W toku ewolucji przewód pokarmowy wyspecjalizował się w kierunku optymalnego
pobierania, trawienia i wchłaniania składników pokarmowych, przy jednoczesnym
wykształceniu w nim barier, które chronią organizm przed szkodliwymi czynnikami
pochodzącymi ze środowiska zewnętrznego, np. toksynami i drobnoustrojami
chorobotwórczymi.
Podaj dwa przykłady barier ochronnych i ich lokalizację w przewodzie pokarmowym człowieka oraz wyjaśnij, w jaki sposób każda z nich chroni organizm przed drobnoustrojami chorobotwórczymi.
Cechą budowy szkieletu ptaka jest obecność grzebienia na mostku. Na drodze ewolucji
niektóre z ptaków grzebień ten wtórnie utraciły.
Na rysunkach przedstawiono przykłady różnych ptaków: A – kazuar, B – pingwin,
C – myszołów.
Uwaga: nie zachowano proporcji wielkości ptaków.
Podaj, które z przedstawionych ptaków mają grzebień na mostku i jaką rolę odgrywa ta struktura w sposobie poruszania się każdego z nich.
Układ nerwowy człowieka zużywa około 25% wytwarzanej w organizmie energii, a masa
tego układu stanowi 1–2% masy ciała, co oznacza, że zapotrzebowanie na energię tkanki
nerwowej jest znacznie większe niż innych tkanek.
Podaj dwa przykłady procesów zachodzących w neuronie, które wymagają nakładu energii (ATP).
Łożysko zapewnia stałą łączność między matką a rozwijającym się zarodkiem. Jest narządem, który pełni wiele funkcji, np. wydziela relaksynę, stanowi barierę dla drobnoustrojów.
Przedstaw funkcję łożyska, inną niż funkcje wymienione w tekście.
Żelazo występujące w pokarmach pochodzenia zwierzęcego jest łatwo przyswajalne przez
organizm człowieka, natomiast przyswajalność żelaza z pokarmów roślinnych jest znacznie
niższa. Na przyswajanie żelaza korzystnie wpływa spożywanie produktów, które zawierają
ten pierwiastek, w połączeniu z produktami bogatymi w witaminę C. Jego przyswajanie
utrudnia połączenie tych produktów z mlekiem, herbatą, kawą lub nasionami zbóż.
a)
Wyjaśnij, korzystając z powyższych informacji, dlaczego osoby stosujące dietę wegańską (całkowicie pozbawioną produktów zwierzęcych) mogą być zagrożone niedoborem żelaza w organizmie.
b)
Zaznacz, który z poniższych zestawów posiłków sprzyja lepszemu przyswojeniu żelaza ze smażonej wątróbki. Odpowiedź uzasadnij.
Oko i ucho są narządami zmysłów, które są zdolne do odbierania sygnałów ze środowiska
zewnętrznego i przetwarzania ich w impulsy pobudzające układ nerwowy. Różnią się
rodzajem odbieranych bodźców i sposobem ich przetwarzania.
Uzupełnij tabelę, w której zestawiono cechy tych narządów.
Podejmowanie przez człowieka systematycznych wysiłków fizycznych, wyczynowo czy też rekreacyjnie, prowadzi do wielu zmian adaptacyjnych w jego organizmie. Poniżej wymieniono dwie zmiany zachodzące w organizmie człowieka pod wpływem wysiłku
fizycznego.
Wybierz jedną zmianę adaptacyjną (A lub B) i określ jej rolę w profilaktyce chorób układu krążenia człowieka.
W czasie wykonywania umiarkowanego wysiłku fizycznego, wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego u osób wytrenowanych są istotnie niższe od wartości stwierdzonych u osób, które nie ćwiczą.
Systematyczny trening fizyczny powoduje wzrost stężenia cholesterolu zawartego we frakcji HDL osocza, z jednoczesnym obniżeniem cholesterolu zawartego we frakcji LDL osocza, oraz obniżenie stężenia triglicerydów.
Dodawanie witamin i składników mineralnych do żywności jest powszechną praktyką
podyktowaną chęcią produkowania żywności zapobiegającej ich niedoborom w organizmach.
Niekiedy jest to wykorzystywane w celach marketingowych, np. cukierki, do których dodano
witaminy reklamuje się jako zdrowe. Sugestie ich pozytywnego wpływu na zdrowie
umieszczone na opakowaniach, zwykle odwracają uwagę konsumentów od innych informacji,
dotyczących wartości odżywczej produktu.
Oceń, czy określenie cukierków z dodatkiem witamin mianem „zdrowych” jest właściwe. Odpowiedź uzasadnij.
