Oblicz pH wodnego roztworu kwasu etanowego o stężeniu 6,0% masowych i gęstości
1,00 g · cm−3 (t = 25°C), dla którego stopień dysocjacji α < 5%. Wynik końcowy
zaokrąglij do pierwszego miejsca po przecinku.
Poniżej przedstawiono schemat przemian, którym poddano: dwa węglowodory − związek
oznaczony numerem I i związek o wzorze CH3–CH2–CH=CH2 – a także ich pochodne.
Wodny roztwór związku III, który jest jedynym organicznym produktem reakcji 4., ma
odczyn obojętny.
Napisz, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, równanie
reakcji 2. i 3.
Wykonano doświadczenie, w którym do dwóch probówek z tym samym odczynnikiem
wprowadzono wodne roztwory kwasów. Do probówki I wprowadzono wodny roztwór kwasu
propanowego, a do probówki II – wodny roztwór kwasu 2-hydroksypropanowego.
W warunkach doświadczenia obydwa wodne roztwory kwasów były bezbarwnymi cieczami.
Zaprojektuj doświadczenie, którego przebieg pozwoli na potwierdzenie, że roztwór kwasu
propanowego wprowadzono do probówki I, a roztwór kwasu 2-hydroksypropanowego – do
probówki II, przy założeniu, że przemiana zachodząca podczas doświadczenia nie prowadzi
do zerwania wiązania węgiel–węgiel w cząsteczce kwasu.
31.1.(0-1)
Uzupełnij poniższy schemat doświadczenia. Wpisz wzór lub nazwę odczynnika,
który – po dodaniu do niego roztworów kwasów, wymieszaniu i ogrzaniu
zawartości probówek – umożliwi zaobserwowanie różnic w przebiegu
doświadczenia z udziałem kwasu propanowego i kwasu 2-hydroksypropanowego.
Odczynnik wybierz spośród następujących:
zawiesina Cu(OH)2
KMnO4 (aq) z dodatkiem H2SO4
NaOH (aq)
Schemat doświadczenia:
31.2.(0-1)
Opisz zmiany możliwe do zaobserwowania w czasie doświadczenia, pozwalające na
potwierdzenie, że do probówki I wprowadzono roztwór kwasu propanowego, a do
probówki II – roztwór kwasu 2-hydroksypropanowego.
Probówka I:
Probówka II:
31.3.(0-1)
Napisz, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych,
schemat reakcji, która była podstawą eksperymentu.
Nienasycone kwasy tłuszczowe, NNKT, to kwasy, które nie są syntezowane w organizmie
człowieka i muszą być dostarczane wraz z pożywieniem. Zalicza się do nich kwasy omega-3,
omega-6 oraz omega-9. Poniżej wymieniono przykłady NNKT.
Znajdź i opisz związek między numerem w nazwie kwasu omega (-3, -6, -9) a budową
jego cząsteczki.
Jądra atomowe, w których stosunek liczby neutronów do liczby protonów przekracza
znacznie wartość 1, ulegają przemianom nazywanym promieniotwórczymi. W przemianach
tych zachowana jest zarówno masa, jak i ładunek elektryczny, a produktami tych przemian
mogą być: jądra 42He nazywane cząstkami α, elektrony nazywane cząstkami β– , jądra innych
pierwiastków, a także neutrony. Cząstki niebędące składnikami jądra atomowego powstają
na skutek przemian zachodzących pomiędzy nukleonami, czyli cząstkami tworzącymi jądro
atomu. Wielkością charakteryzującą przemiany promieniotwórcze jest okres półtrwania jądra
pierwiastka aktywnego promieniotwórczo, zdefiniowany jako czas, po którym pozostaje
połowa liczby aktywnych jąder tego pierwiastka. Przykładem pierwiastka ulegającego
przemianom promieniotwórczym jest pluton. Izotop plutonu 23994Pu , jako produkt przemiany zachodzącej z emisją cząstki β– izotopu neptunu o liczbie masowej równej 239, po raz
pierwszy został wyodrębniony w 1941 r. przez grupę badaczy McMillana i Seaborga. Ta sama
grupa badawcza odkryła go w 1942 r. w rudach uranu w ilości około 10–9%. Izotop ten jest
uważany za najtrwalszy produkt rozpadu izotopu uranu o liczbie masowej równej 238.
Na podstawie: A. Czerwiński, Energia jądrowa i promieniotwórczość, Warszawa 1998, s. 50–51, 106–107.
Okres półtrwania τ1/2 izotopu 23893Np otrzymanego przez McMillana i Seaborga wynosi 50 h 48 min 28 s. Masa próbki tego izotopu neptunu
po 16,936 dniach od zakończenia eksperymentu wyniosła 526 ng.
