Przeprowadzono doświadczenie dotyczące wzajemnych stosunków między populacjami
dwóch gatunków orzęsków (gatunek 1 i gatunek 2). Orzęski z gatunku 2 polowały
na przedstawicieli gatunku 1. Zastosowano dwa warianty doświadczenia (hodowla A
i hodowla B), w których obserwowano zmiany liczebności populacji obu gatunków
w zależności od tego, czy ofiary znajdowały schronienie, czy też nie.
Na rysunkach przedstawiono wyniki obu wariantów opisanego doświadczenia.
Opisz zmiany liczebności populacji drapieżnych orzęsków tylko w tym doświadczeniu, w którym ofiary nie znalazły schronienia. Uwzględnij przyczyny i skutki tych zmian.
W wielu hodowlach do celów gospodarczych i laboratoryjnych stosuje się krzyżowanie
zwierząt blisko ze sobą spokrewnionych, czyli tzw. chów wsobny. O ile przynosi ono
korzyści hodowcom, o tyle w warunkach naturalnych jest to zjawisko niekorzystne dla
zwierząt.
a)
Przedstaw zaletę kojarzenia krewniaczego w hodowli zwierząt.
b)
Uzasadnij, że w warunkach naturalnych krzyżowanie się osobników blisko spokrewnionych jest zjawiskiem niekorzystnym wśród zwierząt.
Przeprowadzono doświadczenie, którego celem miało być sprawdzenie, czy podczas
kiełkowania zachodzą w nasionach procesy metaboliczne. Termos napełniono kiełkującymi
nasionami (ziarnami) pszenicy i szczelnie zamknięto korkiem. W korku umieszczono
termometr w sposób umożliwiający odczyt temperatury. Pomiary temperatury rejestrowano
co 3 godziny w ciągu 24 godzin trwania doświadczenia. Stwierdzono stopniowy wzrost
temperatury w próbie badawczej.
a)
Podaj, jak powinna wyglądać próba kontrolna do tego doświadczenia.
Poniższe informacje wykorzystaj do rozwiązania zadania 25. i 26.
Azot i potas wywierają największy wpływ na wysokość i jakość plonów (zawartość sacharozy
w korzeniach) buraków cukrowych. Badano wysokość plonów buraków cukrowych
nawożonych dwoma różnymi dawkami azotu w zależności od odpowiednich dawek potasu.
Wyniki przedstawiono w tabeli.
Ilość potasu (w formie K2O) w kg/ha
Plony buraków cukrowych w t/ha przy dawkach azotu
120 kg/ha
180 kg/ha
bez potasu
50
51
80
53
55
160
56
58
240
58
60
Na podstawie: Buraki cukrowe, http://www.kali-gmbh.com.pl
Azot jest pierwiastkiem niezbędnym m.in. do wytwarzania chlorofilu u roślin.
Wykaż zależność między niedoborem azotu a niską zawartością sacharozy w korzeniach buraków cukrowych.
Poniższe informacje wykorzystaj do rozwiązania zadania 25. i 26.
Azot i potas wywierają największy wpływ na wysokość i jakość plonów (zawartość sacharozy
w korzeniach) buraków cukrowych. Badano wysokość plonów buraków cukrowych
nawożonych dwoma różnymi dawkami azotu w zależności od odpowiednich dawek potasu.
Wyniki przedstawiono w tabeli.
Ilość potasu (w formie K2O) w kg/ha
Plony buraków cukrowych w t/ha przy dawkach azotu
120 kg/ha
180 kg/ha
bez potasu
50
51
80
53
55
160
56
58
240
58
60
Na podstawie: Buraki cukrowe, http://www.kali-gmbh.com.pl
Na podstawie powyższych danych narysuj diagram słupkowy, ilustrujący wpływ
stosowanego nawożenia na wysokość plonów buraków cukrowych. Zastosuj jeden układ
współrzędnych i poniższą legendę.
Wykonano doświadczenie, którego celem było zbadanie roli procesu transpiracji
w transporcie wody u roślin. W słoju z wodą umieszczono kilka liści selera naciowego.
Na powierzchnię wody naniesiono cienką warstwę oleju i zaznaczono poziom wody. Słój
umieszczono w ciepłym pomieszczeniu. Po trzech godzinach zaobserwowano, że poziom
wody w słoju obniżył się, co zilustrowano na poniższym rysunku.
a)
Sformułuj hipotezę badawczą potwierdzoną wynikiem doświadczenia.
b)
Wyjaśnij znaczenie warstwy oleju na powierzchni wody w tym doświadczeniu.
