Na wykresie przedstawiono zakresy tolerancji w stosunku do temperatury oraz zasolenia
właściwe czterem gatunkom organizmów oznaczonym cyframi 1–4.
Podaj, który z gatunków (1–4) byłby najlepszym gatunkiem wskaźnikowym zarówno w odniesieniu do zasolenia, jak i do temperatury. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do tolerancji tego gatunku względem obu czynników.
Poważnym zagrożeniem dla różnorodności biologicznej określonego obszaru są organizmy
inwazyjne, do których zalicza się rośliny i zwierzęta, przenoszone przez człowieka, celowo
lub przypadkowo, w inne środowiska, a nawet na inne kontynenty. Przykładem gatunku
inwazyjnego jest kudzu (Pueraria lobata) – strączkowa roślina pnąca, pochodząca z Azji,
cechująca się niezwykłymi zdolnościami przystosowawczymi. W sprzyjających warunkach
potrafi rosnąć ponad 5 cm na godzinę. Kudzu sprowadzono do USA w 1876 roku. Obecnie
szybko się rozprzestrzenia we wszystkich środowiskach lądowych – od lasów po miejskie
podwórka, wypierając rodzimą roślinność. Roślina ta oplata słupy, znaki drogowe, całkowicie
pokrywa ogrody i pola uprawne. Kudzu nie ma naturalnych wrogów poza człowiekiem.
Na podstawie: E.O. Wilson, Przyszłość życia, Poznań 2003.
a)
Na podstawie tekstu podaj dwa uwarunkowania szybkiego zwiększania zasięgu przez pnącza kudzu.
b)
Podaj nazwę zależności antagonistycznej występującej między kudzu a lokalną roślinnością.
Tlen jest najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem na Ziemi. Stanowi ok. 21% objętości
atmosfery i ok. 45% masy skorupy ziemskiej.
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących roli tlenu w przyrodzie. Zaznacz w tabeli P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli stwierdzenie jest fałszywe.
1.
Tlen bierze udział w procesach utleniania (spalania) wyłącznie związków organicznych.
P
F
2.
Ozon w atmosferze pełni funkcję filtra pochłaniającego część promieniowania ultrafioletowego emitowanego przez Słońce.
P
F
3.
Tlen uwalniany w procesie fotosyntezy pobierany jest przez wszystkie organizmy do procesu oddychania.
Muchówki zwane wpleszczami żywią się krwią ptaków. Powierzchnia ciała tych uskrzydlonych
owadów jest pokryta licznymi włoskami, do których mogą przyczepiać się gryzki – bezskrzydłe
owady, żyjące w ptasich gniazdach i odżywiające się martwą materią organiczną. Bierne
przenoszenie osobnika jednego gatunku przez osobnika drugiego gatunku (foreza), umożliwia
gryzkom przenoszenie się z jednego ptasiego gniazda do innego.
Uzupełnij tabelę – wpisz w każdym z jej wierszy właściwą nazwę zależności międzygatunkowych łączących opisane populacje.
Na rysunku przedstawiono w sposób uproszczony topografię pewnego terenu.
Korzystając z rysunku, wybierz spośród A–E takie dwa zestawy populacji, pomiędzy którymi w istotny sposób jest ograniczony przepływ genów. W każdym wypadku uzasadnij swój wybór.
komary nad ściółką i komary w konarach drzew lasu sosnowego
komary nad łąką i dżdżownice ziemne na łące
komary nad łąką i komary nad maliniskiem
dżdżownice ziemne na łące i dżdżownice ziemne na malinisku
dżdżownice ziemne na łące i dżdżownice ziemne na obrzeżu lasu sosnowego
Na uproszczonym schemacie przedstawiono obieg azotu w przyrodzie, czyli cykl przemian wolnego azotu cząsteczkowego oraz jego związków nieorganicznych (np. amoniaku, azotanów(III) i (V)) i związków organicznych (np. białek). Istotną rolę w obiegu azotu odgrywają bakterie.
5.1. (0–1)
Na podstawie schematu oceń, czy poniższe informacje dotyczące udziału organizmów w krążeniu azotu są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
1.
Bakterie wykorzystują obecne w środowisku nieorganiczne i organiczne związki azotowe.
P
F
2.
Rośliny pobierają azot bezpośrednio ze środowiska w postaci azotanów(V), soli amonowych i azotu atmosferycznego.
P
F
3.
Zwierzęta uczestniczą w przemianie nieorganicznych związków zawierających azot w azotowe związki organiczne, np. w białka.
P
F
5.2. (0–1)
Wybierz ze schematu jedną grupę bakterii i przedstaw jej rolę w przyswajaniu azotu przez rośliny.
5.3. (0–1)
Która grupa bakterii uwzględniona na schemacie wykorzystuje przemiany związków azotowych jako źródło energii koniecznej do syntezy własnych związków organicznych? Podaj nazwę tej grupy i nazwę tego procesu.
