Biologia - Matura Czerwiec 2013, Poziom rozszerzony (stary)

Zadanie 1. (1 pkt)

Skład organizmów Podaj/wymień

Na schemacie wyróżniono ramką wiązanie chemiczne, typowe dla jednej z podstawowych grup związków organicznych, z których zbudowane są organizmy.

Wiązanie peptydowe

Podaj nazwę wiązania chemicznego wskazanego na schemacie oraz nazwę grupy związków organicznych, w których ono występuje.

Nazwa wiązania   Występowanie

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 3. (2 pkt)

Skład organizmów Podaj/wymień

Na rysunkach przedstawiono budowę dwóch różnych nukleotydów występujących powszechnie w komórkach organizmów.

Nukleotydy

Określ funkcję, jaką pełni każdy z przedstawionych nukleotydów w organizmach żywych.

Rys. I

Rys. II

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 4. (3 pkt)

Wirusy, wiroidy, priony Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Bakteriofagi to specyficzne wirusy atakujące bakterie.
Na rysunku A przedstawiono strukturę bakteriofaga T2, natomiast na rysunku B przedstawiono pierwszy etap infekcji komórki bakterii przez tego bakteriofaga.

Budowa bakteriofaga
a)Określ rolę kapsydu główki bakteriofaga i podaj nazwę związku chemicznego, z którego jest on zbudowany.
b)Na podstawie rysunku opisz pierwszy etap infekcji komórki bakterii przez bakteriofaga T2, uwzględniając udział poszczególnych elementów jego budowy.
c)Przedstaw, w jaki sposób wytwarzane są nowe elementy składowe wirusa w komórkach bakterii.
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 5. (2 pkt)

Wirusy, wiroidy, priony Podaj/wymień

Znaczenie bakteriofagów dla człowieka może być zarówno pozytywne, jak i negatywne.

Podaj po jednym przykładzie uzasadniającym rolę pozytywną i rolę negatywną bakteriofagów dla człowieka.

Rola pozytywna

Rola negatywna

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 6. (2 pkt)

Wirusy, wiroidy, priony Choroby człowieka Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Zakażenie HIV można wykryć za pomocą specjalistycznych testów serologicznych i genetycznych, które są wykonywane najczęściej w odpowiedniej kolejności:

  • tzw. test przesiewowy na przeciwciała przeciwko wirusowi we krwi człowieka,
  • tzw. test potwierdzający, wykrywający antygeny HIV we krwi człowieka,
  • test genetyczny wykrywający odpowiednią sekwencję materiału genetycznego HIV.

Na schemacie przedstawiono budowę HIV.

Budowa wirusa HIV
a)Korzystając ze schematu budowy HIV, wyjaśnij zasadę działania jednego z testów służących do wykrycia tego wirusa we krwi człowieka.
b)Podaj rolę odwrotnej transkryptazy w przebiegu infekcji wirusowej.
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 7. (3 pkt)

Budowa i funkcje komórki Układ immunologiczny Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

W komórce, która ulega apoptozie (zaprogramowanej śmierci) zachodzi szereg zmian biochemicznych i morfologicznych. Proces ten wymaga aktywacji wielu genów i syntezy rozlicznych białek. Komórka kurczy się, powstają ciałka apoptyczne, w których tkwią nieuszkodzone organelle komórkowe. Ciałka apoptyczne są następnie fagocytowane przez komórki żerne (makrofagi). Po komórce nie pozostaje najmniejszy ślad. Ta higieniczna śmierć komórki nie daje żadnych przykrych konsekwencji dla jej otoczenia.

Na podstawie: M. Jurgowiak, Losy komórkowych kamikadze, Wiedza i Życie, nr 5/2008.

a)Na podstawie tekstu określ, które z podanych informacji są prawdziwe, a które fałszywe. Wpisz w odpowiednie miejsca tabeli literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub literę F, jeśli informacja jest fałszywa.
P/F
1. Apoptoza jest naturalnym procesem unicestwienia komórki.
2. Proces apoptozy wymaga nakładu energii.
3. Apoptoza powoduje powstanie stanu zapalnego w organizmie.
b)Określ przynależność makrofagów do odpowiedniego rodzaju elementów morfotycznych krwi człowieka.