Oblicz początkową masę próbki izotopu 23893Np otrzymanej przez grupę amerykańskich
badaczy. Wynik podaj w mikrogramach w zaokrągleniu do jedności.
Furfural jest pochodną furanu. W cząsteczce furfuralu
występuje grupa funkcyjna, która łatwo redukuje się
w obecności wodoru, co prowadzi do powstania
alkoholu furfurylowego. Na gorąco, pod wpływem
wodorotlenku miedzi(II), grupa ta się utlenia, w wyniku
czego powstaje kwas pirośluzowy.
Wzór furfuralu
Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,
Warszawa 2007.
32.1. (0–1)
Narysuj wzór półstrukturalny (grupowy) lub uproszczony alkoholu furfurylowego,
otrzymanego na drodze redukcji furfuralu.
32.2. (0–1)
Uzupełnij poniższy schemat, tak aby otrzymać równanie opisanej reakcji otrzymywania
kwasu pirośluzowego. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone
związków organicznych.
Poniżej przedstawiono schemat przemian, którym poddano: dwa węglowodory − związek
oznaczony numerem I i związek o wzorze CH3–CH2–CH=CH2 – a także ich pochodne.
Wodny roztwór związku III, który jest jedynym organicznym produktem reakcji 4., ma
odczyn obojętny.
Określ mechanizm (elektrofilowy, nukleofilowy, rodnikowy) reakcji 1. i 2.
Reakcja hydrolizy pewnego estru w środowisku zasadowym przebiega zgodnie ze schematem
R1COOR2 + OH− → R1COO− + R2OH
Przygotowano roztwór o temperaturze 30°C, w którym stężenia estru i wodorotlenku sodu
były jednakowe i wynosiły 0,05 mol ⋅ dm−3 . W celu zbadania szybkości hydrolizy estru
pobierano co 5 minut z badanego roztworu próbkę o objętości 10 cm3 i oznaczano ilość
znajdującego się w niej wodorotlenku sodu. Wykorzystano w tym celu reakcję wodorotlenku
sodu z kwasem solnym.
Zależność objętości użytego kwasu solnego w funkcji czasu trwania eksperymentu
przedstawiono na poniższym wykresie.
32.1. (0-1)
Oblicz, ile cm3 kwasu solnego zostanie zużytych na zobojętnienie wodorotlenku
sodu w próbce o objętości 10 cm3, w której uległo hydrolizie 20% estru. Wynik
zaokrąglij do jedności.
32.2. (0-1)
Odczytaj z wykresu czas, po którym w próbce pobranej do analizy uległo
hydrolizie 20% początkowej ilości estru.
Nienasycone kwasy tłuszczowe, NNKT, to kwasy, które nie są syntezowane w organizmie
człowieka i muszą być dostarczane wraz z pożywieniem. Zalicza się do nich kwasy omega-3,
omega-6 oraz omega-9. Poniżej wymieniono przykłady NNKT.
Głównymi składnikami oliwy z oliwek są triglicerydy kwasów tłuszczowych, przede
wszystkim kwasu oleinowego oraz innych nienasyconych kwasów tłuszczowych.
Zaprojektuj doświadczenie, dzięki któremu można wykazać nienasycony charakter
reszt kwasów tłuszczowych obecnych w oliwie z oliwek.
32.1. (0-1)
Uzupełnij schemat doświadczenia. Wpisz nazwę użytego odczynnika wybranego
spośród podanych poniżej:
fenoloftaleina
zasada sodowa
woda bromowa
wodny roztwór bromku potasu.
32.2. (0-1)
Napisz, jakie obserwacje potwierdzą nienasycony charakter reszt kwasów
tłuszczowych obecnych w oliwie z oliwek.
W teorii orbitali molekularnych powstawanie wiązań chemicznych typu σ lub π wyjaśnia się,
stosując do opisu tych wiązań orbitale cząsteczkowe odpowiedniego typu (σ lub π), które
można utworzyć w wyniku właściwego nakładania odpowiednich orbitali atomowych
atomów tworzących cząsteczkę. Na poniższych schematach zilustrowano powstawanie
orbitali cząsteczkowych.
Na podstawie: K.H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,
Warszawa 2007, s. 111–120.
Dane są cząsteczki: Cl2, H2, HF.
Ustal, nakładanie jakich orbitali atomowych (s czy p) obu atomów należy koniecznie
uwzględnić, aby wyjaśnić tworzenie wiązań w cząsteczkach o podanych powyżej
wzorach. W tym celu przyporządkuj każdemu wzorowi odpowiedni numer schematu.
