bezpośrednim donorem energii w układach biologicznych.
2.	ATP może być magazynowany w komórkach i wykorzystywany zależnie od potrzeb komórki.
3.	ATP, ulegając hydrolizie do ADP i Pi lub do AMP i Pi, magazynuje energię.

908

Matura Sierpień 2011, Poziom podstawowy (Formuła 2007) - Zadanie 7. (2 pkt)

Układ pokarmowy i żywienie Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na uproszczonym schemacie przedstawiono przekrój poprzeczny ściany jelita cienkiego człowieka.

Na podstawie schematu wykaż przystosowanie budowy jelita cienkiego do funkcji

trawienia
wchłaniania

909

Matura Sierpień 2011, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 8. (3 pkt)

Enzymy Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na schemacie przedstawiono zmiany energii substratów i produktów reakcji zachodzącej bez udziału enzymu.

a)	Ustal, czy schemat przedstawia reakcję kataboliczną, czy anaboliczną. Odpowiedź uzasadnij.

b)	Dorysuj na schemacie krzywą, która będzie obrazowała zmiany energii podczas reakcji zachodzącej z udziałem enzymu.

c)	Określ, jaką rolę w przebiegu reakcji pełni enzym.

910

Matura Maj 2011, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 8. (2 pkt)

Metody badawcze i doświadczenia Enzymy Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

W peroksysomach znajdują się enzymy, które biorą udział w reakcjach utleniania związków organicznych tlenem cząsteczkowym. Produktem wielu z tych reakcji jest szkodliwy dla komórki, bardzo reaktywny nadtlenek wodoru (H₂O₂). Zabezpieczeniem przed H₂O₂ jest obecność w peroksysomach enzymu katalazy, który rozkłada nadtlenek wodoru na wodę i tlen cząsteczkowy.
Uczniowie postanowili sprawdzić, czy w tkankach roślinnych występuje enzym katalaza. W tym celu w dwóch probówkach A i B umieścili równe objętości soku ze startego surowego ziemniaka. Sok w probówce A zagotowali i ostudzili, a następnie do obydwu probówek dodali taką samą ilość roztworu H₂O₂ (wody utlenionej).

a)	W której z probówek (A czy B) zajdzie reakcja rozkładu H₂O₂ i jakie zmiany będą widoczne w tej probówce?

b)	Wyjaśnij, w jakim celu zagotowano sok w probówce A.