Makrofagi należą do

c)Zaznacz rodzaj komórek krwi człowieka, które mają zdolność fagocytozy.
  1. limfocyty B
  2. granulocyty zasadochłonne (bazofile)
  3. limfocyty T
  4. granulocyty obojętnochłonne (neutrofile)
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 8. (2 pkt)

Rośliny - pozostałe Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

Komórki organizmów roślinnych mogą być haploidalne, diploidalne lub poliploidalne.

Do wymienionych rodzajów komórek (A–B) przyporządkuj wszystkie właściwe przykłady (1–4), zapisując ich oznaczenia.

Rodzaje komórek Przykłady
A. komórka haploidalna 1. komórka przedrośla paproci
B. komórka diploidalna 2. komórka bielma pierwotnego sosny
3. wtórne jądro woreczka zalążkowego tulipana
4. komórka bezlistnej łodyżki (sety) mchu płonnika

A.   B.

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 9. (1 pkt)

Nasienne Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

Osiągnięciem ewolucyjnym roślin nasiennych jest uniezależnienie procesu rozmnażania płciowego od obecności wody.

Zaznacz tę cechę roślin nasiennych, która uniezależnia ich rozmnażanie płciowe od środowiska wodnego.

  1. Podwójne zapłodnienie
  2. Wytwarzanie twardej łupiny nasiennej
  3. Wytwarzanie łagiewki pyłkowej przez kiełkujące ziarno pyłku
  4. Produkcja dużej liczby lekkich nasion zaopatrzonych w skrzydełka
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 10. (1 pkt)

Nasienne Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

Rośliny okrytonasienne wykształciły szereg progresywnych cech, które zadecydowały o ich sukcesie ewolucyjnym.

Zaznacz dwie cechy charakterystyczne wyłącznie dla roślin okrytonasiennych.

  1. Dominacja sporofitu
  2. Wykształcenie owocu
  3. Wykształcenie łagiewki pyłkowej
  4. Wykształcenie kwiatu ze słupkiem
  5. Wyposażenie zarodka w substancje zapasowe
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 11. (3 pkt)

Metody badawcze i doświadczenia Sformułuj wnioski, hipotezę lub zaplanuj doświadczenie

Uprawy hydroponiczne to bezglebowe uprawy roślin na pożywkach wodnych, umożliwiające wzrost roślin w warunkach sztucznych.
Przeprowadzono doświadczenie, do którego przygotowano:

  • dwie donice z hydroponiczną uprawą siewek kukurydzy na pożywkach pełnych, czyli z kompletem związków mineralnych rozpuszczonych w wodzie,
  • dwie donice z hydroponiczną uprawą siewek kukurydzy na pożywkach niepełnych, w których brakowało azotu.

Wszystkie donice umieszczono w warunkach fizycznych optymalnych dla dalszego rozwoju siewek. W regularnych odstępach czasu obserwowano zabarwienie liści i mierzono wzrost siewek we wszystkich donicach.

a)Sformułuj problem badawczy do opisanego doświadczenia.
b)Podaj, w jakich warunkach fizycznych, optymalnych dla rozwoju siewek, umieszczono wszystkie donice aby można było porównać wyniki próby badawczej i próby kontrolnej w tym doświadczeniu. Wymień dwa takie warunki.
1.   2.
c)Podaj, który z zestawów donic z siewkami kukurydzy stanowił próbę kontrolną w tym doświadczeniu.
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 12. (1 pkt)

Układ hormonalny Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Kłosówka wełnista (Holcus lanatus) to pospolity gatunek trawy, występujący na łąkach i pastwiskach w całym kraju. W porównaniu z innymi gatunkami traw, kłosówka wykazuje małą zdolność wiązania jodu z gleby i powietrza.

