Badania przesiewowe to zorganizowane masowe badania diagnostyczne osób bez objawów
określonej choroby. Celem badania jest wykrycie choroby w okresie bezobjawowym,
co umożliwia skuteczne jej leczenie. Badania przesiewowe są szeroko stosowane
w programach zdrowia publicznego i prewencji nowotworów.
Zaznacz poniżej opis, który dotyczy badania przesiewowego.
Badanie poziomu cukru wykonywane trzy razy dziennie u pacjentów z cukrzycą.
USG wykonywane u kobiet, u których lekarz stwierdził zmiany w piersiach.
Kontrolne prześwietlenia klatki piersiowej u pacjentów po przebytym zapaleniu płuc.
Badanie mammograficzne obejmujące wszystkie kobiety w określonym przedziale
wiekowym.
Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących roli tłuszczów w organizmie człowieka. Wpisz w odpowiednie miejsca tabeli literę P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub literę F, jeśli stwierdzenie jest fałszywe.
P/F
1.
Tłuszcze mogą wspomagać funkcję obronną przeciwciał.
2.
Tłuszcze uczestniczą w trawieniu białek w przewodzie pokarmowym.
3.
Tłuszcze są wykorzystywane do syntezy fosfolipidów i hormonów steroidowych.
Makrocząsteczki występujące w komórce zbudowane są w podobny sposób. Składają się
z połączonych ze sobą małych cząsteczek, jednego lub niewielu rodzajów, nazywanych
monomerami.
a)
Zaznacz poniżej przykład makrocząsteczki, która zbudowana jest z takich samych monomerów.
DNA
Białka
Glikogen
RNA
b)
Podaj nazwę związku chemicznego, który jest monomerem tej makrocząsteczki.
Mukowiscydoza jest jedną z najczęściej występujących chorób genetycznych u ludzi. Jej
przyczyną jest mutacja genu CFTR zlokalizowanego na 7 chromosomie, która powoduje,
że organizm chorej osoby wydziela nadmiernie gęsty śluz. Co dwudziesta piąta osoba jest
nosicielem nieprawidłowego allelu genu CFTR, jednakże większość ludzi nie ma o tym
pojęcia, ponieważ nosicielstwo nie daje żadnych objawów.
a)
Wybierz prawidłowe dokończenie zdania.
Z powyższego tekstu wynika, że mukowiscydoza jest chorobą
autosomalną recesywną.
autosomalną dominującą.
sprzężoną z płcią dominującą.
sprzężoną z płcią recesywną.
b)
Wyjaśnij, dlaczego wszystkie noworodki powinny być objęte testami na mukowiscydozę.
Zmiany genetyczne całego odcinka lub kilku chromosomów to mutacje chromosomowe. Są
to:
delecja – utrata fragmentu chromosomu
duplikacja – zwielokrotnienie pewnego fragmentu chromosomu
inwersja – odwrócenie odcinka chromosomu o 180°
translokacja – przeniesienie fragmentu chromosomu na inny chromosom niehomologiczny.
Na schemacie I przedstawiono prawidłowy chromosom, a na schematach II i III chromosomy
po mutacji. Literami a, b, c, d, e oznaczono odcinki chromosomów.
Na podstawie informacji z tekstu zaznacz nazwę rodzaju mutacji przedstawionej na schemacie II i III.
Uporządkuj we właściwej kolejności wymienione procesy prowadzące do zapłodnienia komórki jajowej. Numery kolejnych procesów (1–5) wpisz w odpowiednie miejsca tabeli.
Charakterystyka etapu
Numer etapu
Wędrówka plemnika w macicy
Wniknięcie główki plemnika do cytoplazmy komórki jajowej
Ejakulacja
Przemieszczanie się plemnika wzdłuż jajowodu
Przejście plemnika przez warstwę promienistą i osłonkę przejrzystą komórki jajowej
U młodej osoby występują zaburzenia odżywiania, które charakteryzują się okresami silnego,
niekontrolowanego i impulsywnego objadania się. Jednocześnie osoba ta stosuje drastyczne
metody zapobiegające przybraniu na wadze, np. prowokowanie wymiotów, nadużywanie
środków przeczyszczających, przyjmowanie specyfików wspomagających odchudzanie albo
wykonywanie forsownych ćwiczeń fizycznych lub stosowanie okresowej głodówki.
a)
Podaj nazwę choroby, której objawy opisano w zadaniu.
b)
Do którego lekarza specjalisty powinna zostać skierowana ta osoba w pierwszej kolejności?
Uporządkuj we właściwej kolejności etapy obróbki pokarmu w przewodzie pokarmowym człowieka. Numery kolejnych etapów (1–5) wpisz w odpowiednie miejsca tabeli.
Charakterystyka etapu
Numer etapu
Trawienie białek, tłuszczy i węglowodanów w środowisku zasadowym
Intensywnie wchłanianie produktów trawienia do krwi
Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących funkcji elementów ucha. Wpisz w odpowiednie miejsca tabeli literę P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub literę F, jeśli stwierdzenie jest fałszywe.
P/F
1.
Kanał słuchowy zewnętrzny wyrównuje ciśnienie po obu stronach błony bębenkowej.
2.
Strzemiączko przenosi drgania wywołane falą dźwiękową na okienko ślimaka.
3.
Trąbka słuchowa (trąbka Eustachiusza) przenosi falę dźwiękową do ucha wewnętrznego.
Podczas epidemii wirusowego zapalenia wątroby typu A, rozprzestrzeniającego się przez
zakażone pożywienie lub wodę, stosuje się podawanie odpowiednich przeciwciał.
Podkreśl w każdej parze określenie charakteryzujące rodzaj nabytej odporności.
Spośród niżej wymienionych zdań wybierz wszystkie, które charakteryzują poszczególne grupy związków organicznych, i zapisz ich numery w wyznaczonych miejscach.
Stanowią główne źródło energii dla komórek organizmu.
Niektóre organizmy, np. owady, upodobniły się do innych organizmów lub do obiektów
nieożywionych. Na przykład motyl zwany wicekrólem ( Limenitis archippus ) przypomina
ubarwieniem trującego dla ptaków motyla monarcha ( Danaus plexippus ). Mogło to być
spowodowane trwającą przez wiele pokoleń selekcją, w wyniku której osobniki o mniej doskonałym
„maskowaniu” były zjadane przez drapieżniki, a przeżywały tylko te, których podobieństwo
do trującego „modela” było wystarczająco duże, aby drapieżnika wprowadzić w błąd.
Na schematach przedstawiono rodzaje doboru naturalnego.
Zaznacz schemat przedstawiający ten rodzaj doboru naturalnego, który doprowadził do opisanej w tekście zmiany fenotypów.
