Zadania maturalne z biologii

201

Matura Maj 2012, Poziom podstawowy (Formuła 2007) - Zadanie 22. (2 pkt)

Choroby człowieka Genetyka - pozostałe Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę

Określ genetyczne podłoże każdej z wymienionych chorób, wstawiając literę X we właściwej komórce tabeli.

Nazwa choroby	Sprzężenie z płcią	Autosomia dominująca	Autosomia recesywna	Aberracja chromosomowa
Zespół Turnera
Zespół Downa
Hemofilia
Fenyloketonuria

202

Matura Czerwiec 2012, Poziom podstawowy (Formuła 2007) - Zadanie 23. (1 pkt)

Skład organizmów Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę

Na schemacie przedstawiono budowę jednego z nukleotydów DNA.

Uzupełnij schemat nukleotydu DNA odpowiednimi nazwami związków chemicznych, wybranymi spośród wymienionych.

ryboza,
tymina,
deoksyryboza,
uracyl,
glukoza

203

Matura Czerwiec 2012, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 23. (2 pkt)

Anatomia i fizjologia - pozostałe Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Podaj/wymień

Na schemacie przedstawiono mechanizm regulacji ciśnienia osmotycznego krwi ssaka. Do działania tego i innych mechanizmów homeostatycznych niezbędne są trzy podstawowe elementy:

receptor
centrum kontrolujące
efektor.

Schemat regulacji ciśnienia osmotycznego krwi

a)	W wyznaczone na schemacie miejsca A i B, wpisz numery wszystkich określających je elementów, wybranych spośród wyżej wymienionych (1–3).

b)	Podaj nazwę przedstawionego mechanizmu regulacji ciśnienia osmotycznego krwi.

204

Matura Maj 2012, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 25. (2 pkt)

Fizjologia roślin Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę

Poniższe informacje wykorzystaj do rozwiązania zadania 25. i 26.
Azot i potas wywierają największy wpływ na wysokość i jakość plonów (zawartość sacharozy w korzeniach) buraków cukrowych. Badano wysokość plonów buraków cukrowych nawożonych dwoma różnymi dawkami azotu w zależności od odpowiednich dawek potasu.
Wyniki przedstawiono w tabeli.

Ilość potasu (w formie K₂O) w kg/ha	Plony buraków cukrowych w t/ha przy dawkach azotu
Ilość potasu (w formie K₂O) w kg/ha	120 kg/ha	180 kg/ha
bez potasu	50	51
80	53	55
160	56	58
240	58	60

Na podstawie: Buraki cukrowe, http://www.kali-gmbh.com.pl

Na podstawie powyższych danych narysuj diagram słupkowy, ilustrujący wpływ stosowanego nawożenia na wysokość plonów buraków cukrowych. Zastosuj jeden układ współrzędnych i poniższą legendę.

205

Matura Maj 2012, Poziom podstawowy (Formuła 2007) - Zadanie 29. (1 pkt)

Ekologia Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę

Obieg materii w przyrodzie to proces ciągłego krążenia niezbędnych do życia substancji chemicznych między środowiskiem a organizmami żywymi.

Uzupełnij poniższy schemat, tak aby ilustrował obieg materii w przyrodzie. Wpisz w odpowiednie miejsca schematu określenia wybrane z poniższych.

związki organiczne, związki nieorganiczne, producenci, destruenci, konsumenci

206

Matura Sierpień 2011, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 5. (2 pkt)

Oddychanie komórkowe Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę

Mitochondrium to organellum, w którym zachodzą niektóre etapy tlenowego oddychania komórkowego.

Uzupełnij tabelę, wpisując w odpowiednie miejsca substraty i produkty reakcji zachodzących w mitochondrium. Wybierz je z poniższych:

tlen, dwutlenek węgla, ADP, ATP, woda, mleczan, pirogronian, glukoza.

Substraty reakcji zachodzących w mitochondrium	Produkty reakcji zachodzących w mitochondrium

207

Matura Czerwiec 2011, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 5. (3 pkt)

Budowa i funkcje komórki Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na schematach przedstawiono dwie struktury komórkowe: rybosom i proteosom.

a)	Uzupełnij tabelę, wpisując nazwy przedstawionych powyżej struktur komórkowych i zachodzących w nich procesów.

	Nazwa struktury	Proces zachodzący w tej strukturze
A
B

b)	Wyjaśnij, jakie znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania komórki ma występowanie w komórce obu tych struktur.

208

Matura Czerwiec 2011, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 7. (3 pkt)

Metabolizm - pozostałe Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Adenozynotrifosforan (ATP) jest nukleotydem zawierającym w swojej cząsteczce wiązania wysokoenergetyczne. Na schemacie przedstawiono budowę cząsteczki (ATP).

a)	Zaznacz strzałkami na schemacie miejsca występowania wiązań wysokoenergetycznych w cząsteczce ATP.

b)	Wyjaśnij, co oznacza termin „wiązanie wysokoenergetyczne”.

c)	Określ, które stwierdzenie dotyczące roli ATP w komórce jest prawdziwe, a które fałszywe. Wpisz w ostatniej kolumnie tabeli literę P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub literę F, jeśli stwierdzenie jest fałszywe.

		P/F
1.	ATP jest nośnikiem energii i bezpośrednim donorem energii w układach biologicznych.
2.	ATP może być magazynowany w komórkach i wykorzystywany zależnie od potrzeb komórki.
3.	ATP, ulegając hydrolizie do ADP i Pi lub do AMP i Pi, magazynuje energię.

209

Matura Sierpień 2011, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 8. (3 pkt)

Enzymy Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na schemacie przedstawiono zmiany energii substratów i produktów reakcji zachodzącej bez udziału enzymu.

a)	Ustal, czy schemat przedstawia reakcję kataboliczną, czy anaboliczną. Odpowiedź uzasadnij.

b)	Dorysuj na schemacie krzywą, która będzie obrazowała zmiany energii podczas reakcji zachodzącej z udziałem enzymu.

c)	Określ, jaką rolę w przebiegu reakcji pełni enzym.

210

Matura Maj 2011, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 9. (2 pkt)

Enzymy Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę

Informacja do zadań 9. i 10.
W tabeli przedstawiono wyniki badania zależności aktywności kinazy pirogronianowej (kluczowego enzymu w procesie glikolizy) od pH w komórkach mięśni szkieletowych oraz ściany żołądka pewnego kręgowca.

Wartość pH	Aktywność kinazy pirogronianowej (j. umowne/g tkanki)
Wartość pH	w mięśniach szkieletowych	w tkankach ściany żołądka
6,0	67	41
6,5	159	121
7,0	168	135
7,5	153	111
8,0	126	86

Na podstawie danych z tabeli wykonaj w jednym układzie współrzędnych wykres liniowy dla każdej z tkanek przedstawiający zależność aktywności kinazy pirogronianowej od pH.