Na podstawie: www.dbc.wroc.pl/Content/2061/b22_Kuro.pdf

Wyjaśnij, dlaczego wypasanie bydła w miejscach porośniętych głównie kłosówką wełnistą, stwarza poważne zagrożenie wystąpienia u tych zwierząt niedoczynności tarczycy.

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 13. (2 pkt)

Protisty Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj/wymień

Na schemacie przedstawiono cykl życiowy organizmu zaliczanego do królestwa Protistów.

Cykl życiowy protistów
a)Zaznacz dwa zdania będące prawidłową interpretacją powyższego schematu.
  1. W przedstawionym cyklu mejoza bezpośrednio poprzedza wytworzenie gamet.
  2. Schemat przedstawia koniugację dwóch osobników troficznych.
  3. Osobniki powstałe z podziału zygoty są diploidalne.
  4. Postać troficzna tego organizmu jest haploidalna.
  5. Osobniki troficzne mogą pełnić rolę gamet.
b)Określ rolę, jaką pełnią podziały mitotyczne w przedstawionym cyklu życiowym.
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 14. (1 pkt)

Stawonogi Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na rysunku przedstawiono etapy cyklu rozwojowego motyla (bielinka kapustnika).

Cykl rozwojowy bielinka kapustnika

Podaj nazwę rodzaju rozwoju złożonego, występującego u przedstawionego na rysunku motyla i wyjaśnij, które stadium rozwojowe umożliwia jego rozpoznanie.

Jest to rozwój złożony , ponieważ

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 15. (2 pkt)

Kręgowce Układ krążenia Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na schemacie przedstawiono budowę układu krążenia charakterystyczną dla kręgowców pierwotnie wodnych.

Schemat układu krążenia
a)Podaj cechę budowy serca tego układu, która odróżnia je od serc kręgowców lądowych. Zaznacz strzałką na schemacie kierunek przepływu krwi przez to serce.
b)Podkreśl rodzaj krwi przepływającej przez serce w przedstawionym układzie krążenia. Odpowiedź uzasadnij.
  1. utlenowana
  2. odtlenowana

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 16. (1 pkt)

Kręgowce Układ krążenia Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Niższe ciśnienie atmosferyczne na dużych wysokościach oznacza, że ciśnienie parcjalne tlenu jest tam niższe niż na poziomie morza.
Na wykresie przedstawiono krzywe dysocjacji tlenowej krwi lamy – ssaka żyjącego w wysokich partiach Andów, oraz innych ssaków – żyjących na nizinach (pole zacienione), w zależności od ciśnienia parcjalnego tlenu w powietrzu.

Krzywa wysycenia hemoglobiny

Korzystając z powyższych danych, wyjaśnij, dlaczego organizm lamy jest lepiej przystosowany do życia na dużych wysokościach niż organizmy ssaków żyjących na nizinach.

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 17. (1 pkt)

Kręgowce Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Rozwój piskląt obejmuje okres inkubacji zachodzący wewnątrz jaja oraz okres po wykluciu, aż do uzyskania pełnej samodzielności.
W tabeli przedstawiono wyniki badań dotyczące czasu rozwoju piskląt wybranych gatunków ptaków.

Gatunek Masa dorosłego osobnika (g)
Czas rozwoju piskląt (tygodnie)
Inkubacja Do uzyskania przez pisklę samodzielności
Skowronek 40 2
Szpak 75 2 6
Kos 100 2 5
Sójka 160 2,5 6,5
Gołąb grzywacz 500 2 7

Źródło: W. Pawłowski, Ptasie dzieciństwo, Wiedza i Życie nr 5/1997.

Na podstawie analizy danych w tabeli podaj, czy istnieje zależność pomiędzy masą dorosłego ptaka a długością czasu rozwoju piskląt. Odpowiedź uzasadnij.