Przeprowadzono obserwacje, których celem było ustalenie rozmieszczenia receptorów dotyku
w różnych miejscach skóry człowieka. Do pobudzania receptorów dotyku posłużono się
cyrklem, którym dotykano skóry równocześnie dwoma jego ramionami. Moment, w którym
jednocześnie odczuwano dotyk obu ramion cyrkla oznaczał podrażnienie dwóch sąsiednich
receptorów, czyli pokazywał odległość między nimi.
Na poniższych rysunkach przedstawiono uśrednione wyniki obserwacji zebrane z kilku prób.
Zaznacz poprawny wniosek, który sformułowano na podstawie analizy wyników przeprowadzonych obserwacji.
Zagęszczenie receptorów dotykowych w skórze różnych części ciała człowieka jest wszędzie takie samo.,
Receptory dotykowe występują w różnych miejscach ciała człowieka i są równomiernie rozmieszczone na ich powierzchni.
Receptory dotykowe są nierównomiernie rozmieszczone w skórze człowieka w różnych częściach jego ciała, w jednych miejscach jest ich więcej niż w innych.
Im większa jest odległość między podrażnionymi punktami na skórze, tym więcej receptorów dotykowych znajduje się między nimi.
W wielu komórkach powstaje, szkodliwy dla komórki, nadtlenek wodoru (H2O2 ). Jego
neutralizacja odbywa się dzięki specyficznemu enzymowi – katalazie.
Wykonano doświadczenie, w którym do dwóch słoików wlano jednakową ilość 3% roztworu
H2O2 (wody utlenionej). Do jednego ze słoików włożono kawałek świeżej, surowej wątroby
bydlęcej. Na rysunku przedstawiono wyniki tego doświadczenia.
a)
Sformułuj problem badawczy do powyższego doświadczenia.
b)
Podaj, na czym polega neutralizacja nadtlenku wodoru przez komórki wątroby ssaka.
Promienie UV przenikają przez ściany komórkowe bakterii. Są one pochłaniane zarówno
przez białka, jak i DNA tych komórek. Promienie UV rozrywają w tych związkach różne
wiązania chemiczne, uszkadzając tym samym ich strukturę.
W szpitalach i przychodniach stosuje się lampy wytwarzające promieniowanie UV, które
unieszkodliwiają drobnoustroje chorobotwórcze.
Na podstawie powyższych informacji, wyjaśnij wpływ promieniowania UV na
W komórkach wielu pierwotniaków występują wodniczki tętniące, pełniące istotną rolę
w utrzymaniu stałości ich środowiska wewnętrznego.
Uzasadnij, że wodniczki tętniące w komórkach pierwotniaków słodkowodnych pełnią funkcję adaptacyjną do środowiska. W odpowiedzi uwzględnij stężenie roztworu wewnątrzkomórkowego pierwotniaków i środowiska, w którym żyją.
Na schematach A i B przedstawiono w uproszczeniu dwa rodzaje transportu substancji przez
błony komórkowe.
Scharakteryzuj rodzaje transportu przedstawione na schematach. Wpisz w tabeli numery właściwych informacji, wybierając je z poniższych.
Rodzaj transportu
bierny
aktywny
wspomagany
Opis transportu
I – przemieszczanie się cząsteczek z obszaru stężenia niższego do miejsca stężenia wyższego przy
udziale białek przenośnikowych i energii
II – przemieszczanie się cząsteczek z obszaru stężenia wyższego do miejsca stężenia niższego przy
udziale białek przenośnikowych i bez udziału energii
III – przemieszczanie się cząsteczek z obszaru stężenia wyższego do miejsca stężenia niższego
bez udziału białek przenośnikowych i nakładu energii
Mitochondria to struktury wewnątrzkomórkowe, w których odbywa się synteza ATP. Oceń prawdziwość informacji dotyczących mitochondriów. Wpisz w odpowiednich miejscach tabeli literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub literę F, jeśli informacja jest fałszywa.
P/F
1.
Mitochondria występują we wszystkich komórkach eukariotycznych.
2.
Liczba mitochondriów w komórkach jest zmienna i zależy od funkcji oraz aktywności metabolicznej tkanki.