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 19. (2 pkt)

Układ krążenia Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Hemoglobina (Hb), czerwony barwnik krwi zawarty w erytrocytach ssaków, może trwale lub nietrwale łączyć się z różnymi gazami oddechowymi.

a)Uzupełnij poniższe reakcje, podając pełną nazwę chemiczną związku powstałego z połączenia hemoglobiny z określonym gazem oraz określ typ powstałego połączenia (trwałe / nietrwałe).
  1. Hb + O2 =     połączenie nietrwałe
  2. Hb + CO2 = karbaminohemoglobina     połączenie
  3. Hb + CO =     połączenie
b)Podaj, do którego z wyżej wymienionych gazów (O2, CO czy CO2) hemoglobina wykazuje największe powinowactwo, i wyjaśnij konsekwencje tej właściwości dla organizmu człowieka.
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 20. (1 pkt)

Układ krążenia Metody badawcze i doświadczenia Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

Proces krzepnięcia krwi zależy od czynników zewnętrznych oraz od właściwości samej krwi.
Trzy probówki zawierające świeżą krew bydlęcą umieszczono w różnych warunkach termicznych, a następnie mierzono czas pojawienia się pierwszych skrzepów. Sposób przeprowadzenia doświadczenia ilustrują rysunki poniżej.

Schemat doświadczenia

Spośród podanych zdań (A–E) wybierz hipotezę i problem badawczy, odnoszące się do przedstawionego doświadczenia. Zapisz ich oznaczenia.

  1. Czy temperatura otoczenia przyspiesza proces krzepnięcia krwi?
  2. Najszybciej krew krzepnie w temperaturze 35 oC, a najwolniej w lodzie.
  3. Czas krzepnięcia krwi zmienia się w zależności od temperatury otoczenia.
  4. Jak gęstość środowiska otaczającego probówkę wpływa na czas krzepnięcia krwi?
  5. Im wyższa temperatura tym krótszy jest czas krzepnięcia krwi i dlatego w probówce II najszybciej pojawiły się skrzepy.

Hipoteza       Problem badawczy

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 21. (1 pkt)

Układ wydalniczy Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

Powstawanie moczu u ssaków jest procesem wieloetapowym. Krew dopływająca do kłębuszków naczyniowych poddawana jest filtracji. Niektóre składniki powstającego przesączu – moczu pierwotnego, ulegają następnie w kanalikach nerkowych resorpcji zwrotnej (zwrotnemu wchłanianiu).

Podkreśl nazwy dwóch związków chemicznych, które u zdrowego człowieka ulegają zarówno procesowi filtracji, jak i resorpcji.

  1. woda
  2. glukoza
  3. kreatynina
  4. hemoglobina
  5. kwas moczowy
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 22. (2 pkt)

Układ immunologiczny Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę

Odporność jest to zdolność organizmu do biernej lub czynnej jego ochrony przed patogenami. Nieswoista część odporności zależy przede wszystkim od budowy i funkcji różnych barier istniejących w organizmie. Za swoistą część odporności odpowiada głównie układ immunologiczny, ale czynniki obronne mogą też pochodzić spoza organizmu.

Uzupełnij poniższy schemat, wpisując w odpowiednie miejsca oznaczenia literowe wszystkich przykładów (A–E), właściwych dla danego rodzaju reakcji odpornościowej organizmu.

Odporność - schemat
  1. Fagocytoza
  2. Kwas solny w żołądku
  3. Surowica z przeciwciałami w szczepionce
  4. Bakteriobójcze składniki wydzielin, np. lizozym w łzach
  5. Obecność w krwi limfocytów B i T oraz wytwarzanie przeciwciał
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 23. (1 pkt)

Układ pokarmowy i żywienie Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz)

Fasolamina jest substancją pozyskiwaną z nasion fasoli. Naukowcy stwierdzili, że w przewodzie pokarmowym człowieka hamuje ona działanie jednego z enzymów trawiennych – amylazy trzustkowej.

Zaznacz dwa zdania, które prawidłowo wyjaśniają zasadność stosowania fasolaminy jako środka wspomagającego odchudzanie.

  1. Fasolamina bezpośrednio działa na ośrodek głodu, hamując uczucie łaknienia.
  2. Działanie fasolaminy sprawia, że część spożytej skrobi nie zostanie strawiona, a tym samym zmniejsza się ilość kalorii przyswajanych przez organizm.
  3. Fasolamina pobudza ruchy perystaltyczne jelit, dzięki temu spożyty pokarm szybciej przechodzi przez przewód pokarmowy i pozostaje częściowo niestrawiony.
  4. Blokując trawienie skrobi fasolamina powoduje, że zalega ona w żołądku co daje uczucie sytości.
  5. Fasolamina nie działa już na wchłonięte z pokarmu węglowodany, a jedynie uniemożliwia trawienie skrobi w jelicie.
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 24. (3 pkt)

Układ pokarmowy i żywienie Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na schemacie przedstawiono jeden z etapów trawienia cukrów w przewodzie pokarmowym człowieka.

Trawienie skrobi
a)Podaj dwie możliwe lokalizacje tego etapu trawienia w przewodzie pokarmowym człowieka oraz odpowiednie nazwy enzymów biorących w nim udział.

Miejsce trawienia       Nazwa enzymu
Miejsce trawienia       Nazwa enzymu

b)Na podstawie analizy schematu uzasadnij kataboliczny charakter trawienia polisacharydów, np. skrobi.
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 25. (3 pkt)

Układ hormonalny Podaj/wymień

Wazopresyna (ADH) i oksytocyna mają całkowicie odmienne działanie, mimo chemicznego podobieństwa. Wazopresyna działa pobudzająco, a jej poziom wzrasta u człowieka pod wpływem stresu. Powoduje m.in. skurcz naczyń krwionośnych, podnosi ciśnienie krwi i podobnie jak adrenalina, przygotowuje organizm do walki bądź ucieczki. Oksytocyna ma działanie ogólnie relaksujące, łagodzi stres, powoduje obniżenie ciśnienia krwi i uśmierza ból.
Poniżej przedstawiono budowę chemiczną obu opisanych substancji.

Budowa oksytocyny i wazopresyny
a)Na podstawie schematu dokonaj korekty poniższych zdań, wykreślając w nawiasach niewłaściwe określenia, tak aby zdania (A–C) poprawnie opisywały podobieństwo obu przedstawionych substancji.
Podobieństwo budowy chemicznej oksytocyny i wazopresyny wynika z tego, że:
  1. Są (enzymami / hormonami), należącymi do (oligopeptydów / lipidów).
  2. Składają się z (9 / 11) aminokwasów, z których (7 / 9) jest takich samych.
  3. W każdym łańcuchu (występuje / nie występuje) mostek dwusiarczkowy.
b)Podaj, inną niż opisana w tekście, rolę oksytocyny i wazopresyny (ADH) w organizmie człowieka.

Oksytocyna
Wazopresyna (ADH)

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 26. (2 pkt)

Metabolizm - pozostałe Układ kostny i mięśniowy Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na schemacie przedstawiono przemiany kwasu mlekowego, powstającego w mięśniach człowieka.

Przemiany kwasu mlekowego - schemat
a)Zaznacz odpowiedź, która prawidłowo określa proces oznaczony na schemacie symbolem X.
  1. glikoliza
  2. fosforylacja
  3. glikogenoliza
  4. glukoneogeneza
b)Wyjaśnij, dlaczego kwas mlekowy powstaje w mięśniach szkieletowych, a nie powstaje w mięśniach gładkich. Uwzględnij sposób pracy tych mięśni.
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 28. (3 pkt)

Budowa i funkcje komórki Układ rozrodczy Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Na rysunku przedstawiono wycinek kanalika nasiennego z kolejnymi stadiami spermatogenezy i przekształcania się spermatyd w dojrzałe plemniki.