3.
Podziały mitochondriów mogą odbywać się wyłącznie w czasie podziału komórki.
Ostatnim reprezentantem archaicznego Homo sapiens był neandertalczyk (Homo sapiens neanderthalensis). Tę formę człowieka, wzbudzającą kontrowersje od momentu odkrycia
do dziś, wyodrębnia się na podstawie pewnej kombinacji cech morfologicznych, uważanych
za specyficzne dla neandertalczyka.
W każdym zamieszczonym poniżej zestawie cech (A–D) podkreśl cechy charakterystyczne dla neandertalczyka.
Neandertalczyk charakteryzował się m.in.
dużą (średnio większą niż u człowieka współczesnego) / małą (niewiele większą niż u Homo erectus) pojemnością czaszki
W Polsce elektrownie wiatrowe pokrywają zaledwie około 1% zapotrzebowania na energię.
Mimo wysokich kosztów produkcji energii elektrycznej w elektrowniach wiatrowych,
obserwuje się postępujący wzrost udziału energii wiatru w stosunku do innych źródeł energii,
np. paliw kopalnych. Dzieje się tak dlatego, że energetyka wiatrowa jest bardziej przyjazna
dla środowiska niż energetyka konwencjonalna. Jednak realizacja tzw. projektów wiatrowych
może również oddziaływać negatywnie, szczególnie na populacje ptaków.
a)
Podaj dwa argumenty potwierdzające pozytywny wpływ energetyki wiatrowej na środowisko przyrodnicze.
b)
Podaj jeden przykład negatywnego wpływu nieprzemyślanych lokalizacji elektrowni wiatrowych na populacje ptaków.
Na poniższych wykresach przedstawiono zmiany liczebności populacji dwóch gatunków
hodowanych w warunkach laboratoryjnych, powiązanych określonymi zależnościami.
Zmianom liczebności populacji, przedstawionym na wykresach 1 i 2, przyporządkuj po jednym sposobie oddziaływania międzygatunkowego (A–E), które są dla nich charakterystyczne.
Fenyloketonuria jest chorobą dziedziczną, której efektom (głębokie upośledzenie umysłowe)
można zapobiegać przez wczesne, tuż po urodzeniu, zidentyfikowanie choroby i zastosowanie
diety niskofenyloalaninowej. Dorośli z tą dolegliwością nie muszą stosować diety, bo ich
układ nerwowy nie wykazuje już tak dużej wrażliwości na obecność nierozłożonej
fenyloalaniny, jak organizm niemowlęcia i dziecka. Jednak związek ten będzie gromadzić się
w ich organizmie. Wysoki poziom fenyloalaniny we krwi ciężarnej kobiety chorej
na fenyloketonurię może doprowadzić do uszkodzenia układu nerwowego płodu.
Wyjaśnij, w jaki sposób ciężarna kobieta chora na fenyloketonurię, może uchronić płód przed uszkodzeniem układu nerwowego.
Dwaj bracia (I i II) są daltonistami. Każdy z nich ma czworo dzieci: dwie córki i dwóch
synów. Potomstwo brata I jest zdrowe, natomiast jeden syn i jedna córka brata II cierpią
na daltonizm.
a)
Zapisz najbardziej prawdopodobne genotypy obu braci i matek ich dzieci, posługując się symbolami: D – brak daltonizmu, d – daltonizm.
Genotyp brata I Genotyp matki jego dzieci
Genotyp brata II Genotyp matki jego dzieci
b)
Zaznacz, jakie jest prawdopodobieństwo, że córki brata I będą nosicielkami daltonizmu.
Mukowiscydoza objawia się tym, że organizm chorego produkuje nadmiernie lepki śluz,
który powoduje zaburzenia we wszystkich narządach posiadających gruczoły śluzowe, np.
w płucach lub w układzie pokarmowym. Nadmiar śluzu zalega w narządach lub przewodach
odprowadzających, powodując ich niedrożność. Mukowiscydoza przejawia się m.in.
niewydolnością trzustki i zaburzeniami trawienia, które mogą doprowadzić do objawów tzw.
zespołu złego wchłaniania składników pokarmowych.
Wyjaśnij, w jaki sposób dochodzi do objawów zespołu złego wchłaniania na skutek niewydolności trzustki spowodowanej mukowiscydozą.