Spermatogeneza
a)Zapisz litery, którymi na rysunku oznaczono:

spermatocyt I rzędu
spermatocyt II rzędu

b)Wyjaśnij, na czym polega różnica między spermatogonium i spermatydą ze względu na
  1. sposób ich powstawania.
  2. zawartość materiału genetycznego.
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 29. (1 pkt)

Genetyka - pozostałe Pozostałe

Na jeden pełen skręt helisy DNA eukariotycznego przypada 10 par nukleotydów.

Oblicz liczbę wiązań wodorowych w odcinku DNA długości jednego skrętu, jeżeli zawiera on 7 cząsteczek adeniny. Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 30. (2 pkt)

Ekspresja informacji genetycznej Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Odkryto, że przed procesem translacji część transkrybowanego RNA może podlegać procesowi tzw. edycji, który zmienia jego sekwencję tak, że różni się ona od wyjściowej sekwencji DNA. U ssaków występują dwa rodzaje edycji RNA. Przykładem jednego z nich jest przekształcenie adenozyny (A) w inozynę (I), która jest rozpoznawana przez aparat translacyjny jako guanina (G). Stwierdzono, że miejsce modyfikacji mRNA wyznaczane jest przez sekwencje intronowe, a katalizatorem tego procesu jest enzym, tzw. ADAR. Nieodzownym elementem inicjującym aktywność tego enzymu jest powstanie dwuniciowego RNA poprzez parowanie sekwencji intronowych i eksonów.

Na podstawie: M. Sacharczuk, K. Jaszczak i A. H. Świergiel, Funkcjonalne znaczenie redagowania transkryptów przez deaminazę adenozyny dwuniciowego RNA, Kosmos, tom 53, nr 2 (263)/2004.

a)Na podstawie analizy powyższego tekstu podaj, czy ADAR działa przed, czy po procesie składania eksonów (splicingu). Odpowiedź uzasadnij.
b)Podaj, jaki będzie efekt procesu edycji w wytworzonym białku, zakładając że nastąpił on w miejscu CAG w eksonie danego genu. Wykorzystaj fragment zamieszczonej tabeli kodu genetycznego.

Białko bez działania procesu edycji
Nowe białko po procesie edycji

Pierwszy nukleotyd
Drugi nukleotyd
Trzeci nukleotyd
U C A G
C Leu Pro His Arg U
Leu Pro His Arg C
Leu Pro Glu NH2
Arg A
Leu Pro Glu NH2 Arg G
A Ileu Tre Asp NH2
Ser U
Ileu Tre Asp NH2 Ser C
Ileu Tre Liz Arg A
Met Tre Liz Arg G
G Wal Ala Asp Gli U
Wal Ala Asp Gli C
Wal Ala Glu Gli A
Wal Ala Glu Gli G
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 31. (1 pkt)

Genetyka - pozostałe Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę

Przyczyną samorzutnego powstawania poliploidów u roślin jest najczęściej brak redukcji liczby chromosomów w mejozie i powstawanie diploidalnych gamet, które mogą łączyć się zarówno z normalnymi (haploidalnymi) gametami, jak też z diploidalnymi komórkami rozrodczymi. W komórkach szczawiu diploidalna liczba chromosomów wynosi 14.

Uzupełnij schemat powstania triploidalnego szczawiu, wpisując w wyznaczone miejsca właściwe liczby chromosomów.

Zygota triploidalna - schemat
Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 32. (1 pkt)

Inżynieria i badania genetyczne Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Poniżej przedstawiono dwie metody postępowania, którego celem jest wprowadzenie do komórki bakterii nowego genu. W obydwu metodach wektorem jest zrekombinowany plazmid, który dodawany jest do pożywki, na której są hodowane bakterie. W ten sposób bakterie mogą ulec transformacji. Różnica w obydwu metodach polega na sposobie otrzymywania zrekombinowanego plazmidu.

Metoda I – polega na wycięciu odpowiedniego fragmentu DNA dawcy, zawierającego interesujący nas gen, i połączeniu go z plazmidem.
Metoda II – polega na wyizolowaniu z komórki dawcy odpowiedniego mRNA, syntezie komplementarnej do mRNA nici DNA i po uzyskaniu dwuniciowej struktury DNA połączeniu jej z plazmidem.

Na podstawie: E. Solomon, L. Berg, D. Martin, C. Vilee, Biologia, wyd VII, Warszawa 2011.

Wyjaśnij, dlaczego w przypadku, gdy do komórki bakteryjnej wprowadzany jest ludzki gen w celu uzyskania ludzkiego białka, można zastosować tylko II metodę.

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 33. (2 pkt)

Dziedziczenie Podaj/wymień

Geny A, B, C i D kodują w układzie pełnej dominacji odpowiednio enzymy A i B, odpowiedzialne za wytworzenie produktu w postaci czerwonego barwnika z białego substratu, oraz enzymy C i D – odpowiedzialne za wytworzenie produktu w postaci barwnika purpurowego, również z białego substratu.
Na schematach I i II przedstawiono sposób dziedziczenia każdej z barw wraz z przykładem odpowiedniej krzyżówki genetycznej.

Krzyżówka

Podaj fenotypy rodzicielskie oraz fenotypy pokolenia F1 w każdej z przedstawionych krzyżówek (I i II).

I.   rodzic 1   rodzic 2   F1
II.   rodzic 3   rodzic 4   F1

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 34. (2 pkt)

Ewolucjonizm i historia życia na ziemi Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Era kenozoiczna składająca się z dwóch okresów (trzeciorzęd i czwartorzęd) zwana jest erą panowania ssaków. Pod koniec trzeciorzędu nastąpiło znaczne ochłodzenie klimatu, a w następnym okresie – czwartorzędzie – rozpoczęły się zlodowacenia. Na rozległych obszarach Eurazji i Ameryki Północnej wyewoluowały specyficzne gatunki megafauny, przystosowane do chłodnego klimatu. Były to m.in. mamuty, nosorożce włochate, tygrysy szablozębne i lwy jaskiniowe. Zwierzęta te były większe od ich współcześnie żyjących krewnych.

a)Wyjaśnij, uwzględniając względny stosunek powierzchni ciała do jego objętości, dlaczego dobór naturalny w czwartorzędzie preferował zwierzęta o dużych rozmiarach ciała.
b)Podkreśl nazwę tego rodzaju doboru naturalnego, którego wynikiem działania było powstanie charakterystycznych dla epoki lodowcowej gatunków ssaków o dużych rozmiarach ciała.

dobór stabilizujący,     dobór kierunkowy,    dobór rozrywający (różnicujący)

Rozwiązanie: 
Pokaż

Zadanie 35. (2 pkt)

Ekologia Podaj i uzasadnij/wyjaśnij

Wiedza o zależnościach międzygatunkowych znajduje zastosowanie praktyczne. Dla sosny posadzonej na ubogich gruntach, poważnym zagrożeniem jest pasożytniczy grzyb huba korzeniowa. Rozwój huby korzeniowej mogą hamować na drodze allelopatii inne gatunki grzybów, np. takie, które żyją w symbiozie z korzeniami brzozy i jawora.

Na podstawie: T. Umiński, Ekologia, środowisko, przyroda, Warszawa 1995.

a)Na podstawie tekstu wyjaśnij, dlaczego między młodymi sosnami sadzi się młode brzozy i jawory.
b)Podaj nazwę rodzaju symbiozy grzybów z korzeniami drzew oraz określ korzyść dla drzew, wynikającą z tego rodzaju współżycia.
Rozwiązanie: 
Pokaż